Tấn công mạng thông qua tivi box: Mối đe doạ lớn với người dùng

Một số gia đình vẫn thoải mái cài ứng dụng từ nguồn không xác thực, sử dụng sản phẩm trôi nổi mà không biết rằng chúng có thể là “cánh cửa” dẫn kẻ xâm nhập vào toàn bộ mạng wifi gia đình. Làm thế nào để nhận diện nguy cơ, đâu là hậu quả thực sự và giải pháp bảo vệ ra sao?

Để làm rõ những vấn đề này, PV VOV Giao thông có cuộc trao đổi với TS Đoàn Trung Sơn, chuyên gia an ninh mạng. 

PV: Xin ông giải thích cơ chế để có thể tấn công an ninh mạng thông qua các thiết bị tivi box của người dân? Các thiết bị nào sẽ có nguy cơ bị kẻ xấu tấn công?

TS Đoàn Trung Sơn: Hiện nay các thiết bị tivi box đang ngày càng trở thành mục tiêu nhắm tới của tội phạm mạng. Sự cố bảo mật thường bắt nguồn từ hai nguyên nhân chính: thiết bị bị cài đặt mã độc ngay từ các chuỗi cung ứng hoặc do người dùng trực tiếp cài đặt các ứng dụng từ nguồn không xác thực.

Nguyên nhân gia tăng rủi ro là do thiếu các tiêu chuẩn kiểm định, nhiều sản phẩm trôi nổi trên thị trường không đạt các chứng nhận an toàn từ Google, hệ điều hành lỗi thời, việc sử dụng các phiên bản phần mềm cũ khiến thiết bị tồn tại nhiều lỗ hổng bảo mật chưa được vá, tạo điều kiện thuận lợi cho tin tặc khai thác.

Các thiết bị tivi box dễ bị tấn công thường là những sản phẩm giá rẻ trôi nổi từ các thương hiệu thiếu uy tín và không được hỗ trợ kỹ thuật, đa phần không có chứng nhận chính thức từ Google, chạy hệ điều hành lỗi thời hoặc ROM đã qua chỉnh sửa và không xuất hiện trên cửa hàng Google Play, buộc người dùng phải cài đặt các ứng dụng từ bên thứ ba qua file APK.

Đặc biệt, rủi ro bảo mật càng tăng cao đối với những thiết bị được quảng bá để xem lậu nội dung giải trí, có dấu hiệu tự động tải phần mềm lạ hoặc hiển thị quá nhiều quảng cáo già trong quá trình sử dụng.

PV: Nhiều người dùng vẫn nghĩ TV Box chỉ là thiết bị giải trí, không chứa dữ liệu nhạy cảm. Vậy khi TV Box bị xâm nhập, những rủi ro thực tế mà gia đình người dùng phải đối mặt là gì, đặc biệt trong bối cảnh TV Box thường được kết nối cùng mạng nội bộ với các thiết bị lưu trữ dữ liệu quan trọng (như máy tính, camera an ninh)?

TS Đoàn Trung Sơn: Nhiều người lầm tưởng tivi box chỉ là thiết bị giải trí vô hại nhưng thực tế sự chủ quan này có thể dẫn tới những rủi ro an ninh mạng nghiêm trọng. Khi bị tin tặc xâm nhập, tivi box sẽ biến thành một cửa hậu nguy hiểm mở đường cho kẻ xấu xâm nhập vào toàn bộ mạng wifi gia đình.

Từ thiết bị bàn đạp này, tin tặc có thể dò quét và tấn công chéo sang các máy tính, điện thoại hay thậm chí chiếm quyền điều khiển camera an ninh, gây nguy cơ rò rỉ dữ liệu cá nhân nhạy cảm và xâm phạm nghiêm trọng vào quyền riêng tư của người dùng.

Không chỉ vậy, tivi box nhiễm mã độc còn có thể bị lợi dụng để theo dõi thói quen của người dùng, vắt kiệt tài nguyên của hệ thống để đào tiền mã hóa hoặc bị ép gia nhập vào mạng lưới máy tính ma botnet, nguyên nhân trực tiếp làm suy giảm băng thông và gây chậm kết nối internet. Do đó, tivi box cần được nhìn nhận và áp dụng các biện pháp bảo mật khắt khe như bất kỳ thiết bị thông minh nào khác.

PV: Với đặc thù TV Box hiện nay rất khó kiểm soát bản cập nhật bảo mật từ nhà sản xuất, nhất là các thiết bị trôi nổi, ông có lời khuyên cụ thể nào dành cho người dùng Việt Nam để vừa đảm bảo trải nghiệm giải trí, vừa giảm thiểu tối đa nguy cơ trở thành “cánh cửa” cho tội phạm mạng xâm nhập vào hệ thống mạng gia đình?

TS Đoàn Trung Sơn: Thứ nhất là lựa chọn thiết bị: ưu tiên các sản phẩm từ thương hiệu uy tín có chứng nhận chính thức, tránh xa các thiết bị trôi nổi giá rẻ, đồng thời cân nhắc nâng cấp, thay thế nếu tivi box hiện tại quá cũ và không còn được nhà sản xuất hỗ trợ cập nhật phần mềm.

Thứ hai là thiết lập cô lập mạng: nên kết nối tivi box vào một mạng wifi dành riêng thay vì mạng nội bộ gia đình, việc này sẽ tạo ra một bức tường ngăn tự nhiên để hạn chế tin tặc dùng tivi box làm bàn đạp lây nhiễm mã độc sang máy tính và điện thoại cá nhân.

Thứ ba là kiểm soát ứng dụng nghiêm ngặt: chỉ tải và cài đặt các ứng dụng từ cửa hàng chính thức Google Play, tuyệt đối nói không với việc cài đặt các tệp APK từ nguồn không xác định, đồng thời duy trì thói quen kiểm tra, cập nhật hệ điều hành thường xuyên để vá các lỗ hổng bảo mật.

Thứ tư là bảo vệ dữ liệu và thiết lập an toàn: hạn chế tối đa việc đăng nhập các tài khoản quan trọng như email, tài khoản ngân hàng trên tivi box, sử dụng mật khẩu wifi mạnh và chủ động tắt các tính năng kết nối không cần thiết như Bluetooth hoặc tính năng chia sẻ tệp khi không sử dụng.

Thứ năm là nếu thiết bị có dấu hiệu khả nghi như hoạt động chậm chạp bất thường, tự động tải ứng dụng lạ hoặc hiển thị quảng cáo già thì hãy ngắt kết nối internet ngay lập tức để kiểm tra và xử lý.

PV: Xin cảm ơn ông.