Tăng phụ cấp nhà giáo, chuẩn hóa điều kiện hoạt động

Liệu có tháo được “nút thắt” liên thông giáo dục nghề nghiệp?

Giáo dục đại học và nghề nghiệp trước AI

Bước ngoặt mới về định hướng nghề nghiệp trong kỉ nguyên số, xanh và tinh gọn

Tinh giảm hệ thống: Cơ hội khởi nghiệp và phát triển nghề nghiệp

TRƯỜNG NGHỀ KHÔNG ĐƯỢC TỰ GẮN "ĐẲNG CẤP", "QUỐC TẾ" TRONG TÊN GỌI

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Giáo dục nghề nghiệp (sau đây gọi tắt là dự thảo Nghị định quy định Luật Giáo dục nghề nghiệp) do Bộ GD&ĐT soạn thảo, gồm 6 Chương, 51 Điều, bao gồm:

Quy định chung; Đặt tên, đổi tên của cơ sở giáo dục nghề nghiệp; Điều kiện, thủ tục, thẩm quyền thành lập, cấp phép hoạt động, dừng tuyển sinh, đình chỉ hoạt động, giải thể phân hiệu của cơ sở giáo dục nghề nghiệp; Chế độ phụ cấp đối với giảng viên, giáo viên cơ hữu trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, giảng viên đồng cơ hữu, chính sách khen thưởng, tôn vinh người dạy nghề; Hợp tác, liên kết đào tạo với nước ngoài trong giáo dục nghề nghiệp; Điều khoản thi hành.

Đáng chú ý, các quy định cụ thể về việc đặt tên trường nghề được đề cập rõ tại các Điều 3, 4, 5. Theo đó, tên cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải phản ánh đúng loại hình, lĩnh vực hoạt động và không gây nhầm lẫn về chất lượng, vị thế, danh hiệu, thứ hạng, loại hình đào tạo. Không sử dụng tên gọi thể hiện thứ hạng, đẳng cấp không được công nhận theo quy định của pháp luật. Không gây hiểu lầm là cơ sở giáo dục phổ thông hoặc cơ sở giáo dục đại học.

Tên tiếng nước ngoài hoặc tên giao dịch quốc tế được dịch từ tiếng Việt sang tiếng nước ngoài phải bảo đảm đúng cấu trúc, sử dụng các thuật ngữ bằng tiếng nước ngoài phù hợp thông lệ quốc tế, không làm tăng chất lượng, danh hiệu, thứ hạng và không gây nhầm lẫn với tên của cơ sở giáo dục nghề nghiệp khác. Những quy định này được cho là nhằm hạn chế tình trạng gây hiểu lầm là trường phổ thông, hoặc “đánh bóng” tên tuổi, tạo cảm giác “đẳng cấp”, “quốc tế”.

Về việc mở phân hiệu trường nghề và điều kiện cấp phép hoạt động phân hiệu, Điều 8 và Điều 14 của dự thảo Nghị định nêu rõ: Có địa điểm bảo đảm diện tích đất sử dụng ít nhất bằng 25% diện tích đất sử dụng tối thiểu của cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Có vốn hoặc kinh phí hoạt động ít nhất bằng 25% vốn, kinh phí tối thiểu đầu tư thành lập cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Có diện tích phòng học lý thuyết, phòng, xưởng thực hành, thực tập bảo đảm ở mức bình quân ít nhất là 5,5 m2/chỗ học (trừ trường hợp đào tạo trên không gian mạng). Tỷ lệ học sinh, sinh viên/giáo viên, giảng viên tối đa là 30.

Ngoài ra, các đề xuất về phụ cấp cho nhà giáo cũng được đề cập tại Điều 21 và 22. Cụ thể, phụ cấp cho nhà giáo dạy thực hành, người có tay nghề cao là 40%. Phụ cấp cho nhà giáo với những ngành, nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm là từ 0,1 - 0,4 lần lương cơ sở, được trả cùng kỳ lương hàng tháng và không dùng để tính đóng, hưởng chế độ BHXH. Phụ cấp ưu đãi riêng cho nhà giáo dạy người khuyết tật được đề xuất không tiếp tục duy trì như tại Nghị định 113/2015/NĐ-CP.

Dự thảo Nghị định quy định Luật Giáo dục nghề nghiệp đã được Bộ Tư pháp thẩm định, và đang được Bộ GD&ĐT chỉnh lý, hoàn thiện trước khi trình Chính phủ xem xét, ban hành.

GIẢM THỦ TỤC, TĂNG TỰ CHỦ: ĐỘT PHÁ MỚI TRONG GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP

Những quy định chi tiết về giáo dục nghề nghiệp cần thiết ra sao và sẽ có tác động xã hội thế nào? Phóng viên Minh Hiếu có cuộc trao đổi với PGS. TS. Cao Văn Sâm - Nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, Chủ tịch Hội đồng cố vấn Viện Đào tạo và Phát triển nhân lực - về nội dung này.

PV: Xin ông cho biết về sự cần thiết ban hành Nghị định này?

 PGS. TS. Cao Văn Sâm: Luật Giáo dục nghề nghiệp đã được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Vì vậy, để kịp thời thể chế hóa và hướng dẫn quy định mới của Luật Giáo dục nghề nghiệp, tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ, thống nhất, kiến tạo môi trường pháp lý thuận lợi để phát triển giáo dục nghề nghiệp, thì Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Giáo dục nghề nghiệp là cực kỳ cần thiết.

 PV: Ông có đánh giá thế nào về các nội dung được đề cập trong dự thảo Nghị Định?

PGS. TS. Cao Văn Sâm: Nghị định này đề cập khá nhiều nội dung, trong đó có quy định về đặt tên, đổi tên cơ sở giáo dục nghề nghiệp; điều kiện, thủ tục, thẩm quyền thành lập, cấp phép hoạt động; dừng tuyển sinh, đình chỉ hoạt động, giải thể các cơ sở giáo dục nghề nghiệp; cơ chế phụ cấp, thủ tục phụ cấp, ưu đãi, phụ cấp trách nhiệm và phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm đối với nhà giáo;…

Nhưng đáng chú ý nhất là các quy định về những vấn đề mới, có tính chất đột phá theo Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị và theo quy định của Luật Giáo dục nghề nghiệp, như tăng cường công tác phân cấp quản lý cho các địa phương và giảm bớt các thủ tục hành chính.

Đặc biệt là chú trọng quy định quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, để tính chủ động, linh hoạt, sáng tạo của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp được phát huy. Nâng cao được năng lực quản trị, nhất là việc ứng dụng số trong công tác quản lý.

Đồng thời khởi tạo được sáng tạo trong tổ chức hoạt động của cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giải quyết được các điểm nghẽn mà Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014 đã bộc lộ. Tiến tới hội nhập khu vực và quốc tế để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp trong nước và ngoài nước trong bối cảnh tăng cường hội nhập.

Thời gian chúng ta làm Nghị định cũng tương đối là gấp. Cho nên, có lẽ thực tiễn sẽ bộc lộ trong quá trình vận hành. Chúng ta lại phải tiếp tục nghiên cứu để chỉnh sửa cho phù hợp theo tinh thần Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

PV: Theo ông nếu Nghị định được ban hành thì sẽ có tác động xã hội thế nào?

PGS. TS. Cao Văn Sâm: Thứ nhất, đối với hệ thống, nó sẽ giải quyết được vấn đề, đáp ứng cơ bản được định hướng Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá giáo dục và đào tạo. Thứ hai, bảo đảm sự thống nhất trong hệ thống giáo dục và đào tạo. Thứ ba, giải quyết được những vấn đề tồn tại, những điểm nghẽn trong quá trình thực hiện giáo dục nghề nghiệp thời gian vừa qua.

Nó sẽ có tác động rất mạnh mẽ, tích cực đến xã hội. Bởi vì con em chúng ta khi học nghề, sẽ có cơ hội học tập với điều kiện tốt hơn và có cơ hội để nâng cao chất lượng đào tạo, đặc biệt là cơ hội gắn kết, giải quyết việc làm. Các em không những được trang bị về kiến thức, về kỹ năng, về thái độ nghề nghiệp, mà còn được trang bị kỹ năng số, kỹ năng hội nhập, kỹ năng thích ứng, để không những ra trường có việc làm, mà có thể góp phần nâng cao năng suất lao động, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Từ những tác động rất cụ thể ấy, nó sẽ có tác động rất mạnh mẽ đối với xã hội về việc sử dụng và nâng cao nguồn nhân lực chất lượng cao cho thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

PV: Xin cảm ơn ông!

ĐÀO TẠO NGHỀ THỜI CÔNG NGHỆ SỐ: CẦN ĐỔI TƯ DUY TỪ GỐC

Trong bối cảnh yêu cầu chất lượng đào tạo nhân lực ngày càng cao của thị trường lao động, những quy định được đề cập trong dự thảo Nghị định quy định Luật Giáo dục nghề nghiệp liệu có phù hợp?

Phóng viên VOV Giao thông Quốc gia phỏng vấn GS. TSKH. Phạm Tất Dong - Phó chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam - về nội dung này:

 PV: Ông có đánh giá thế nào về các quy định đặt tên cơ sở giáo dục nghề nghiệp, điều kiện cấp phép hoạt động phân hiệu, hay phụ cấp nhà giáo… được đề cập trong dự thảo Nghị định?

 GS. TSKH. Phạm Tất Dong: Vấn đề tên trường không quan trọng bằng việc trường ấy đi theo mục tiêu gì, và cái đó có phù hợp xu hướng chung của thế giới hay không? Có phù hợp điều kiện kinh tế - xã hội của chúng ta hay không? Có phù hợp đường lối phát triển đi vào kinh tế số, kỷ nguyên số của chúng ta hay không? Lúc bấy giờ sẽ rõ tên ra thôi.

Tôi cho rằng hiện nay, nếu trong lĩnh vực logistics, AI, trong lĩnh vực đào tạo, quản lý và điều hành các loại công nghệ hiện đại thì hàng trăm nghề đòi hỏi phải đào tạo khác. Tôi lấy ví dụ như sắp tới, chúng ta có loại robot thông minh bằng người, nó khác chứ. Tính mấy mét mấy vuông không giải quyết được cái gì hết, vấn đề là  trang bị thế nào và khi trang bị thì phải tính được. Nếu không tính, khi xây dựng xong hệ thống, độ năm mười năm nữa nó lạc hậu thì hỏng.

Mấy năm nay dân ta đi vào công nghệ số cũng mạnh đấy chứ. Tôi vẫn đề nghị rằng không đào tạo ở cao đẳng được đâu, mà nó phải là đại học. Còn nếu nó không lên được đại học, thì nó trở thành một khoa của đại học, chứ đừng đứng ra một trường nghề nữa.

Còn đào tạo cái cấp chữa lặt vặt, các kỹ thuật thông thường thì đưa xuống dưới các địa phương. Trung ương hoàn toàn phải là một hệ thống hiện đại, trang thiết bị của trường nghề bây giờ sẽ cực kỳ lớn và phải gắn vào một doanh nghiệp thì mới sống được. Ví dụ, muốn đào tạo hàng không hiện đại thì phải cho ngành hàng không mở đại học, chứ Bộ Giáo dục không làm được đâu.

Đặc biệt là phải căn cứ vào những tập đoàn lớn và trao quyền. Đảng và Nhà nước phải trao quyền cho những tập đoàn ấy đào tạo chính chuyên gia cho họ, và cho những nơi chưa làm được, phát triển các tập đoàn giáo dục. Ta coi nó là những doanh nghiệp thì lúc bấy giờ, muốn hay không muốn thì tự nhiên giáo viên sẽ vào. Chứ còn một khi cứ giữ cái khung trường, chứ nó không phải là doanh nghiệp, thì không thể nào có lối mới được.

Cho nên, phải ứng xử với nó như một doanh nghiệp, như một công ty, thì tự khắc là lương nó sẽ lên. Còn bây giờ cứ quy định lương thế này, lương thế khác, mấy phần trăm độc hại, mấy phần trăm thế kia… là cách nghĩ cũ.

PV: Ông có kỳ vọng gì vào Nghị định nếu được ban hành?

 GS. TSKH. Phạm Tất Dong: Thực ra, chúng ta đang lo về mặt tổ chức thôi, chứ chúng ta chưa nghiên cứu sâu về mặt nội dung của nghề. Chính vì vậy tôi rất lo, nếu anh giải quyết được tổ chức theo tư duy cũ, thì chúng ta sẽ dựng lại một hệ thống trường nghề na ná như cũ, không giải quyết được gì.

Phải nói thế này, trường đại học cũng là trường nghề, chứ không phải trường đại học không phải là trường nghề đâu. Trường đại học nó đã “gánh” cho trường nghề rất nhiều lĩnh vực rồi. Cái bí nhất, đáng lo nhất vẫn là hệ thống nghề, bởi vì phương hướng, chiến lược không nhìn ra được. Các xu thế mới trong giáo dục của thế giới, xu thế dạy nghề, xu thế đại học, xu thế phổ thông,… nếu đi ngược xu thế ấy thì chúng ta sẽ lạc hậu.

 PV: Xin cảm ơn ông!

Trong bối cảnh Việt Nam đang đứng trước yêu cầu tái cơ cấu nguồn nhân lực để thích ứng chuyển đổi số, kinh tế xanh và công nghệ cao, giáo dục nghề nghiệp không còn là “lối rẽ”, mà phải trở thành một trụ cột thực chất của hệ thống đào tạo. Thực tế cho thấy, dù quy mô người học tăng, nhưng nhiều cơ sở đào tạo nghề vẫn đối mặt với bài toán chất lượng, đội ngũ nhà giáo thiếu động lực gắn bó lâu dài, còn cơ chế quản lý chưa theo kịp tốc độ thay đổi của thị trường lao động.

Chính vì vậy, việc ban hành Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Giáo dục nghề nghiệp là cần thiết, không chỉ để hoàn thiện khung pháp lý, mà còn tạo dư địa chính sách cho đổi mới. Khi được tiếp tục cập nhật linh hoạt theo thực tiễn, lấy người học và người dạy nghề làm trung tâm, gắn chặt đào tạo với nhu cầu kỹ năng mới của doanh nghiệp và nền kinh tế, thì giáo dục nghề nghiệp sẽ trở thành bệ đỡ cho đào tạo nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn phát triển mới.

Bạn kỳ vọng gì vào dự thảo Nghị định này? Nếu Nghị định được ban hành thì sẽ có những tác động xã hội như thế nào? Mời các bạn cùng chia sẻ ý kiến, đóng góp cho dự thảo qua fanpage “VOV Giao thông”.

---

Đừng quên đón nghe và tương tác với “Dự thảo trên tay” trên các kênh phát thanh của Ban VOV Giao thông Quốc gia, trên website: vovgiaothong.vn, hoặc trên các nền tảng podcasts dành cho di động.