Tăng phí dịch vụ trá hình: "Chiêu" né chỉ đạo giảm lãi suất của ngân hàng

Hành vi này không chỉ triệt tiêu ý nghĩa của chính sách nhân văn từ Chính phủ mà còn đẩy gánh nặng tài chính về phía khách hàng một cách tinh vi.

Lách lệnh giảm lãi suất: Ma trận phí ngầm tại các ngân hàng

Câu chuyện lên tivi hay lên báo với mức lãi suất thấp theo đúng chỉ đạo một lần nữa được khách hàng của nhiều tổ chức tín dụng hay ngân hàng thương mại cổ phần phản ánh lại trong thời điểm Chính phủ yêu cầu các ngân hàng giảm lãi suất một cách gắt gao, thậm chí còn có cả phương án xử phạt, mới đây nhất là cắt room tín dụng.

"Tôi thấy lãi suất giảm nên định vay một khoản nhưng khi được tư vấn thì tôi thấy các nhân viên ngân hàng nói rằng tôi phải chịu thêm một vài khoản phí. Việc này trước đây từng xảy ra khi Ngân hàng nhà nước không cho phép bán bảo hiểm kèm khoản vay".

"Hôm trước, tôi có tham khảo lãi suất của một vài ngân hàng thì thấy lãi suất giảm ít nhưng họ kèm theo các điều kiện khác về phí, thậm chí khi tôi phàn nàn về việc trên tivi có thông tin lãi suất ngân hàng giảm thì được trả lời rằng lên tivi mà vay".

Khảo sát thực tế tại nhiều ngân hàng thương mại cổ phần cho thấy, các loại phí ngầm được điều chỉnh tăng mạnh, đẩy chi phí của người dùng lên gấp ba, gấp bốn lần nếu phát sinh nhiều giao dịch. Thậm chí, một số ngân hàng còn sử dụng các khái niệm mới như phí xác thực giao dịch nâng cao hay phí quản lý hồ sơ tín dụng định kỳ – những khoản chi phí mà trước đây hoàn toàn nằm trong gói dịch vụ chung.

Thậm chí, có những ngân hàng, còn áp dụng các loại phí như phí bảo vệ sức khỏe, phí rút vốn, nhằm tối ưu hóa lợi nhuận, lách quy định giảm lãi suất theo chỉ đạo của chính phủ.

"Trước đây, chúng tôi cũng áp dụng những cách nhằm thu phí của khách hàng nhằm bù đắp vào phần lãi suất giảm. Ví dụ khi các ngân hàng không được bán bảo hiểm kèm theo khoản vay, cũng không được tăng lãi suất, chúng tôi cũng được chỉ đạo tăng phí".

Về mặt kỹ thuật, việc giảm lãi suất cho vay trực tiếp làm thu hẹp biên lợi nhuận danh nghĩa còn gọi là NIM của các ngân hàng, kiểu như trước đây áp dụng đối với khách hàng không mua bảo hiểm kèm theo khoản vay. Để đảm bảo chỉ tiêu lợi nhuận cam kết với cổ đông, một số ngân hàng thương mại cổ phần chọn bù đắp sự sụt giảm của doanh thu tiền gửi – cho vay bằng cách tối đa hóa nguồn thu từ hoạt động dịch vụ.

Điều này, theo PGS.TS Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thị trường giá cả thuộc Bộ Tài chính, không nên áp dụng vào thời điểm hiện nay: "Nếu tiếp tục tăng vào phí thì là gánh nặng đối với doanh nghiệp, làm giảm thu nhập của người lao động. Chính vì vậy trong bối cảnh hiện nay tất cả các ngân hàng lại tăng phí dịch vụ là không nên ở thời điểm này".

Hệ lụy cho nền kinh tế và bài toán minh bạch

Hành vi tăng phí dịch vụ trá hình để bù đắp phần lãi suất giảm để lại những hệ lụy sâu sắc cho nền kinh tế. Trước hết, nó trực tiếp triệt tiêu ý nghĩa cũng như hiệu quả của các chính sách điều hành từ Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước. Khi dòng vốn hỗ trợ không thực chất đến được tay doanh nghiệp với chi phí rẻ hơn, tốc độ phục hồi kinh tế sẽ bị kéo lùi, các mục tiêu vĩ mô như kiềm chế lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng rất khó thực hiện được.

Theo TS. Vũ Đình Ánh, chuyên gia kinh tế, hệ lụy của việc cung cầu tín dụng không được đáp ứng tác động không nhỏ đến sự phát triển: "Tôi cho rằng việc cung cầu tín dụng không gặp nhau như vậy không chỉ tác động đến bản thân các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp mà còn tác động tiêu cực đến tốc độ tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế của chúng ta".

Để chấm dứt tình trạng này, Ngân hàng Nhà nước cần lập tức siết chặt công tác thanh tra, kiểm tra toàn diện hoạt động ban hành và áp dụng biểu phí tại các ngân hàng thương mại cổ phần. Đồng thời cũng cần có quy định trần đối với một số loại phí dịch vụ cơ bản và thiết yếu, tránh tình trạng tăng vô tội vạ.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cũng cần yêu cầu các tổ chức tín dụng phải minh bạch hóa hoàn toàn thông tin. Mọi thay đổi về biểu phí phải được thông báo trước bằng văn bản hoặc phương tiện điện tử trực tiếp đến khách hàng trong một thời gian quy định.

Ngoài ra, việc xây dựng một hành lang pháp lý bảo vệ người tiêu dùng tài chính mạnh mẽ hơn sẽ là chìa khóa gốc rễ để trả lại sự minh bạch, công bằng cho thị trường tiền tệ, đảm bảo các chính sách hỗ trợ của Nhà nước được thực thi một cách thực chất và trọn vẹn nhất./.