Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Có việc lớn thì tìm người giỏi nhất để giao

Phát biểu tại đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và hai Viện Hàn lâm: “Đến hết năm 2026, phải vận hành được cơ chế đặt hàng, chia sẻ dữ liệu, huy động chuyên gia và phản hồi kết quả nghiên cứu. Đến hết năm 2027, phải thấy chuyển biến rõ về chất lượng dự báo, phương án tham mưu và khả năng huy động lực lượng nghiên cứu. Thước đo là đóng góp thực chất vào chất lượng quyết sách của Trung ương".

Kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, thời gian qua, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và hai Viện Hàn lâm đã tham gia tích cực vào việc chuẩn bị nhiều chủ trương, đề án quan trọng. Có những vấn đề đặt ra rất gấp, như phát triển kinh tế tư nhân; những nghiên cứu về nhà ở xã hội, khoáng sản chiến lược, công nghệ lõi cũng đã đi vào quá trình xây dựng chính sách. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, kết quả ấy có sự đóng góp của đội ngũ cán bộ trong Ban, các viện nghiên cứu, trường đại học và trí thức Việt Nam ở nước ngoài. Tuy nhiên theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khối lượng báo cáo hay số lượng đề án chưa phải thước đo đầy đủ của chất lượng tham mưu. Điều quan trọng hơn là nghiên cứu có giúp nhìn thấy sớm vấn đề, hiểu đúng nguyên nhân, lựa chọn được chính sách và tháo gỡ được khó khăn trong thực tiễn hay không.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, tiềm lực nghiên cứu của đất nước rất lớn, nhưng chưa được tổ chức thành sức mạnh chung. Trong đó hai Viện Hàn lâm, các viện thuộc bộ, ngành, trường đại học, doanh nghiệp và chuyên gia trong, ngoài nước đều có những thế mạnh riêng. Ban Chính sách, chiến lược Trung ương có vị trí kết nối nguồn lực ấy với yêu cầu tham mưu của Trung ương. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, điều cần làm là xác định đúng vấn đề, huy động đúng người từ sớm và đưa kết quả nghiên cứu vào quyết sách đúng thời điểm.

“Mục tiêu là xây dựng năng lực nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược đủ mạnh cho Trung ương. Ban chịu trách nhiệm xác định vấn đề, đặt yêu cầu nghiên cứu, tích hợp luận cứ và xây dựng phương án tham mưu. Hai viện Hàn lâm là những trụ cột tri thức khoa học, có trách nhiệm nghiên cứu sâu, cung cấp dữ liệu, dự báo, phản biện và chủ động cảnh báo vấn đề mới, không chờ đặt hàng. Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ phát huy thế mạnh về khoa học tự nhiên, công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội phát huy thế mạnh về thể chế, mô hình phát triển, văn hóa và con người. Những bài toán lớn nên có sự tham gia của cả hai ngay từ đầu. Đến hết năm 2026, phải vận hành được cơ chế đặt hàng, chia sẻ dữ liệu, huy động chuyên gia và phản hồi kết quả nghiên cứu. Đến hết năm 2027, phải thấy chuyển biến rõ về chất lượng dự báo, phương án tham mưu và khả năng huy động lực lượng nghiên cứu. Thước đo là đóng góp thực chất vào chất lượng quyết sách của Trung ương", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và hai Viện Hàn lâm cần phân định rõ trách nhiệm và xây dựng năng lực của từng bên. Trong đó Ban phải có đủ năng lực trực tiếp nhận diện vấn đề, phân tích chính sách, tích hợp luận cứ và xây dựng phương án tham mưu. Hai Viện Hàn lâm phát huy năng lực nghiên cứu chuyên sâu, dữ liệu, dự báo và phản biện. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, cần rà soát từng chức năng để biết việc gì Ban làm, việc gì huy động các viện; tránh trùng lặp, đồng thời bồi dưỡng đội ngũ có năng lực tham mưu chiến lược ở cả Ban và các cơ quan nghiên cứu. Đồng thời tổ chức lực lượng theo vấn đề chiến lược; đặt hàng rõ ràng nhưng tôn trọng độc lập khoa học. Đặc biệt cần huy động người tài bằng những cách linh hoạt. Có việc lớn thì tìm người giỏi nhất để giao, không bó hẹp trong biên chế; Kết nối chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế bằng các nhiệm vụ cụ thể. Mạnh dạn giao việc, trao quyền và hỗ trợ ban đầu cho nhà khoa học trẻ. Việc mở rộng hợp tác phải gắn với bảo vệ dữ liệu, bí mật và lợi ích quốc gia.

“Ban xây dựng Đề án nâng cao năng lực tham mưu chiến lược của chính mình, trình cấp có thẩm quyền. Cần rà soát chức năng, tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, tập trung xây dựng đội ngũ có năng lực phân tích, dự báo và tham mưu. Ban phải có cơ chế tiếp nhận, luân chuyển, biệt phái người giỏi từ các viện và trường đại học, đồng thời duy trì mạng lưới chuyên gia thường xuyên và hệ thống dữ liệu phục vụ tham mưu. Nâng cao năng lực của Ban không có nghĩa là tuyển thêm người để tự làm mọi việc mà là có đủ người giỏi để đặt đúng bài toán, thẩm định và sử dụng tốt tri thức của cả hệ thống. Giao hai Viện Hàn lâm phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương hằng năm trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư báo cáo về những vấn đề chiến lược mới, kể cả vấn đề chưa có trong chương trình công tác. Báo cáo phải chỉ ra các xu thế có thể làm thay đổi triển vọng phát triển đất nước, dấu hiệu cần theo dõi và thời điểm cần quyết sách, có vấn đề cấp bách thì báo cáo ngay", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Tổng Bỉ thư, Chủ tịch nước đề nghị Văn phòng Trung ương Đảng sớm báo cáo Bộ Chính trị xem xét hai đề án nâng cao năng lực của các viện hàn lâm. Sau khi được phê duyệt, hai viện tập trung xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, liên ngành, phát triển dữ liệu, mô hình phân tích và hạ tầng nghiên cứu dùng chung, đào tạo đội ngũ chuyên gia đầu ngành có thể trực tiếp tham gia giải quyết những vấn đề chiến lược. Đóng góp thực chất vào quyết sách phải là một tiêu chí quan trọng khi đánh giá tổ chức và ghi nhận cống hiến của nhà khoa học.

Đảng ủy Chính phủ phối hợp với Ban nghiên cứu, xử lý đồng bộ những vướng mắc về hạ tầng nghiên cứu dùng chung, nhân lực khoa học, dữ liệu, cơ chế tài chính và cách đánh giá các tổ chức nghiên cứu. Những việc thuộc thẩm quyền thì chủ động giải quyết; việc vượt thẩm quyền phải đề xuất rõ phương án. Hoàn thành trước tháng 6 năm 2027 theo tiến độ đã giao, để các cơ chế phối hợp và các đề án nâng cao năng lực có điều kiện thực hiện trong thực tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh chất lượng của một quyết sách phụ thuộc rất lớn vào việc nhìn thấy vấn đề sớm đến đâu, hiểu rõ các lựa chọn đến mức nào và lường trước được những hệ quả gì. Vì vậy, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phải đặt được những câu hỏi đúng và trình Trung ương những phương án có luận cứ, có so sánh tác động, rủi ro và điều kiện thực hiện. Đồng thời hai Viện Hàn lâm phải phát hiện được những vấn đề còn ở phía trước, đưa tri thức khoa học vào việc lựa chọn chính sách. Cùng với đó, phải có cơ chế để bất cứ ai có năng lực và có đóng góp thực chất đều có thể tham gia giải quyết những bài toán lớn của đất nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn sau một năm, hai năm, cần phải chỉ ra cụ thể: vấn đề nào đã được phát hiện sớm hơn, quyết định nào có thêm phương án tốt hơn, rủi ro nào đã được nhận diện và phòng tránh. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đó là cách kiểm chứng giá trị của công việc hôm nay. Tổ chức tốt trí tuệ Việt Nam phục vụ quyết sách cũng chính là nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng và năng lực phát triển của đất nước.