Tài khoản ngân hàng phải dùng tên thật: Siết gian lận hay mở ra lo ngại mới?

Đây được xem là một bước đi nhằm siết chặt quản lý, tăng khả năng minh bạch và truy vết giao dịch, đặc biệt trong bối cảnh các hình thức lừa đảo tài chính qua tài khoản ngân hàng đang ngày càng tinh vi.

Tuy nhiên, cùng với đó là những câu hỏi không thể né tránh: liệu quy định này đã thực sự “đánh trúng” gốc rễ của vấn đề? Và ranh giới nào giữa minh bạch tài chính và quyền riêng tư của mỗi cá nhân?

PV VOV Giao thông đã có cuộc đối thoại với luật sư Trương Thanh Đức – Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Luật BASICO. 

PV: Về bản chất pháp lý, việc yêu cầu tài khoản ngân hàng phải trùng khớp với tên thật không phải là mới. Vậy điểm thay đổi lần này có thực sự tạo ra bước chuyển về hiệu lực pháp lý, hay chỉ là siết lại những quy định vốn đã tồn tại?

Luật sư Trương Thanh Đức: Tôi nghĩ rằng việc yêu cầu phải thực hiện đúng cái tên chủ tài khoản với tên giao dịch là điều đúng là không mới  nhưng là điều hoàn toàn hợp lý và rất cần thiết, đặc biệt trong cái bối cảnh rất nhiều thứ phức tạp liên quan đến gian lận, lừa đảo, nhầm lẫn, ảnh hưởng rất lớn đến quyền và ích chính đáng của các bên mà đến lúc xảy ra rất khó để xử lý.

Quy định này là chấn chỉnh và nhắc nhở lại trên cái phản ứng nguyên tắc chung mọi thứ đã được cập nhật giấy tờ hợp pháp, hợp lệ với thủ tục hồ sơ pháp lý thì cá nhân hay pháp nhân đều phải sử dụng đúng tên gọi của mình để tránh nhầm lẫn, tránh sai sót, tránh gian lận, đặc biệt là tránh gian lận. Nó rất dễ xảy ra nếu như chúng ta sử dụng một cái tên không đúng hoặc là kể cả tên viết tắt.

Nhưng vấn đề đặt ra là việc vi phạm thì sẽ xử lý thế nào và có trường hợp nào ngoại lệ hay không? Ngay cái việc chính các ngân hàng thì tôi thấy rằng các giao dịch tài khoản, đặc biệt giao dịch tài khoản điện tử thì hầu hết cũng là sử dụng tên viết tắt thì đấy cũng là cái vấn đề tiếp tục cần phải xem xét để xử lý.

PV: Quy định mới được kỳ vọng sẽ hạn chế tình trạng lừa đảo, mạo danh tài khoản. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều vụ việc xuất phát từ việc mua bán, cho thuê tài khoản. Theo ông, nếu “gốc rễ” nằm ở đây thì quy định lần này đã xử lý trúng vấn đề chưa, hay vẫn mới dừng ở phần ngọn?

Luật sư Trương Thanh Đức: Tôi cho rằng quy định mới này thì sẽ giúp một phần nào. Đầu tiên là thông tin nhận biết bắt đầu dễ dàng hơn. Còn rất nhiều tên có thể nói là hàng vạn, thậm chí hàng chục nghìn những cái tên người ta trùng nhau thì đến lúc người tiếp nhận không cẩn thận kể cả cán bộ ngân hàng hay người dân thì cũng rất có thể dẫn đến nhầm lẫn.

Và thực tế là bọn lừa đảo cũng rất hay dùng cái chiêu thức như thế. Thế còn cái gốc rễ là phải có tài khoản đúng định danh, quản lý được, xác thực được thì mới ngăn chặn được rủi ro. Vì giả sử như tài khoản thật, giảm thiểu về lừa đảo gian lận vì người ta có nhận tiền, có nhận nhầm thì buộc phải trả lại, thậm chí tiêu rồi, thậm chí chuyển đi rồi nhưng có người để chịu trách nhiệm.

Còn cái vấn đề xảy ra trên thực tế có hàng triệu những cái tài khoản mà gọi là tài khoản ma, không xác định được danh tính, có thể tên thật, có thể là giấy tờ có nhưng thực ra là giấy tờ giả hay là không xác định được người ta là ai thì sẽ không có cách gì để ngăn chặn được gian dối, ngăn chặn được lừa đảo tội phạm. 

PV: Trong bối cảnh danh tính tài khoản được xác lập chặt chẽ hơn, trách nhiệm pháp lý chắc chắn sẽ thay đổi. Theo ông, có cần bổ sung các chế tài mạnh hơn, thậm chí là hình sự hóa hành vi mua bán, cho thuê tài khoản để quy định này thực sự phát huy hiệu quả?

Luật sư Trương Thanh Đức: Việc xử phạt hành chính từ trước đến nay thì đã quy định khá là nghiêm minh. Ngoài ra tôi cũng nói thêm một chút về cái xác nhận dân chính nó rất quan trọng trong cái bối cảnh đối với hàng mấy triệu hộ kinh doanh, doanh nghiệp thì từ trước đến nay về cơ bản là dùng đúng rồi nhưng hộ kinh doanh nếu như không ghi đúng cái tên hộ kinh doanh để sử dụng cái tên người thì khách hàng, người thanh toán không thể phân biệt được đây là chúng ta đã giao dịch với hộ kinh doanh, chủ thể kinh doanh được nhận được.

Nếu không được công nhận hay là giao dịch với cá nhân, chuyển tiền ra khỏi đầu mối quy định của pháp luật theo đúng yêu cầu hay là chúng ta làm sai thì đấy nó có một cái bác dụng quan trọng như thế rồi cộng với chuyện là cơ quan chức năng thuế, mọi cái theo dõi tài khoản có thể quản lý được cái doanh thu, cái việc mua bán, hàng hóa, trao đổi của hộ kinh doanh. 

PV: Xin cảm ơn luật sư Thương Thanh Đức đã tham gia cuộc đối thoại hôm nay!