Tiền tiểu học: Cha mẹ lo, con chịu áp lực

Thực tế, sự phổ biến của các lớp tiền tiểu học những năm gần đây phản ánh tâm lý lo lắng của không ít phụ huynh trước ngưỡng cửa vào lớp 1.

Nguyên nhân từ áp lực của chương trình hay sự chuẩn bị thái quá? Ranh giới nào giữa việc dạy trước chương trình với các hoạt động phát triển năng lực cho trẻ thông qua vui chơi, trải nghiệm và giáo cụ trực quan? 

Phụ huynh đổ xô cho con học tiền tiểu học

"Ban đầu mình rất phân vân, không biết có nên cho con học tiền tiểu học hay không. Tuy nhiên, khi đa phần các phụ huynh đều cho con học thì mình thấy, nếu con mình không đi học sẽ thua kém các bạn khác, nên mình cho con đi học."

Đó là suy nghĩ rất thật của chị Nguyễn Hương Giang, ở Hà Đông, Hà Nội, khi quyết định đăng ký lớp tiền tiểu học cho con ngay tại trường mầm non.

Chị Giang cho biết bản thân không đặt nặng thành tích, nhưng không thể yên tâm nếu không cho con học trước: "Buổi sáng sẽ học tiếng Anh, buổi chiều sẽ có các tiết toán, đánh vần xen kẽ nhau và cũng có những giờ ra chơi cho các con. Thường bé nhà mình sẽ có bài tập về nhà, hầu như một tuần có 3 buổi. Hiện tại bé đang học cộng trừ trong phạm vi 30, còn đánh vần thì đã sang đến các chữ có 3 âm tiết. Làm được bài tập toán hay đọc và đánh vần được trước thì cũng tốt hơn khi vào lớp 1 mới bắt đầu đánh vần từ đầu."

Câu chuyện của chị Giang không phải cá biệt. Những lớp tiền tiểu học ngày càng xuất hiện nhiều hơn mỗi dịp hè. Có nơi tổ chức ngay trong trường mầm non, có nơi ở nhà giáo viên tiểu học.

Nỗi lo con bỡ ngỡ, tiếp thu chậm hơn các bạn đã học trước càng được củng cố, khi không ít cha mẹ từng trải qua cảm giác “đuối sức” kèm con những ngày đầu đi học.

Chị Trần Huyền Trang, ở Long Biên, có con chuẩn bị lên lớp 5, đến bây giờ vẫn tiếc vì trước đây không cho con học tiền tiểu học: "Mình thấy yêu cầu của lớp 1 mấy năm gần đây cao hơn. Có thể do tư duy các con bây giờ khác và phát triển hơn so với mấy chục năm về trước.

Khi về nhà, các con vẫn có bài tập và cha mẹ phải kèm rất sát sao, kỹ lưỡng, trong khi cha mẹ lại không có kỹ năng sư phạm. Các bạn đã được học tiền tiểu học rồi thì khi học lớp 1 sẽ tiếp thu nhanh hơn và các cô dạy cũng sẽ nhàn hơn rất nhiều. Các bạn không đi học tiền tiểu học thường sẽ nằm trong tốp dưới của lớp."

Ở một góc nhìn khác, chị Hoàng Thị Phương, ở An Khánh, lại cho con học tiền tiểu học không phải để chạy đua thành tích, mà đơn giản muốn con làm quen với nề nếp học tập và có môi trường sinh hoạt trong kỳ nghỉ hè:

"Bé nhà tôi đang học tiền tiểu học cô giáo ở gần nơi sinh sống. Cô dạy từ thứ hai đến thứ sáu. Buổi sáng sẽ học từ 8h đến 9h30 và chi phí học là 50.000/buổi. Cứ một hôm học toán và một hôm học tiếng Việt. Lớp mầm non này là 70 - 80% phụ huynh đều cho đi học lớp tiền tiểu học ở đây hết."

Chuẩn bị kỹ năng, không dạy trước chương trình

Trao đổi với VOV Giao thông, bà Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, cần phân biệt rõ giữa chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 với dạy trước chương trình lớp 1.

Không thể quy kết xu hướng học tiền tiểu học gia tăng do chương trình giáo dục phổ thông 2018 quá nặng, mà là kết quả của nhiều yếu tố. Trong đó, tâm lý lo “con thua kém bạn bè” tạo hiệu ứng đám đông, biến việc chuẩn bị vào lớp 1 thành cuộc chạy đua thành tích. Bên cạnh đó là nhận thức chưa đầy đủ về mục tiêu của chương trình mới, cách triển khai không đồng đều ở một số trường, cùng quảng cáo các lớp tiền tiểu học phát triển mạnh, một số cơ sở mầm non coi việc trẻ biết đọc, biết viết sớm là “đầu ra” để khẳng định chất lượng:

"Mục tiêu của giáo dục giai đoạn này chính là để giúp trẻ phát triển một cách toàn diện nhất về thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, kỹ năng xã hội và thẩm mỹ. Điều này sẽ hình thành nên những yếu tố đầu tiên của nhân cách và chuẩn bị tâm thế cho trẻ bước vào trường phổ thông. Do đó, việc chúng ta yêu cầu trẻ ngồi học theo từng tiết rồi phải chép nhiều dòng chữ nhỏ trong vở ô ly, rồi làm phép tính theo bài tập lớp 1 là hoàn toàn không phù hợp."

Bởi vậy, bà Nguyễn Thị Việt Nga đồng tình với đề xuất xử phạt từ 10 - 20 triệu đồng đối với cơ sở mầm non tổ chức cho trẻ học trước chương trình lớp 1. Tuy nhiên, cùng với chế tài, điều quan trọng không kém là phải xác định rõ đâu là hành vi dạy trước chương trình, đâu là hoạt động chuẩn bị cần thiết. Bởi một đứa trẻ 5 tuổi hoàn toàn có thể được nghe kể chuyện, làm quen với chữ cái, con số, tập cầm bút, đếm đồ vật hay phát triển tư duy thông qua trò chơi, trải nghiệm và các giáo cụ trực quan.

Điều cần ngăn chặn là việc đưa nội dung, phương pháp và cách đánh giá của lớp 1 xuống bậc học mầm non; biến việc luyện chữ, luyện toán thành mục tiêu; hoặc cam kết “đọc thông, viết thạo” như một tiêu chí chất lượng.

Suy cho cùng, điều trẻ cần trước ngưỡng cửa lớp 1 không phải là một lợi thế về kiến thức, mà là một tâm thế sẵn sàng học tập. Khi người lớn thôi so sánh, thôi chạy theo nỗi lo “con chậm hơn bạn”, thì lớp học tiền tiểu học sẽ trở về đúng ý nghĩa của việc chuẩn bị kỹ năng. Bởi nếu cha mẹ mang áp lực đến trường, thì người gánh áp lực ấy đầu tiên và lâu dài nhất vẫn là những đứa trẻ./.