Thanh Lân ngày mở biển: Khi khát vọng vươn khơi kết nối những nhịp đập di sản

Đây là thời khắc lắng đọng nhất, khi niềm tin tâm linh ngàn đời vào sự bảo hộ của Cá Ông được trao truyền cho thế hệ trẻ. Những nén tâm hương dâng lên không chỉ cầu mong một năm "thuận buồm xuôi gió" mà còn là lời thề gắn bó máu thịt với biển cả quê hương của những người con đảo tiền tiêu.

LỜI CẦU BÌNH AN VÀ SỢI DÂY GẮN KẾT CỘNG ĐỒNG

Khi những tia nắng đầu tiên lấp loáng mặt biển, người dân Thanh Lân đã tụ hội đông đủ tại Miếu thờ thôn 2. Trong làn khói nhang phảng phất, các bậc cao niên đại diện cho ngư dân thành kính dâng lễ vật tri ân mẹ biển cả đã bao bọc, nuôi dưỡng bao thế hệ.

Ông Nguyễn Văn Đùa - chủ tế Lễ Mở cửa biển Thanh Lân cho biết, lễ hội là dịp để bà con thể hiện mong muốn bình an trong năm mới.

“Giữa trùng khơi bốn bề sóng nước, lễ mở biển là dịp để cộng đồng xích lại gần nhau. Thanh Lân hôm nay là nơi nhiều gia đình từ các địa phương khác về lập nghiệp. Chính vì thế, lễ hội đầu năm càng trở thành điểm hẹn tinh thần, nơi mỗi người tìm thấy sự gắn bó và sẻ chia”.

Chị Nguyễn Thị Mến, thành viên Ban tổ chức Lễ hội Mở cửa biển Thanh Lân 2026, chia sẻ:

“Lễ hội Mở cửa biển hàng năm thu hút đông đảo người dân đặc khu Cô Tô. Họ gặp nhau, nắm tay nhau thật chặt, chúc nhau một năm mới bình an, mưa thuận gió hòa, người đi biển tôm cá đầy khoang, cùng cầu chúc cho sự phát triển của Thanh Lân nói riêng, đặc khu Cô Tô nói chung”.

Giữa không gian còn vương mùi khói hương, ông Trần Trần một ngư dân cao tuổi của Thanh Lân dõi ánh mắt xa xăm về phía biển, nơi bao mùa cá đã đi qua cuộc đời mình, rồi chậm rãi nói:

“Lễ Mở cửa biển là truyền thống của cha ông để lại. Mỗi đầu năm, bà con chúng tôi đều đến miếu thờ để dâng hương, cầu cho mưa thuận gió hòa, biển lặng sóng êm. Làm nghề biển thì phụ thuộc nhiều vào trời, vào biển. Có lễ, có lòng thành thì bà con cũng yên tâm hơn khi ra khơi. Đây không chỉ là tín ngưỡng mà còn là niềm tin, là sự gắn kết của cả cộng đồng ngư dân".

Những mái tóc bạc bên bàn thờ tiền nhân. Những bàn tay chai sạn chắp trước án hương. Không gian linh thiêng ấy không tách rời đời sống mưu sinh, nó nâng đỡ và tiếp sức cho từng con thuyền trước giờ rẽ sóng.

Không chỉ người dân Thanh Lân, lễ hội năm nay còn thu hút đông đảo người dân và du khách từ đặc khu Cô Tô và các địa phương lân cận. Phùng Thị Yến, một bạn trẻ sinh sống tại đặc khu Cô Tô, cho biết đây là lần thứ hai đến đảo Thanh Lân tham dự lễ mở biển:

“Em tham gia lễ Mở cửa biển lần thứ hai rồi. Năm ngoái đến đây em thấy không khí rất trang nghiêm nhưng cũng rất rộn ràng. Em thích nhất là nghi thức rước từ miếu ra cảng và đoàn thuyền ra khơi đầu năm. Là người trẻ, em cảm nhận được đây không chỉ là lễ truyền thống mà còn là niềm tự hào về văn hóa biển đảo của quê hương".

Giữa sắc đỏ của cờ hội, sắc xanh của biển trời, những người trẻ như Phùng Thị Yến đang tiếp nối mạch nguồn văn hóa biển đảo, mạch nguồn được gìn giữ không chỉ bằng ký ức, mà bằng sự tham dự và tự hào hôm nay.

TỪ NGHI LỄ ĐẾN SẢN PHẨM VĂN HÓA BIỂN ĐẢO

Trong không gian Miếu thờ thôn 2, phần lễ diễn ra trang trọng với nghi thức dâng hương, khai ấn đầu xuân, rước thần và phóng sinh.  Mỗi hồi trống vang lên như nhịp đập của đại dương. Mỗi nén hương thắp lên là một lời gửi gắm cho mùa biển mới. mùa của lao động, của hy vọng và của trách nhiệm.

Theo ông Nguyễn Hải Linh - Trưởng phòng Văn hoá xã hội đặc khu Cô Tô, Lễ hội Mở cửa biển không chỉ mang ý nghĩa văn hóa tâm linh mà còn góp phần xây dựng hình ảnh và sản phẩm du lịch đặc trưng của địa phương.

“Thông qua Lễ hội Mở cửa biển, đặc khu Cô Tô tôn vinh Miếu thờ thôn 2 như một không gian văn hóa tâm linh tiêu biểu của cư dân biển đảo. Đồng thời, đây cũng là dịp để quảng bá hình ảnh Cô Tô thân thiện, giàu bản sắc đến du khách. Chúng tôi mong muốn xây dựng lễ hội thành sản phẩm du lịch gắn với trải nghiệm văn hóa bản địa, sinh hoạt cộng đồng và sinh thái biển đảo.

Bên cạnh phần lễ, phần hội diễn ra sôi nổi với trưng bày sản phẩm OCOP, triển lãm tranh ảnh, hội thi ẩm thực biển và chương trình nghệ thuật “Lễ hội bên bờ sóng”.

Những gian hàng rực rỡ sắc màu, những món hải sản đặc trưng, những làn điệu dân ca biển đảo… tạo nên diện mạo sinh động của một vùng đảo đang phát triển nhưng vẫn giữ trọn cội nguồn.

Đặc biệt, nghi thức Nghinh thần và đoàn thuyền ra khơi đầu năm là điểm nhấn thiêng liêng nhất của lễ hội. Hàng chục con thuyền rực rỡ cờ hoa nối đuôi nhau rẽ sóng, mang theo niềm tin và hy vọng vào một năm mới bội thu.

Ở đảo tiền tiêu như Thanh Lân, mỗi con thuyền ra khơi không chỉ là hành trình mưu sinh, đó còn là sự hiện diện bền bỉ của cư dân trên vùng biển quê hương, sự hiện diện góp phần khẳng định và gìn giữ chủ quyền biển đảo bằng chính lao động hằng ngày.

Từ nghi lễ tâm linh nơi Miếu thờ thôn 2 đến những con thuyền căng buồm ngoài cửa biển, Lễ Mở cửa biển Thanh Lân không chỉ mở lối cho một mùa đánh bắt.

Nó mở ra niềm tin, củng cố sự đoàn kết cộng đồng và tiếp thêm sức mạnh để người dân nơi đầu sóng vững vàng bám biển - giữ gìn truyền thống cha ông và bảo vệ từng tấc biển thiêng liêng của Tổ quốc.