Thu 9 đồng, chi hơn 8 đồng, cách nào tăng thặng dư du lịch?

Sau hơn một năm sắp xếp, sáp nhập địa giới, các địa phương đang làm gì để kết nối nguồn lực, tạo sản phẩm du lịch đủ sức giữ chân và tăng mức chi tiêu của du khách? Kinh tế đêm có thể giúp mở rộng không gian trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú và giữ thêm dòng tiền ở lại Việt Nam ra sao?

Kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9 sắp tới, nhiều người đã lên kế hoạch cho những chuyến du lịch trong nước, nhưng cũng không ít gia đình lựa chọn xuất ngoại, tìm kiếm những trải nghiệm mới lạ cùng chất lượng dịch vụ chuyên nghiệp.

Anh Nguyễn Huy Hoàng, ở phường Kim Liên, Hà Nội vừa cùng vợ ghé thăm Nhật Bản với chi phí khoảng 40 triệu đồng/người. Điều khiến anh ấn tượng không chỉ là cảnh quan, văn hóa, ẩm thực, mà còn ở cách ngành du lịch nước bạn tổ chức và phục vụ du khách:

"Dịch vụ họ làm rất chuyên nghiệp, quy củ và trong chuyến đi không phải đi mua hàng của các đơn vị, chỉ có đi du lịch, đi chơi, vãn cảnh và trải nghiệm thôi. Việt Nam thì căn bản văn hóa mình cũng biết hết rồi, với cả kiểu du lịch của Việt Nam gần như đã quá quen thuộc, không có gì mới lạ cả. Để tăng trưởng du lịch Việt Nam cần phải chuyên nghiệp hơn trong vấn đề dịch vụ, vệ sinh an toàn thực phẩm, vệ sinh công cộng, sự chuyên nghiệp của các dịch vụ đi kèm, mở rộng thêm sự sáng tạo trong cách làm du lịch", anh Hoàng chia sẻ.

Xu hướng người Việt chi tiêu cho các chuyến đi nước ngoài ngày càng rõ nét cũng đặt ra một bài toán khác với du lịch trong nước. Tại một hội nghị hồi tháng 7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng số tiền người Việt ra nước ngoài du lịch cũng “hào phóng không kém” nguồn thu từ khách quốc tế đến Việt Nam. Vì vậy, du lịch Việt Nam nửa đầu năm chỉ thặng dư 950 triệu USD, năm 2025 thặng dư 480 triệu USD, còn năm 2024 thâm hụt 380 triệu USD.

Ông Bùi Thanh Tú, Giám đốc Marketing Công ty Du lịch BestPrice đánh giá, việc thặng dư du lịch duy trì ở mức dương là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, lượng người Việt đi du lịch nước ngoài ngày càng tăng cũng đặt ra yêu cầu ngành du lịch phải nâng sức cạnh tranh và khả năng giữ lại chi tiêu trong nước. Mức chi tiêu hiện nay khoảng 2.200 - 2.500 USD cho một tour 9 - 10 ngày vẫn còn khá khiêm tốn.

Do đó, cần nâng cấp khách sạn, nghỉ dưỡng và các dịch vụ đi kèm để hướng tới mức 2.500 - 3.500 USD/khách. Bên cạnh đó, việc mở rộng không gian địa giới hành chính mở ra cơ hội đa dạng hóa sản phẩm, kết nối biển, đảo, đô thị và các điểm đến, qua đó xây dựng những hành trình, gói dịch vụ hấp dẫn để kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách:

"Khi một du khách đến một địa điểm, câu đầu tiên họ sẽ hỏi là tối nay đi đâu? Theo chúng tôi thống kê, vào thời gian buổi tối, mức chi tiêu của khách sẽ tốt hơn ban ngày. Bởi vì buổi tối, tâm lý của họ sẽ thư giãn và sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn cho những dịch vụ về nghỉ dưỡng và giải trí.

Bên cạnh đó, kinh tế đêm không chỉ đơn thuần là ăn uống và mở cửa muộn, mà cần phải có sự đồng bộ hơn. Chương trình thực cảnh buổi đêm, những bữa ăn hay những show diễn buổi tối giới thiệu về lịch sử, văn hóa của Việt Nam…, tôi nghĩ đấy là những hoạt động xúc tiến du lịch tốt", ông Tú cho biết.

Tại An Giang, nơi có Phú Quốc - một trong những điểm đón du khách quốc tế hàng đầu cả nước, kinh tế đêm cũng được kỳ vọng trở thành một động lực mới.

Theo ông Nguyễn Vũ Khắc Huy, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh An Giang, sau sắp xếp đơn vị hành chính, An Giang có không gian du lịch đa dạng từ sông nước, núi rừng đến biển đảo, tạo điều kiện mở rộng chuỗi trải nghiệm và giá trị du lịch. Tỉnh đã kết nối các điểm đến thành hành trình liên hoàn 3 - 5 ngày, lấy Phú Quốc làm cửa ngõ quốc tế; đồng thời hoàn thiện hạ tầng, tăng liên kết giữa các doanh nghiệp và phát triển sản phẩm giá trị cao như: MICE (du lịch nghỉ dưỡng và tổ chức hội thảo), du lịch xanh, chăm sóc sức khỏe, kinh tế đêm:

"Phú Quốc thì phát triển sản phẩm giải trí, biểu diễn, mua sắm. Hà Tiên thì gắn với văn hóa đô thị biển, lịch sử, ẩm thực. Rạch Giá để khai thác các không gian ven biển. Long Xuyên thì phát huy văn hóa sông nước, Châu Đốc thì tâm linh.

Muốn giữ thêm dòng tiền du lịch ở lại Việt Nam thì trước hết phải giữ được thời gian lưu trú của khách. Kinh tế đêm phải có nội dung văn hóa, có câu chuyện địa phương, đảm bảo an ninh, an toàn thực phẩm, giao thông thuận tiện, vệ sinh môi trường và giá cả minh bạch, không ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người dân", ông Huy nói.

Đồng tình quan điểm này, bà Dương Thị Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Ninh Bình cho rằng, việc hợp nhất các địa phương đã mở ra dư địa phát triển rộng lớn cho ngành du lịch. Ninh Bình đã rà soát lại tài nguyên, kết nối sản phẩm và xây dựng thêm những điểm đến mới, đặc biệt là du lịch biển.

Tỉnh cũng chú trọng nâng chất lượng dịch vụ, nhân lực và khả năng phục vụ tại các cơ sở lưu trú, nhà hàng, điểm đến. Đồng thời, phát triển kinh tế đêm là một trong những giải pháp quan trọng:

"Vấn đề nữa để thu hút khách và tăng chi tiêu là chúng ta phải có sự liên kết, không những liên kết các sản phẩm, mà liên kết các dịch vụ trong tỉnh và liên kết với các tỉnh bạn để có sản phẩm tương đồng, nâng cao trải nghiệm của du khách.

Chúng tôi có những chương trình Famtrip đối với các công ty lữ hành nước ngoài, các công ty lữ hành của cả nước đến Ninh Bình. Động viên, khích lệ các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo về chất lượng dịch vụ, kết hợp các địa phương tăng cường đưa sản phẩm OCOP vào phục vụ khách du lịch. Tổ chức, động viên các cơ sở, các điểm đến đăng ký tham gia du lịch xanh", bà Thanh cho biết. 

Một du khách đến Việt Nam có thể chỉ mang về vài tấm ảnh lưu niệm, nhưng họ cũng hoàn toàn có thể để lại nhiều hơn những khoản chi tiêu cho bữa ăn, đêm nghỉ, sản phẩm thủ công, chương trình nghệ thuật và vô số trải nghiệm khác. Đó chính là phần giá trị mà du lịch Việt Nam cần khai thác sâu hơn trong chặng đường tăng trưởng mới.

Tăng thặng dư cho du lịch vì thế không chỉ cần đón thật nhiều khách, mà còn phải tạo ra một hành trình đủ hấp dẫn để khách ở lâu hơn, trải nghiệm nhiều hơn và chi tiêu nhiều hơn.

Góc nhìn của VOV Giao thông qua bài bình luận: “Nối điểm đến, kéo dài màn đêm, dày thêm thặng dư du lịch”.

Có những thành phố chỉ thực sự đẹp khi đêm xuống, khi những mái nhà cổ lên đèn, phố xá bắt đầu rực rỡ và dòng người chậm lại sau một ngày tham quan. Ban ngày, du khách nhìn ngắm một điểm đến. Ban đêm, họ bắt đầu sống trong điểm đến ấy.

Với du lịch, mỗi giờ trải nghiệm được kéo dài thêm là một cơ hội để du khách ăn một bữa tối, xem một chương trình nghệ thuật, mua một món quà, sử dụng thêm một dịch vụ, hoặc đơn giản là quyết định ở lại thêm một đêm.

Nhưng một vùng núi, bãi biển đẹp, khu phố cổ, di sản hay một đặc sản tự thân chưa phải là sản phẩm du lịch hoàn chỉnh. Giá trị chỉ thực sự được tạo ra khi những tài nguyên ấy được kết nối thành một trải nghiệm đủ hấp dẫn để du khách muốn ở lại.

Sau quá trình sắp xếp, sáp nhập địa giới, nhiều địa phương đang đứng trước một không gian phát triển rộng hơn. Thay vì khai thác một “mảnh” tài nguyên, các địa phương hoàn toàn có thể hình thành những chuỗi trải nghiệm xuyên suốt: từ đô thị đến biển, từ đồng bằng lên cao nguyên, từ di sản đến thiên nhiên, từ nghỉ dưỡng đến văn hóa và ẩm thực.

Đây cũng là lúc các địa phương cần bước ra khỏi tư duy cạnh tranh để tiến tới tư duy bổ trợ. Du khách lưu trú tại một địa phương không có nghĩa là nguồn khách chỉ thuộc về địa phương đó. Nếu được kết nối tốt thì một đêm ở thành phố này có thể mở ra một ngày khám phá ở vùng đất khác. Một điểm đến có thể trở thành “cửa ngõ” đưa du khách đến với những sản phẩm kế tiếp. Khi ấy, việc mở rộng địa giới có thể tạo ra một bản đồ du lịch rộng hơn và liền mạch hơn.

Nhưng muốn làm được điều đó, sản phẩm phải đủ sức níu chân du khách.

Việt Nam có lợi thế rất lớn về cảnh quan, văn hóa, ẩm thực và đời sống bản địa. Nhưng những lợi thế ấy cần được “đóng gói” thành các sản phẩm có chiều sâu và có khả năng tiêu dùng trong nhiều giờ, nhiều ngày. Một tour khám phá có thể kết hợp ẩm thực; một điểm di sản có thể đi cùng chương trình biểu diễn; một kỳ nghỉ dưỡng có thể nối với chăm sóc sức khỏe, thể thao, mua sắm hoặc trải nghiệm văn hóa. Cùng một tài nguyên nhưng nếu được tổ chức tốt thì có thể tạo ra nhiều lần chi tiêu khác nhau.

Tuy nhiên, sản phẩm du lịch không thể chỉ dừng ở việc “đắt hơn”, mà phải “đáng tiền hơn”. Trải nghiệm của du khách phải liên tục được làm mới, để mỗi lần quay lại là một câu chuyện khác, một lý do khác để mở hầu bao. Một show diễn nếu năm này qua năm khác vẫn một kịch bản, một khu phố đêm vẫn những gian hàng cũ, một hành trình tham quan vẫn lặp lại nguyên vẹn sẽ rất khó tạo ra vòng đời dài hơn cho dòng tiền du lịch.

Và khi mặt trời lặn, câu chuyện ấy không nên kết thúc.

Bỏ tiền bạc và thời gian cho một chuyến đi xa, nhiều du khách hẳn không muốn khép lại một ngày trong phòng khách sạn, càng không muốn màn đêm ở một thành phố du lịch chỉ là khoảng thời gian chờ trời sáng. Kinh tế đêm vì thế cần được nhìn như một phần cấu thành của sản phẩm du lịch, chứ không chỉ là những tuyến phố bán hàng hay khu vui chơi hoạt động muộn.

Một đô thị có thể kể câu chuyện lịch sử bằng trình diễn ánh sáng. Một thành phố ven biển có thể tạo ra những chương trình nghệ thuật trên bờ hoặc trên mặt nước. Một vùng văn hóa có thể đưa âm nhạc, nghề thủ công, ẩm thực truyền thống vào những không gian trải nghiệm về đêm.

Đây là hướng đi phù hợp những đô thị du lịch lớn, nơi hạ tầng ban ngày đã được khai thác tương đối tốt, nhưng khoảng thời gian sau 18h vẫn còn nhiều dư địa. Một đêm có thêm sản phẩm tốt cũng đồng nghĩa thêm việc làm cho người dân, thêm doanh thu cho nhà hàng, vận tải, bán lẻ, nghệ thuật, giải trí và hàng loạt dịch vụ liên quan.

Nhưng để kinh tế đêm thực sự trở thành động lực thì điều cần thiết là chất lượng và bản sắc.

Du khách có thể tìm thấy chợ đêm ở rất nhiều nơi. Nhưng một đêm gắn với câu chuyện riêng của Hà Nội, Hội An, Phú Quốc hay một vùng văn hóa cụ thể thì khó có thể thay thế. Càng đặc trưng, sản phẩm càng có khả năng tạo ra giá trị.

Cùng với đó là một hệ sinh thái dịch vụ thuận tiện: giao thông ban đêm an toàn, thanh toán dễ dàng, thông tin đa ngôn ngữ, không gian công cộng sạch đẹp, các điểm vui chơi được kết nối và lịch hoạt động đủ ổn định để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư.

Tất nhiên, một thành phố không thể kéo dài màn đêm bằng cách đánh đổi sự bình yên của cư dân. Tiếng ồn, rác thải hay những vấn đề về an ninh, trật tự nếu không được tính kỹ thì sẽ biến lợi thế của kinh tế đêm thành áp lực cho chính điểm đến. Vì vậy, mở cửa về đêm phải đi cùng một “hạ tầng quản lý” tương xứng, với những giới hạn được xác lập rõ ràng và thực thi nghiêm túc.

Và câu chuyện giữ tiền ở lại trong nước cũng cần được bắt đầu từ chính những người Việt đi du lịch, bằng cách khiến các điểm đến trong nước hấp dẫn hơn. Một kỳ nghỉ trong nước phải đủ chất lượng để người dân sẵn sàng lựa chọn cho những dịp nghỉ dài. Những sản phẩm cao cấp phải đủ sức cạnh tranh về trải nghiệm. Những điểm đến phải liên tục tạo ra lý do để du khách quay trở lại.

Khi người Việt có thể tìm thấy những trải nghiệm đẳng cấp, những hành trình mới lạ và những không gian nghỉ dưỡng đáng nhớ ngay trên quê hương mình, thì một phần dòng tiền vốn dành cho du lịch nước ngoài sẽ tự nhiên có thêm cơ hội ở lại. Lúc ấy, thặng dư du lịch không còn là những con số thống kê. Nó sẽ hiện hữu trong những con phố sáng đèn, những nhà hàng đông khách, những sân khấu đầy khán giả, những cửa hàng mở cửa muộn và trong những đồng tiền được tạo ra, tiếp tục luân chuyển trong nền kinh tế Việt Nam./.