Tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng: Mệnh lệnh từ trái tim

Đây không chỉ là hành trình tìm lại những liệt sĩ đã hy sinh, mà còn là nỗ lực xác định danh tính, trả lại tên tuổi để các anh được trở về với gia đình, quê hương sau gần 60 năm.

Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ

Khoảng 03 tháng nay, cứ đến 6 giờ 30 phút sáng, khi người dân bắt đầu vào công viên Lê Thị Riêng tập thể dục thì cán bộ, chiến sĩ Đội K74 (Bộ Tư lệnh TP.HCM) cùng các lực lượng lại lặng lẽ chuẩn bị cho một ngày tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Dù nắng, hay mưa, không khí làm việc tại rãnh mộ tập thể ở công viên Lê Thị Riêng luôn diễn ra khẩn trương.

Chiến dịch 500 ngày đêm tại Đà Nẵng: Cán bộ, chiến sĩ làm việc xuyên lễ

Chiến dịch 500 ngày đêm: Sự thật không thể bị xuyên tạc

Tại khu A, khi xe múc bánh xích xới phần đất trên bề mặt, các chiến sĩ Đội K74 bắt đầu tỉ mỉ xử lý từng lớp đất bên dưới. Khi phát hiện có dấu hiệu của hài cốt hay di vật, các chiến sỹ Bộ Tư lệnh TP.HCM thực hiện thao tác nhặt lấy nhẹ nhàng nhất có thể. Từng nắm đất được nhè nhẹ cào ra, nâng niu trên tay để đảm bảo những kỉ vật được giữ nguyên vẹn, không bỏ sót bất kỳ chi tiết nào – dù là nhỏ nhất.

Khi phát hiện bất kỳ một manh mối nào, từ những mảnh vải, mẫu vật đến các di vật được tìm thấy, đều được kiểm tra, đánh dấu, đo đạc, chụp ảnh và ghi chép cẩn thận theo đúng quy trình. Cứ như vậy, các chiến sĩ Đội K74 tỉ mẩn ghi từng bảng tên, từng những mã số ký hiệu tương ứng được gắn vào từng hài cốt đưa lên. Sự tập trung cao độ đến quên cả thời gian, xen lẫn những câu lệnh ngắn gọn của chỉ huy để đảm bảo mọi thứ không có bất cứ sai sót nào.

Trực tiếp tham gia công tác tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riêng, chiến sĩ Vũ Đức Tâm (Đội K74) không giấu được xúc động khi nhắc đến các anh hùng liệt sĩ. Anh cho biết, mỗi phần hài cốt được đưa lên khỏi lòng đất đều nhắc nhở thế hệ hôm nay về sự hy sinh của cha anh.

Điều đó càng thôi thúc anh tiếp tục làm việc bằng tất cả sự tận tâm và lòng biết ơn, trân trọng từng cơ hội được cống hiến, luôn cố gắng hoàn thành tốt công việc và góp một phần nhỏ bé của mình vào những điều có ích cho cộng đồng để các liệt sĩ không còn phải nằm lại đơn độc dưới lòng đất:

“Rất là may mắn và hãnh diện khi được góp sức vào công cuộc 500 ngày đêm, đưa các cụ và các bác về với hình hài trọn vẹn nhất để về với vòng tay của nhân dân và gia đình”.

Không chỉ có những người lính trẻ lần đầu tham gia quy tập, tại Công viên Lê Thị Riêng còn có những cán bộ dạn dày kinh nghiệm. Trong vòng 03 tháng nay, kể từ khi bắt đầu chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, trung tá Lê Ngọc Hà (Đội trưởng Đội K74) luôn vắng nhà, kể cả ngày nghỉ cuối tuần.

Tìm lại tên tuổi cho liệt sĩ

Theo Trung tá Lê Ngọc Hà, mặc dù những ngày qua, thời tiết tại TP.HCM hay mưa nắng thất thường, nhưng các cán bộ, chiến sĩ Đội K74 luôn tranh thủ từng ngày, từng giờ để mở rộng phạm vi tìm kiếm, bởi đây không chỉ là công việc mà còn là “mệnh lệnh từ trái tim”:

“Khí hậu mùa này tại Công viên Lê Thị Riêng, mùa này mưa nắng rất thất thường. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ vẫn phải đảm bảo sức khỏe cho các cán bộ chiến sỹ để tham gia một cách tích cực. Toàn bộ cán bộ chiến sỹ trong Đội xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, với tinh thần quyết tâm cao nhất để đưa các chú các bác nhanh nhất về với đồng đội, với quê nhà…”.

Theo thiếu tướng Trần Chí Tâm, Phó Chính ủy Quân khu 7, Trưởng ban Chỉ đạo Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Quân khu 7, nhiều phần hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng bị chồng lấn, đan xen giữa các cá thể nên việc khai quật được thực hiện theo phương pháp “cuốn chiếu”. Từng lớp đất được bóc tách, phân loại cẩn thận nhằm hạn chế nhầm lẫn. Thời gian gần 60 năm khiến nhiều hài cốt liệt sĩ không còn nguyên vẹn, vì thế mỗi cuộc tìm kiếm đều đòi hỏi các lực lượng phải kiên trì, tỉ mỉ và cẩn trọng trong từng phần đất được đào tìm:

“Mức độ phân hủy theo từng bộ hài cốt có khác nhau, đặc biệt là những bộ hài cốt không nằm trong túi đựng hài cốt, hoặc không nằm trong những tấm chăn của quân đội rất dễ phân hủy. Cho nên phải tìm cho thật là kỹ, phải hết sức kỹ lưỡng để làm sao lấy hết hài cốt của các bác, các chú mình.”

Toàn bộ các công đoạn từ đào, thăm dò, phát hiện, cất bốc đến đưa hài cốt về khu nhà tưởng niệm đều do lực lượng K74 đảm nhiệm, với yêu cầu khoa học, thận trọng, tỉ mỉ và an toàn. Sau khi được cất bốc, hài cốt liệt sĩ được chuyển về khu lấy và lưu mẫu để bóc tách, phân loại, lựa chọn những phần xương phù hợp phục vụ giám định ADN. Tại đây, từng mẫu xương được làm sập, xử lý theo quy trình khép kín nhằm đảm bảo độ chính xác và hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo giữa các mẫu.

Trong căn phòng nhỏ, phần việc lấy mẫu phục vụ công tác xác minh danh tính liệt sĩ diễn ra khẩn trương và cẩn trọng. Và ở đó, có một “tình nguyện viên” hết sức đặc biệt. Ông là cựu chiến binh, bác sĩ Trần Văn Bản. Ở tuổi 82, ông vẫn lặng lẽ có mặt, tận tình chỉ dẫn những chiến sĩ trẻ bằng kiến thức y khoa và kinh nghiệm của một đời người.

Với ông, được góp sức tìm lại tên tuổi cho những người đã nằm xuống cũng là một cách tiếp nối nghĩa tình với đồng đội: “Muốn làm được cái ADN, tìm ra tên tuổi của liệt sĩ cái khâu quan trọng nhất là gì? là  lựa xương, chọn mẫu xương nào còn khá chắc, còn tươi một chút và còn chắc một chút. Tìm cái điểm nào trên một khúc xương đó mà chắc chắn có thể khi lấy ra chúng ta tìm ra được tên tuổi của liệt sĩ.”

Phía sau mỗi mẫu ADN là cả quá trình tìm kiếm, khai quật và xử lý hài cốt được thực hiện hết sức tỉ mỉ, cẩn trọng, với sự phối hợp của nhiều lực lượng. Trang trọng đón các anh trở về, từng hài cốt liệt sĩ đều được thực hiện nghi thức phủ lên lá cờ Tổ quốc và đặt lên Quốc huy trang nghiêm. Gần 60 năm qua đi, những lớp đất từng chôn vùi bao người lính năm xưa, nay được lật mở từng chút một, trong hành trình tìm lại tên tuổi cho những người đã hy sinh. Tính đến hôm nay, hơn 660 liệt sĩ lần lượt được trở về và chắc chắn hành trình tìm kiếm vẫn tiếp tục, với niềm tin rằng sẽ còn nhiều liệt sĩ được tìm thấy và được gọi đúng tên sau gần 6 thập niên nằm lại nơi chiến trường xưa.