TP.HCM: Bao giờ mới hết cảnh “sống chung với nước”?

Dù thành phố đã triển khai nhiều dự án chống ngập, cải tạo hệ thống thoát nước và xây dựng các công trình kiểm soát triều, tình trạng ngập vẫn tái diễn.

Trước thực tế này, TP.HCM đang triển khai những giải pháp nào để ứng phó với tình trạng ngập do mưa và triều cường? Thành phố đã có phương án gì để giảm thiểu ảnh hưởng trước mắt, đồng thời đâu là những giải pháp căn cơ, lâu dài nhằm giải quyết tình trạng ngập úng trong quá trình đô thị hóa?

Mưa lớn kéo dài, cộng với triều cường dâng cao đang khiến nhiều tuyến đường tại TP.HCM tiếp tục ngập sâu. Nước tràn vào nhà, giao thông đình trệ, việc đi lại, sinh hoạt của người dân bị đảo lộn.

Trận mưa lớn tối 10/9 một lần nữa cho thấy sức ép ngày càng lớn lên hệ thống thoát nước của thành phố. Tại đường Nguyễn Văn Khối, nước mưa dâng nhanh sau cơn mưa lớn, có thời điểm phủ kín mặt đường, khiến nhiều xe máy phải dò dẫm từng đoạn để di chuyển.

Còn tại các tuyến Phan Huy Ích, Phạm Văn Chiêu, Thảo Điền, Quốc Hương..., có nơi nước dâng gần nửa mét, gây ùn tắc giao thông trong giờ cao điểm.

Không chỉ mưa lớn, triều cường cũng đang làm tình trạng ngập thêm nghiêm trọng. Chiều 12/9, trên đường Trần Xuân Soạn, phường Tân Thuận, nước từ kênh Tẻ dâng nhanh, tràn lên mặt đường. Nhiều phương tiện, đặc biệt là xe máy, phải di chuyển chậm để tránh chết máy.

Với những người sống tại các khu vực thường xuyên ngập nước, mỗi đợt mưa lớn hay triều cường lại là một lần phải chủ động ứng phó:

“Ở trong nhà thì ngập cao còn ở ngoài đường cũng ngập, học sinh đi học té tội nghiệp lắm.”

“ Mưa với triều cường lên là bị ngập, giờ mình chủ động thôi chứ chưa có biện pháp nào hữu hiệu lắm.”

“Ở chỗ này thì cũng bị ngập nên người dân dùng bao cát hoặc tấm ván chắn đỡ, vào giờ triều cường thì mình hạn chế đi ra đường cho an toàn hơn.”

Không chỉ ảnh hưởng đến đi lại, ngập kéo dài còn tác động trực tiếp đến đời sống người dân. Theo Trung tâm Quản lý giao thông và Hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng TP.HCM, các đợt mưa vừa qua khiến 33 tuyến đường và 2 khu vực bị ngập.

Một số đoạn đường Tô Ngọc Vân, Nguyễn Duy Trinh ngập sâu 40–45cm; khu Thảo Điền, chợ Thủ Đức ngập khoảng 30cm. Đáng chú ý, hầm chui nút giao An Phú có thời điểm ngập 0,8–1m. Mưa lớn kết hợp triều cường tiếp tục gây áp lực lên hệ thống thoát nước thành phố.

TP.HCM đang triển khai các giải pháp trước mắt và lâu dài. Theo Kế hoạch 402 về phòng, chống ngập năm 2026, thành phố đặt mục tiêu hoàn thành 9 dự án trọng điểm, giải quyết dứt điểm 3 trong tổng số 50 vị trí ngập sâu.

Ông Trịnh Quốc Dũng, Phó Trưởng phòng Hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết: “Sở đã triển khai kế hoạch chống ngập năm 2026, đề ra chỉ tiêu trong năm 2026 là phải hoàn thành 9 dự án trọng điểm để giải quyết dứt điểm 3/50 vị trí điểm ngập sâu. Ngập sâu ở đây có nghĩa là ngập trên 30 cm và trên 30 phút.”

Bên cạnh các dự án công trình, việc duy tu, nạo vét hệ thống thoát nước cũng được xem là giải pháp quan trọng để tăng khả năng tiêu thoát nước khi mưa lớn, triều cường. Các đơn vị được yêu cầu thường xuyên nạo vét cống, kênh, rạch; lắp đặt thêm các van một chiều và vận hành hiệu quả các trạm bơm để hỗ trợ kiểm soát ngập.

Ông Dũng cho biết thêm: “Sở thường xuyên chỉ đạo các đơn vị tổ chức duy tu, nạo vét hệ thống cống, kênh, rạch nhằm bảo đảm khả năng tiêu thoát nước; đồng thời lắp đặt thêm các van một chiều và vận hành hiệu quả các trạm bơm để hỗ trợ kiểm soát ngập. Khi có các sự cố thì các đơn vị quản lý sẽ khởi động phương án ứng cứu xây dựng trước đây. Đồng thời Sở cũng phối hợp với địa phương tổ chức vận động, có biện pháp xử lý đối với các trường hợp xả rác trên mương, rạch, cửa xả có chức năng tiêu thoát nước.”

Tuy nhiên, trong bối cảnh thời tiết ngày càng diễn biến khó lường, áp lực lên hệ thống thoát nước vẫn còn rất lớn. Do ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới, Nam Bộ tiếp tục có khả năng xuất hiện mưa rào nhiều nơi, rải rác mưa vừa, dông, có nơi mưa to, tập trung chủ yếu vào chiều và tối.

Từ ngày 14/9, mưa có thể giảm về diện và lượng, nhưng chiều tối vẫn có khả năng xuất hiện mưa dông, cục bộ mưa to. ThS Lê Thị Xuân Lan, chuyên gia khí tượng thủy văn, khuyến cáo người dân cần đặc biệt lưu ý khi mưa lớn trùng với thời điểm triều cường:

“Khi mưa lớn kết hợp với triều cường, nguy cơ ngập trên đường sẽ càng cao. Vì vậy, người dân cần chủ động theo dõi thông tin, lưu ý những tuyến đường có nguy cơ ngập để lựa chọn lộ trình phù hợp, nhất là vào thời điểm chiều tối.

Khi xảy ra dông, lốc, sét, người dân nên tìm nơi trú ẩn an toàn và chờ đến khi dông qua mới tiếp tục di chuyển. Đặc biệt, việc di chuyển trong điều kiện vừa có sét đánh, vừa ngập nước tiềm ẩn nhiều nguy hiểm.”

Ngập ở TPHCM đã kéo dài nhiều năm. Điều người dân cần lúc này không chỉ là những giải pháp ứng phó trước mỗi trận mưa, mà là một giải pháp đủ căn cơ để ngập không còn là nỗi lo thường trực mỗi khi mùa mưa, triều cường về.