TP.HCM: Chống IUU bằng công nghệ

Chuyển đổi số đang mở ra cách làm mới trong quản lý nghề cá tại TP.HCM. Từ những cuốn sổ ghi chép thủ công đến nhật ký khai thác điện tử, từ thiết bị giám sát hành trình VMS đến hệ thống truy xuất nguồn gốc eCDT, công nghệ đang từng bước thay đổi cách ngư dân vươn khơi, đồng thời giúp hoạt động khai thác minh bạch hơn, góp phần thực hiện hiệu quả các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Tin tức đáng chú ý

- Cà Mau đẩy mạnh ứng dụng Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT), góp phần tăng cường quản lý nghề cá và chống khai thác IUU.

Đến cuối tháng 6, toàn tỉnh có 5.151 tàu cá đăng ký; 4 cảng cá vận hành đồng bộ eCDT. Tỷ lệ tàu làm thủ tục rời cảng qua hệ thống đạt gần 100%, cập cảng hơn 97%. Ngư dân ngày càng nâng cao ý thức, tuân thủ khai báo điện tử, không vi phạm vùng biển nước ngoài. Cà Mau cũng kiến nghị hoàn thiện, liên thông dữ liệu eCDT, VMS và Vnfishbase nhằm nâng cao hiệu quả truy xuất nguồn gốc, đáp ứng khuyến nghị của EC, hướng tới gỡ "thẻ vàng" IUU.

- Ninh Bình đang triển khai đồng bộ các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), hướng tới sớm gỡ "thẻ vàng" của EC. Địa phương tăng cường quản lý tàu cá từ đăng ký, đăng kiểm, cấp phép khai thác đến giám sát hành trình, kiểm soát sản lượng tại cảng và tuyên truyền để ngư dân chấp hành quy định.

Tuy nhiên, đến cuối tháng 6, toàn tỉnh vẫn còn 12 tàu cá thuộc nhóm nguy cơ cao vi phạm IUU, 15 tàu đã xóa đăng ký và 29 tàu không đủ điều kiện hoạt động, cần tiếp tục siết chặt công tác quản lý.

- Lâm Đồng tăng cường kiểm soát truy xuất nguồn gốc thủy sản nhằm thực hiện hiệu quả các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Đoàn liên ngành đã kiểm tra 6 doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản, rà soát hồ sơ truy xuất nguồn gốc và kiểm soát nguyên liệu đầu vào.

Sáu tháng đầu năm, toàn tỉnh xuất khẩu 42 lô hàng thủy sản sang thị trường EU. Việc kiểm tra góp phần minh bạch chuỗi cung ứng, đáp ứng yêu cầu của EU, thực hiện khuyến nghị của EC và hướng tới sớm gỡ cảnh báo "thẻ vàng" IUU.

TP.HCM: Chống IUU bằng công nghệ

Từ nhiều năm nay, mỗi chuyến biển của ngư dân đều gắn với những cuốn sổ ghi chép thủ công. Từng vị trí khai thác, từng mẻ lưới, từng loại hải sản đều được ghi lại bằng tay. Nhưng giữa sóng gió ngoài khơi, việc ghi chép không phải lúc nào cũng đầy đủ, chính xác. Đó cũng là một trong những “điểm nghẽn” trong công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Giờ đây, cùng với thiết bị giám sát hành trình VMS và hệ thống xác nhận nguồn gốc điện tử eCDT, TP.HCM đang từng bước đưa nhật ký khai thác điện tử lên tàu cá. Không chỉ giúp ngư dân thuận tiện hơn trong mỗi chuyến biển, đây còn là giải pháp quan trọng để minh bạch hoạt động khai thác, chống khai thác IUU và hướng tới mục tiêu gỡ “thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu.

Một buổi sáng tại cảng cá trên địa bàn TP.HCM. Sau khi tàu cập bến, thay vì cầm cuốn sổ giấy để đối chiếu từng dòng thông tin như trước, nhiều ngư dân giờ đã quen với việc khai báo sản lượng qua hệ thống điện tử eCDT. Những thông tin về chuyến biển được cập nhật nhanh hơn, đồng bộ hơn và thuận lợi hơn cho công tác xác nhận nguồn gốc.

Là người nhiều năm bám biển, ông Nguyễn Đình Ngọc, ngư dân phường Vũng Tàu, cho rằng việc ứng dụng công nghệ là xu hướng tất yếu. Điều ngư dân mong muốn nhất lúc này là được hướng dẫn cụ thể để thực hiện đúng quy định.

"Tôi thấy những ứng dụng điện tử phát triển tốt, như khai báo eCDT hiện giờ chúng tôi khai báo rành mạch, rõ ràng. Bà con ngư dân luôn luôn muốn làm đúng nhưng loay hoay không biết làm sao cho đúng, rất muốn cơ quan nhà nước hướng dẫn để chúng tôi thực hiện đúng theo quy định của Nhà nước."

Thực tế cho thấy, chống khai thác IUU không chỉ là xử lý những trường hợp vi phạm mà còn là giúp ngư dân thay đổi cách quản lý mỗi chuyến biển. Khi dữ liệu được cập nhật ngay từ lúc tàu xuất bến, trong suốt quá trình khai thác đến khi cập cảng, việc truy xuất nguồn gốc sẽ minh bạch hơn, giảm sai sót và tiết kiệm thời gian cho cả ngư dân lẫn cơ quan quản lý.

Để làm được điều đó, TP.HCM đang đồng thời triển khai nhiều giải pháp số. Ngoài hệ thống VMS và eCDT, thành phố sẽ đưa nhật ký khai thác điện tử vào sử dụng trên các tàu cá đủ điều kiện, tạo thành chuỗi dữ liệu khép kín trong quản lý nghề cá.

Theo bà Phạm Thị Na, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, từ những bài học trong quá trình triển khai trước đây, thành phố sẽ tập trung hỗ trợ ngư dân thay vì chỉ yêu cầu thực hiện:

"Trong thời gian vừa qua, chúng tôi đã rút kinh nghiệm nhiều từ quá trình triển khai trước đây, phối hợp chặt chẽ với địa phương, cảng cá, giao trách nhiệm cho các văn phòng đại diện theo dõi khi tàu cá về bờ, kiểm tra và báo cáo cho các cơ quan có thẩm quyền xử lý các trường hợp vi phạm. Thời gian tới, chúng tôi sẽ phối hợp với đơn vị cung cấp dịch vụ lắp đặt, triển khai hướng dẫn cho bà con ngư dân thực hiện nhật ký điện tử trong quá trình khai thác trên biển".

Không chỉ quản lý những tàu đang hoạt động, TP.HCM còn siết chặt việc quản lý các tàu chưa đủ điều kiện ra khơi. Những tàu đang sửa chữa, nằm bờ hoặc chờ thanh lý đều được rà soát, kiểm tra thực tế để tránh phát sinh vi phạm.

Ông Nguyễn Việt Dũng, Chủ tịch UBND phường Phước Thắng cho biết, địa phương đang triển khai gắn thiết bị định vị cho toàn bộ các tàu chưa đủ điều kiện hoạt động nhằm quản lý chặt chẽ hơn: "Đối với các tàu không đủ điều kiện đang sửa chữa hoặc nằm bờ, chờ thanh lý ở các địa phương khác, chúng tôi đều phối hợp kiểm tra tại nơi neo đậu. Thời gian tới sẽ gắn GPS toàn bộ các tàu không đủ điều kiện hoặc chưa đủ điều kiện ra khơi để quản lý".

Theo các chuyên gia, chuyển đổi số trong nghề cá không đơn thuần là thay cuốn sổ giấy bằng một ứng dụng trên điện thoại. Quan trọng hơn, toàn bộ thông tin về tàu cá, thuyền viên, hành trình khai thác và sản lượng sẽ được kết nối trên cùng một nền tảng dữ liệu. Điều này không chỉ giúp cơ quan quản lý giám sát hiệu quả hơn mà còn giảm đáng kể thủ tục cho ngư dân.

Ông Lê Văn Ninh, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Thủy sản và Kiểm ngư, Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ NN và MT) cho rằng, khi dữ liệu đã được số hóa, ngư dân sẽ là những người được hưởng lợi đầu tiên.

"Bà con cố gắng theo dõi, đừng thấy quy định mới là phức tạp rồi không thực hiện. Chính phủ số rồi, chúng ta chỉ cần cái điện thoại là khai được tất cả thông tin. Trước đây phải ghi từng thông tin vào sổ, bây giờ mở ứng dụng là có sẵn số tàu, giấy tờ đã tích hợp đầy đủ. Cơ quan quản lý ngồi ở đâu cũng biết con tàu ra khơi với những ai".

Mỗi chuyến biển hôm nay không chỉ mang theo kỳ vọng về những khoang cá đầy, mà còn mang theo những dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực. Từ thiết bị giám sát hành trình VMS, hệ thống eCDT đến nhật ký khai thác điện tử, công nghệ đang trở thành người bạn đồng hành của ngư dân trên hành trình vươn khơi.

Khi mỗi con tàu được quản lý minh bạch, mỗi mẻ cá đều có thể truy xuất nguồn gốc, đó không chỉ là yêu cầu để chống khai thác IUU hay gỡ “thẻ vàng” của EC. Quan trọng hơn, đó là nền tảng để nghề cá phát triển hiện đại, có trách nhiệm và bền vững, giúp hải sản Việt Nam tự tin chinh phục được những thị trường khó tính nhất.

Ngư dân cần biết

Thiết bị giám sát hành trình (VMS) là "tai mắt" giúp cơ quan chức năng theo dõi hoạt động của tàu cá trên biển, đồng thời là căn cứ quan trọng trong công tác phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Vì vậy, mỗi chủ tàu cần sử dụng thiết bị VMS đúng quy định trong suốt quá trình khai thác. Trong mục Ngư dân cần biết hôm nay, chúng tôi xin gửi tới bà con một số lưu ý.

- Thứ nhất, trước khi xuất bến, chủ tàu cần kiểm tra thiết bị VMS hoạt động bình thường, bảo đảm luôn được kết nối và truyền tín hiệu theo quy định.

- Thứ hai, trong suốt quá trình hoạt động trên biển, tuyệt đối không tự ý tắt, ngắt kết nối hoặc can thiệp làm gián đoạn tín hiệu của thiết bị VMS.

- Thứ ba, khi phát hiện thiết bị gặp sự cố, bà con cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan chức năng và thực hiện khắc phục theo hướng dẫn, không tiếp tục khai thác khi chưa bảo đảm điều kiện theo quy định.

Chấp hành nghiêm các quy định về thiết bị giám sát hành trình không chỉ giúp ngư dân khai thác đúng pháp luật, bảo vệ nguồn lợi thủy sản mà còn góp phần cùng cả nước sớm gỡ cảnh báo "thẻ vàng" IUU.