Tăng trưởng kinh tế 8 tháng: Đà tăng trưởng trước chặng nước rút

Đà tăng này đang đến từ đâu, còn những điểm nghẽn nào cần tháo gỡ? 4 tháng cuối năm sẽ phải tăng tốc ra sao để vừa đạt mục tiêu tăng trưởng, vừa nâng cao chất lượng và nội lực của nền kinh tế?

Một chỉ dấu dễ nhận thấy của kinh tế những tháng gần đây là sức mua đang tăng trở lại. Theo số liệu Cục Thống kê, Bộ Tài chính vừa công bố ngày 03/9, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 8 tăng 14,9% so với cùng kỳ. Tính chung 8 tháng, đạt hơn 5 triệu 235 nghìn tỷ đồng, tăng 13,3%.

Cùng với tiêu dùng, sản xuất công nghiệp tiếp tục là điểm sáng. 8 tháng, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 11,9% - mức tăng cao nhất của cùng kỳ trong nhiều năm qua. Đáng chú ý, sản xuất công nghiệp tăng ở cả 34 địa phương.

Bình quân 8 tháng CPI tăng 4,45%. Đánh giá về mức tăng trưởng này, chuyên gia kinh tế, tài chính, PGS. TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng:

"Mức lạm phát và các yếu tố tác động từ thị trường tài chính - tiền tệ vẫn cơ bản ổn định, chúng ta cũng hi vọng nó sẽ tạo nền tảng và dư địa để nền kinh tế tiếp tục tăng tốc trong những tháng cuối năm".

Sản xuất tăng cũng kéo theo thương mại quốc tế tăng mạnh. 8 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 770 tỷ USD, tăng 28,7% - mức cao nhất từ trước đến nay. Một động lực khác đang được đẩy mạnh là đầu tư. Vốn FDI đăng ký đạt hơn 40,6 tỷ USD, tăng trên 55%.

Song ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập siêu 20,46 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm trước xuất siêu hơn 14 tỷ USD. Đáng chú ý là 94,1% kim ngạch nhập khẩu thuộc nhóm tư liệu sản xuất, chủ yếu là nguyên liệu, máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất. Nhận định về vấn đề nhập siêu, chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cho rằng:

"94-95 % là các nguyên liệu máy móc thiết bị mà chúng ta phụ thuộc vào chuỗi cung ứng của nước ngoài về cái này. Cái gia tăng của nhập siêu cũng là gia tăng những mặt hàng này thì cũng không phải là điều tiêu cực, trừ khi đó là sự gia tăng mặt hàng tiêu dùng và mặt hàng xa xỉ không phục vụ sản xuất. Cho nên là cũng kỳ vọng tạo nền tảng tốt để chúng ta bình ổn vĩ mô cũng như tăng trưởng trong thời gian tới".

Như vậy, vấn đề không chỉ nằm ở tốc độ tăng xuất nhập khẩu, mà ở phần giá trị Việt Nam tạo ra trong chuỗi sản xuất. Đây cũng là dư địa tăng trưởng mới khi kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ cao và kinh tế xanh ngày càng phát triển.

Tuy nhiên, mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên sẽ được quyết định ở 4 tháng cuối năm. Theo ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng tại Trường Đại học Nguyễn Trãi, để thực hiện được mục tiêu này cần đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, đất đai, quy hoạch; khơi thông nguồn vốn cho doanh nghiệp tư nhân và tiếp tục giữ ổn định kinh tế vĩ mô:

"Chúng ta cũng cần phải hỗ trợ một mặt băng lãi suất nó ổn định thì các doanh nghiệp mới có cơ hội hấp thụ được vốn với một chi phí hợp lý thì họ mới có lực cho tăng trưởng cho 4 tháng cuối năm và cuối cùng là hỗ trợ tiêu dùng nội điện để nâng cao được sức mua".

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 8/2026 chiều qua 03/9, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhận định, Việt Nam đã nỗ lực tập trung hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tập trung các nhóm nhiệm vụ giải pháp để ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Thủ tướng Lê Minh Hưng chỉ ra những yêu cầu đi cùng với đó, đi sâu phân tích ý nghĩa của những số liệu kinh tế vĩ mô:

"Đề nghị Bộ Công thương phải phối hợp ủng trí đánh giá phân tích kỹ các doanh nghiêp Việt Nam tham gia được vào FDI như thế nào chứ không hoàn toàn con số là FDI chiếm lĩnh toàn bộ là 80% xuất khẩu, đánh giá số phân tích rất kỹ lưỡng. Đưa ra con số như thế mà không có những đánh giá kỹ lưỡng đi kèm nội hàm trong, thế doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào trong chuỗi đấy được bao nhiêu phần trăm đã đánh giá chưa".

8 tháng đầu năm cho thấy nền kinh tế đang có nhiều động lực tích cực, từ sức mua, sản xuất đến đầu tư và xuất nhập khẩu. Nhưng những con số tăng trưởng cao cũng đặt ra yêu cầu phải nhìn sâu hơn vào chất lượng của tăng trưởng.

4 tháng cuối năm, bên cạnh đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, khơi thông nguồn vốn và hỗ trợ sức mua, điều quan trọng là phải tháo gỡ những điểm nghẽn để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, tăng giá trị tạo ra trong nước và giảm dần sự phụ thuộc vào nguyên liệu, máy móc và công nghệ nhập khẩu.

Bởi mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên không chỉ là đạt một con số trong năm 2026, mà còn là tạo được nền tảng tăng trưởng bền vững cho những năm tiếp theo.