Tăng mức đóng BHYT: Thêm quyền lợi, tăng cơ hội phòng bệnh

TĂNG MỨC ĐÓNG VÀ MỨC HƯỞNG BHYT

Dự thảo Nghị định quy định về lộ trình tăng mức hưởng và phạm vi hưởng bảo hiểm y tế theo lộ trình, đối tượng ưu tiên phù hợp với mức đóng và khả năng cân đối Quỹ BHYT gồm 4 Chương, 10 Điều.

Từ 1/7 tăng lương cơ sở, người dân đóng BHXH, BHYT như thế nào?

Vụ thẻ BHYT học sinh hết hạn, Bảo hiểm Xã hội Việt Nam khẳng định: Lỗi do trường và BHXH Cát Lái

Theo dự thảo, đối với nhóm người lao động thuộc diện tham gia BHYT thông qua quan hệ lao động, từ ngày 1-7-2027, mức đóng hằng tháng dự kiến tăng lên 5,1% tiền lương tháng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, thay cho mức 4,5% hiện nay. Trong đó, người sử dụng lao động đóng hai phần ba, người lao động đóng một phần ba mức đóng. Một số nhóm khác cũng được điều chỉnh lên mức 5,1%. Chẳng hạn, người hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động sẽ có mức đóng BHYT bằng 5,1% tiền lương hưu hoặc trợ cấp mất sức lao động; người hưởng trợ cấp thất nghiệp đóng theo mức 5,1% tiền trợ cấp thất nghiệp. Đối với các nhóm do ngân sách nhà nước đóng, mức đóng cũng được nâng lên 5,1% mức lương cơ sở từ ngày 1-7-2027.

Dự thảo cũng đề xuất đối tượng do ngân sách nhà nước hỗ trợ một phần mức đóng, gồm các đối tượng quy định tại khoản 4 Điều 12 Luật BHYT, thời điểm áp dụng mức 5,1% được đề xuất từ ngày 1-1-2028. Người tham gia vẫn tự đóng phần thuộc trách nhiệm của mình và được ngân sách nhà nước hỗ trợ theo quy định. Với người tham gia BHYT theo hộ gia đình, mức đóng 5,1% mức lương cơ sở cũng được áp dụng từ ngày 1-1-2028. Chính sách giảm trừ khi nhiều thành viên trong cùng hộ gia đình tham gia tiếp tục được duy trì.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng đề xuất sau ba năm kể từ khi thực hiện mức đóng mới, mức đóng BHYT của các nhóm đối tượng dự kiến tăng lên 5,4% mức tiền lương, tiền công, trợ cấp hoặc mức lương cơ sở làm căn cứ đóng BHYT. Sau thêm ba năm, mức đóng tiếp tục tăng lên 6%. Nếu lộ trình được thông qua, mức đóng BHYT sẽ được điều chỉnh theo ba bước: từ mức hiện hành lên 5,1%, sau đó lên 5,4% và cuối cùng là 6%.

Việc đề xuất tăng mức đóng BHYT được đặt trong tổng thể điều chỉnh chính sách BHYT theo hướng mở rộng quyền lợi và phạm vi hưởng, đồng thời bảo đảm khả năng cân đối Quỹ BHYT. Trong đó, dự thảo đề xuất mở rộng phạm vi quyền lợi của người tham gia như khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc 8 nhóm: ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tiền liệt tuyến, ung thư đại trực tràng, ung thư dạ dày, ung thư gan và viêm gan B, C; chi cho phòng bệnh mạn tính, dinh dưỡng,…Đồng thời tăng mức hỗ trợ cho một số đối tượng có hoàn cảnh khó khăn, tăng mức hưởng từ 80-85% cho một số đối tượng,… nhằm giúp người tham gia BHYT được hưởng quyền lợi tăng thêm, giảm gánh nặng tài chính khi ốm đau.

Nghị định dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/4/2027. Riêng một số quy định về khám sức khỏe định kỳ được đề xuất áp dụng từ ngày 1/1/2027.

 TĂNG MỨC ĐÓNG BHYT LÊN 5,1% TỪ 2027

Dự thảo Nghị định quy định về lộ trình tăng mức hưởng và phạm vi hưởng bảo hiểm y tế theo lộ trình, đối tượng ưu tiên phù hợp với mức đóng và khả năng cân đối Quỹ BHYT đang đề xuất bổ sung nhiều nội dung như khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc một số bệnh ung thư phổ biến, phòng bệnh mạn tính và hỗ trợ dinh dưỡng. Vậy những quyền lợi mới này sẽ mang lại lợi ích cụ thể gì cho người tham gia BHYT và cần thiết kế ra sao để người dân thực sự được hưởng?

Phóng viên đã có cuộc trao đổi cùng Tiến sỹ Tsolmongerel TSILAAJAV, Chuyên gia Bộ phận Chăm sóc Sức khoẻ và Kiểm soát Bệnh tật, Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam.

PV: Thưa bà, Bộ Y tế đã đề xuất lộ trình tăng mức đóng bảo hiểm y tế từ mức 4,5% hiện nay lên 5,1% từ năm 2027, sau đó tiếp tục tăng lên 5,4% và 6%. Bà đánh giá như thế nào về đề xuất này?

Tiến sỹ Tsolmongerel TSILAAJAV: Dưới góc độ chính sách công, đây là một quyết định tích cực và đáng khích lệ. Quyết định này sẽ mang lại lợi ích cho sức khỏe và sự an khang của mọi người dân Việt Nam. Đây là bước đi dựa trên Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi đã được thông qua năm 2024. Đồng thời, đây cũng là bước cần thiết để thực hiện cam kết của Việt Nam trong việc giảm chi trả trực tiếp từ tiền túi của người dân cho dịch vụ y tế. Hiện nay, các khoản chi này chiếm khoảng 40% tổng chi tiêu y tế. Việt Nam đặt mục tiêu giảm tỷ lệ này xuống dưới 20%.

Song song với đó, Việt Nam cũng hướng tới tăng tỷ trọng chi tiêu y tế được tài trợ từ nguồn thu ngân sách nhà nước và hệ thống bảo hiểm y tế xã hội. Đối với người lao động, kế hoạch này đồng nghĩa với việc đóng thêm một khoản nhỏ để nhận được sự bảo vệ tốt hơn nhiều. Phần đóng góp của người lao động sẽ chỉ tăng dần từ khoảng 1,5% lên 2% của căn cứ đóng, chẳng hạn như tiền lương. Đổi lại, các quyền lợi được mở rộng theo những cách đáp ứng trực tiếp nhu cầu của người lao động và gia đình họ.

Đối với người sử dụng lao động, đề xuất này là một sự điều chỉnh có thể dự báo trước và có thể quản lý được. Phần đóng góp của người sử dụng lao động sẽ tăng từ 3% lên 4% và được thực hiện theo lộ trình gồm ba giai đoạn. Nền kinh tế sẽ được hưởng lợi từ lực lượng lao động khỏe mạnh hơn, được bảo vệ tốt hơn, với tỷ lệ nghỉ làm do bệnh tật thấp hơn và năng suất lao động cao hơn.

PV: Một điểm thay đổi đáng chú ý trong dự thảo là đề xuất đưa một số dịch vụ dự phòng và phát hiện sớm bệnh tật vào phạm vi được bảo hiểm y tế chi trả, bao gồm khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc một số bệnh. Theo bà, mối quan hệ giữa “tăng mức đóng và mở rộng quyền lợi” ở đây nên được nhìn nhận như thế nào?

Tiến sỹ Tsolmongerel TSILAAJAV: Việc chi trả cho các hoạt động sàng lọc và phát hiện sớm giúp bảo hiểm y tế chuyển từ chỉ chi trả cho điều trị sang cả việc giúp người dân duy trì sức khỏe. Chuyển hướng sang dự phòng là hướng đi đúng đắn và phù hợp với Nghị quyết 72.

Đây là lĩnh vực mang lại những lợi ích lớn nhất cho sức khỏe. Các bệnh không lây nhiễm như ung thư, bệnh tim mạch và đái tháo đường hiện chiếm phần lớn các trường hợp tử vong ở Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều người đang sống chung với các bệnh này vẫn chưa được chẩn đoán hoặc điều trị. Ví dụ, ước tính có khoảng 75% người mắc tăng huyết áp hoặc đái tháo đường chưa được điều trị. Việc phát hiện sớm và điều trị các bệnh này giúp cứu sống nhiều người, đồng thời cũng giúp Quỹ Bảo hiểm y tế tránh được chi phí điều trị giai đoạn muộn cao hơn rất nhiều.

Bên cạnh đó, việc thiết kế mức đóng góp phù hợp để không trở thành gánh nặng là rất quan trọng. Lộ trình thực hiện từng bước mang lại tính dự báo cho người lao động và doanh nghiệp, đây là một điểm mạnh. Việc tăng mức đóng được triển khai dần theo lộ trình, và đó là yếu tố then chốt đối với hiệu quả của quyết định chính sách này.

PV: Theo bà, chính sách mới này sẽ tác động như thế nào đến việc tham gia và sử dụng bảo hiểm y tế của người dân?

Tiến sỹ Tsolmongerel TSILAAJAV: Nhìn chung, nếu lộ trình này được triển khai hiệu quả, bảo hiểm y tế có thể chuyển từ một cơ chế mà người dân chỉ sử dụng khi mắc bệnh thành một công cụ giúp họ duy trì sức khỏe. Đây chính là cơ hội lớn hơn mà chính sách này mang lại. Sẽ có nhiều người sử dụng các dịch vụ y tế hơn, và đó là một tín hiệu tích cực. Điều đó cho thấy những người trước đây chưa tiếp cận được dịch vụ chăm sóc sức khỏe nay đã được tiếp cận. Điều quan trọng là họ được khám, chăm sóc ở đâu và việc chăm sóc đó có thực sự cần thiết hay không. Các lượt khám sàng lọc và theo dõi bệnh mạn tính nên tăng chủ yếu tại tuyến chăm sóc sức khỏe ban đầu, thay vì tại các bệnh viện.

PV: Vâng, xin được cảm ơn bà!

 ĐẨY MẠNH KHÂU HẬU KIỂM SANG QUẢN TRỊ DỮ LIỆU VÀ CẢNH BÁO SỚM

Tăng mức đóng BHYT sẽ tác động trực tiếp đến thu nhập của người lao động và chi phí của doanh nghiệp. Vì vậy, cùng với việc điều chỉnh mức đóng, vấn đề đặt ra là phải nâng cao hiệu quả sử dụng quỹ, kiểm soát chi phí và bảo đảm người tham gia thực sự nhận thêm quyền lợi tương xứng. Vậy lộ trình này sẽ tác động ra sao?

Phóng viên Ban VOVGT Quốc gia đã có cuộc trao đổi cùng TS. Trịnh Thị Tú Anh, Ủy viên Ủy ban Khoa học - Công nghệ và Môi trường của Quốc hội.

PV: Theo bà, việc mở rộng quyền lợi BHYT trong khi Quỹ phải bảo đảm cân đối đặt ra yêu cầu gì về kiểm soát chi phí, chống lạm dụng, chỉ định dịch vụ quá mức và nâng cao hiệu quả sử dụng Quỹ?

TS. Trịnh Thị Tú Anh: Khi mở rộng quyền lợi mà không kiểm soát được, khi chỉ định và thanh toán thì nguồn thu tăng thêm có thể nhanh chóng bị hấp thu bởi các cái chi phí tăng thêm. Vì vậy tôi cho rằng cần phải đẩy mạnh khâu hậu kiểm sang quản trị dữ liệu và cảnh báo sớm. Khi hệ thống bảo hiểm y tế hiện đã có nền tảng dữ liệu điện tử, và vấn đề là phải khai thác dữ liệu đó để phát hiện những mẫu bất thường trong thanh toán, khi một người làm quá nhiều xét nghiệm giống nhau, một cơ sở có tỷ lệ chỉ định cao bất thường hoặc là một nhóm dịch vụ tăng rất nhanh mà không tương ứng với nhu cầu mô hình bệnh tật.  Đồng thời cần có những hướng dẫn chuyên môn và tiêu chí thanh toán thật là rõ ràng, bởi vì nếu như tiêu chí không rõ thì cơ quan giám định rất khó phân biệt giữa một chỉ định cần thiết với một chỉ định bị cho là quá mức cần thiết.

PV: Theo bà, Dự thảo Nghị định khi được triển khai sẽ có tác động ra sao, giúp phát huy vai trò của BHYT trong hệ thống chăm sóc sức khỏe theo hướng chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và quản lý bệnh lâu dài như thế nào?

TS. Trịnh Thị Tú Anh: Nếu được thiết kế và thực hiện tốt thì đây thực sự là một thay đổi quan trọng về cách tiếp cận bảo hiểm y tế, từ chỗ chủ yếu là cơ chế tài chính để xử lý chi phí khi người dân đã bị bệnh sang một công cụ hỗ trợ cả trong quá trình phòng bệnh, phát hiện sớm, điều trị và quản lý bệnh lâu dài. Khi mà người dân biết được và cảm nhận được mình đóng bảo hiểm y tế không chỉ để đến bệnh viện khi có bệnh, mà được tiếp cận các hoạt động phòng bệnh, khám sức khỏe và phát hiện sớm những cái bệnh có nguy cơ cao thì giá trị sử dụng của bảo hiểm y tế sẽ trở nên là có hiệu quả và trở nên cụ thể hơn. Nhưng mà niềm tin của người dân sẽ phụ thuộc vào rất lớn vào chất lượng thực thi. Do đó cùng với việc tăng mức đóng thì tôi đề nghị cũng cần phải công khai minh bạch hơn về thu, chi quỹ, danh mục quyền lợi, điều kiện thanh toán và hiệu quả của từng nhóm chính sách.

PV: Vâng, xin cảm ơn bà!

 ---

Nếu được triển khai hiệu quả, việc tăng mức đóng bảo hiểm y tế và bổ sung khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc và phát hiện sớm bệnh tật, phòng bệnh mạn tính hay hỗ trợ dinh dưỡng sẽ giúp người dân chủ động chăm sóc sức khỏe ngay từ sớm, thay vì chỉ tìm đến bệnh viện khi đã mắc bệnh. Cùng với điều chỉnh mức đóng, việc công khai, minh bạch quyền lợi, điều kiện thanh toán và sử dụng hiệu quả Quỹ BHYT sẽ là yếu tố quan trọng để người dân cảm nhận rõ hơn những lợi ích mà chính sách mang lại.

Bạn kỳ vọng gì vào dự thảo Nghị định quy định về lộ trình tăng mức hưởng và phạm vi hưởng bảo hiểm y tế theo lộ trình, đối tượng ưu tiên phù hợp với mức đóng và khả năng cân đối Quỹ BHYT? Khi quy định đóng BHYT nhiều hơn, bạn mong muốn chính sách sẽ mang lại thêm những quyền lợi cụ thể nào, từ khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc bệnh sớm, quản lý bệnh mạn tính đến giảm chi phí khi điều trị?

---

Mời các bạn cùng chia sẻ ý kiến, đóng góp cho Dự thảo qua hotline 02437.91.91.91, qua fanpage VOVGT.