Bỏ Tết Nguyên đán, nhưng chỉ với họ mà thôi
Nhớ cách đây không lâu, và cho đến tận bây giờ vẫn có nhiều ý kiến cho rằng, nên bỏ tết Nguyên đán, và chúng ta chỉ nên đón một cái tết duy nhất là tết dương lịch, theo lịch phương Tây.
Giao thông Việt Nam đang bước vào thời điểm bản lề, thời điểm mà nếu biết tận dụng công nghệ thì chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng những hệ sinh thái di chuyển văn minh trong tương lai.
Những tuyến đường ngột ngạt vì ùn tắc, những chiếc xe chen chúc nhau từng mét đường cùng tiếng còi inh ỏi,… là hình ảnh thường thấy ở các đô thị Việt Nam. Trong bối cảnh ấy, AI xuất hiện như một chiếc “chìa khóa” đa năng thông minh, có thể mở lối cho giao thông trở lại trật tự, nhịp nhàng và hiệu quả hơn. Đó là một kỷ nguyên mới, nơi từng nút giao, từng tuyến phố được quản trị bởi dữ liệu thời gian thực và những thuật toán dự đoán chính xác.
Nhìn ra thế giới, trí tuệ nhân tạo trong giao thông không còn xa lạ. Singapore đã xây dựng hệ thống điều tiết giao thông dựa trên AI, giúp giảm ùn tắc bằng cách điều chỉnh đèn tín hiệu theo lưu lượng phương tiện. Hàn Quốc ứng dụng AI trong quản lý bãi đỗ xe và giám sát phương tiện công cộng. Còn Mỹ và châu Âu đang thử nghiệm xe tự lái trên quy mô lớn. Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc chơi ấy, nhất là khi tốc độ đô thị hóa và số lượng phương tiện cá nhân vẫn đang tăng nhanh chóng.
Hãy thử hình dung về một thành phố, nơi mỗi phương tiện là một “mắt xích” của hệ thống dữ liệu khổng lồ, nơi xe buýt không người lái vận hành chính xác đến từng phút, xe tự hành chở hàng nối đuôi nhau trên cao tốc, và đèn tín hiệu thay đổi theo nhịp giao thông thực tế.
Một hệ thống pháp luật đồng bộ, cập nhật sẽ là tấm ''bản đồ'' định hướng, giúp doanh nghiệp và người dân yên tâm, đồng thời tạo căn cứ vững chắc cho lực lượng chức năng (Ảnh minh họa - Gemini AI)
Nhìn sâu hơn, việc đưa AI vào giao thông còn mang ý nghĩa xây dựng niềm tin xã hội. Một hệ thống sát hạch lái xe minh bạch sẽ khích lệ người dân tin vào chất lượng đào tạo. Một mạng lưới giám sát thông minh sẽ giảm sự tùy tiện trong xử lý vi phạm. Và một hệ thống vận tải thông minh sẽ giúp người dân cảm nhận rõ hiệu quả từ tiền thuế mà mình đang đóng góp.
Đó là giấc mơ xa vời hay tương lai sắp hiện diện? Điều này phụ thuộc vào tư duy và sự quyết tâm của nhà quản lý. Việt Nam hoàn toàn có thể tiến tới nếu bắt đầu ngay từ những bước nhỏ như ứng dụng AI trong đào tạo lái xe, kết nối dữ liệu giao thông, hay xây dựng hành lang pháp lý vững chắc.
Trước hết, hành lang pháp lý cần rõ ràng và tiên phong để dẫn dắt công nghệ. Trên thực tế, việc hoạch định chính sách về các công nghệ mới ở Việt Nam vẫn còn chậm. Do đó, việc sớm xây dựng những quy định chi tiết về AI không chỉ mở đường cho đổi mới mà còn ngăn ngừa rủi ro, giữ công nghệ phát triển trong quỹ đạo an toàn.
Với AI trong giao thông, một hệ thống pháp luật đồng bộ, cập nhật sẽ là tấm “bản đồ” định hướng, giúp doanh nghiệp và người dân yên tâm, đồng thời tạo căn cứ vững chắc để lực lượng chức năng giám sát, xử lý và bảo vệ quyền lợi cộng đồng.
Tiếp đó là sự đồng bộ giữa quy hoạch đô thị và giải pháp công nghệ. AI sẽ chỉ phát huy sức mạnh khi có “đất diễn”, với hệ thống đường xá hiện đại, cao tốc kết nối trơn tru, phương tiện công cộng phát triển và bãi đỗ xe thông minh. Thay vì “vá víu” hạ tầng rồi gắn thêm công nghệ, ngay từ bây giờ, Việt Nam cần tiếp cận quy hoạch theo hướng thiết kế đồng bộ từ đầu để tạo nên một đô thị được “lập trình” thông minh.
Về công nghệ, để AI hoạt động hiệu quả, cần xây dựng mạng lưới cảm biến và camera thông minh phủ khắp tuyến đường, kết nối dữ liệu giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp vận tải và người dân. Cùng với đó là các chuẩn an toàn dữ liệu và cơ chế bảo mật nghiêm ngặt, tránh nguy cơ rò rỉ thông tin.
Việt Nam cần tiếp cận quy hoạch theo hướng thiết kế đồng bộ từ đầu để tạo nên một đô thị được ''lập trình'' thông minh, thay vì ''vá víu'' hạ tầng rồi gắn thêm công nghệ (Ảnh minh họa - Gemini AI)
Song song với thiết kế đồng bộ, “bài toán” tài chính cần được định hình từ sớm. Bởi đầu tư cho hệ thống AI giao thông không hề đơn giản, đòi hỏi nguồn vốn lớn để xây dựng hạ tầng dữ liệu, mạng lưới cảm biến, trung tâm điều hành thông minh và nâng cấp đường sá.
Vì vậy, cần một cơ chế tài chính linh hoạt, huy động cả nguồn lực công và tư, khuyến khích doanh nghiệp công nghệ, các quỹ đầu tư tham gia. Nếu chỉ trông chờ ngân sách thì quá trình chuyển đổi số trong giao thông sẽ chậm và dễ bỏ lỡ thời cơ vàng.
AI cũng đòi hỏi một lực lượng lao động mới, nơi cảnh sát giao thông trở thành người điều phối số, giáo viên dạy lái xe trở thành nhà huấn luyện công nghệ cao,… Các trường dạy nghề, đại học và cơ quan chức năng cần cập nhật chương trình đào tạo để hình thành đội ngũ kỹ sư, nhà quản trị và nhân viên vận hành có khả năng kết hợp công nghệ với thực tiễn.
Bên cạnh đó, các chiến dịch tuyên truyền nâng cao ý thức người dân là điều không thể thiếu. Công nghệ sẽ vô nghĩa nếu con người thiếu kỷ luật và thiếu chia sẻ trên đường.
Trí tuệ nhân tạo đã đặt những “bánh xe” đầu tiên lên hành trình giao thông Việt Nam. Vấn đề còn lại là chúng ta có đủ quyết tâm và tầm nhìn để lăn tiếp bánh xe ấy hay không. Nếu bỏ lỡ cơ hội thì chúng ta có thể tiếp tục loay hoay giữa những dòng xe lộn xộn, nhưng nếu chớp đúng thời cơ thì AI có thể mở lối cho giao thông Việt Nam sang một con đường mới: trật tự, an toàn và hiện đại.
