Sửa Thông tư 29, trường hợp nào được coi là dạy thêm chính đáng?

Đặc biệt, giai đoạn hiện nay, học sinh cuối cấp đang chuẩn bị thi chuyển cấp, thi Đại học, thì việc học thêm càng vào giai đoạn nước rút. Không chỉ các em học sinh, mà đông đảo phụ huynh cũng chạy đôn chạy đáo tìm chỗ học thêm

Bởi vậy, Bộ GD-ĐT đã sửa đổi Thông tư theo hướng không cấm dạy thêm, học thêm chính đáng. Vậy, thế nào được coi là học thêm chính đáng? Cần làm gì để phân loại và ngăn chặn tình trạng lạm dụng dạy thêm, học thêm?

PV VOV Giao thông đã có cuộc đối thoại với TS. Hoàng Ngọc Vinh - nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ Giáo dục và Đào tạo, thành viên Tổ Tư vấn của Uỷ ban Quốc gia Đổi mới Giáo dục Đào tạo.

PV: Theo đánh giá của nhiều phụ huynh, sau khi Thông tư 29 của Bộ Giáo dục và Đào tạo được ban hành, trong đó siết hoạt động dạy thêm thì phụ huynh lại tốn kém thêm chi phí cho việc học thêm, thậm chí có trường hợp cao hơn từ 2-4 lần. Ông đánh giá như thế nào về điều này?

TS. Hoàng Ngọc Vinh: Về phản ánh đó của phụ huynh là có cơ sở và cũng không nên né tránh điều này. Bởi vì Thông tư 29 được ban hành với mục tiêu là ngăn làm dụng dạy thêm, đặc biệt là việc thầy cô giáo trong nhà trường ép học thêm, dạy thêm trá hình, trục lợi...

Như vậy, khi chúng ta siết dạy thêm trong nhà trường, nhưng trong thực tế, nhu cầu học thêm của phụ huynh, học sinh vẫn còn lớn. Nhu cầu trong trường không đáp ứng được thì người ta phải tìm ra bên ngoài thôi. Khi đã chuyển ra bên ngoài thì chi phí cao hơn, chi phí quản lý lớn hơn và thực ra rất khó kiểm soát. Hậu quả cuối cùng là phụ huynh phải chịu.

Gốc gác của mọi chuyện là áp lực thi cử, chênh lệch chất lượng giữa các nhóm học sinh, kỳ vọng rất cao của gia đình..., đặc biệt là ở lớp chính khóa chưa đáp ứng được, chưa khiến phụ huynh yên tâm.

Tôi cho rằng siết, quản lý là cần, nhưng cố gắng đừng hành chính hóa các quy định, tạo ra một hiệu ứng không tốt, câu chuyện dạy thêm nó không mất đi, nó không hạn chế đi, mà phụ huynh lại phải trả một cái giá cao hơn. Đấy là cái trớ trêu đấy.

PV: Mới đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo lại đề xuất sửa đổi quy định này theo hướng không cấm dạy thêm, học thêm chính đáng. Bày tỏ về điều này, ông có cho rằng là đúng, nhưng chưa đủ. Vì sao vậy?

TS. Hoàng Ngọc Vinh: Đúng là vì theo sửa theo hướng thừa nhận nhu cầu học thêm chính đáng, phải thừa nhận cái đấy đã. Thứ hai là dự thảo mới của Bộ không cấm nhu cầu học hợp pháp của người học và quyền dạy hợp pháp của nhà giáo và tăng trách nhiệm quản lý dạy thêm ở ngoài nhà trường.

Thế nhưng tôi nói chưa đủ, bởi vì câu chuyện dày thêm không chỉ là câu chuyện có một cái Thông tư. Thứ nhất là anh cũng phải định nghĩa rõ rằng nhu cầu nào là nhu cầu chính đáng và cái nào, nhu cầu nào không chính đáng.

Thứ hai là câu chuyện dạy thêm học thêm là cả hệ quả của một quả hệ thống, của chương trình 2018, thuộc về cách thức tổ chức dạy học, rồi thi cử, rồi trong tuyển sinh, chuyển cấp, rồi tuyền sinh Đại học, kiểm tra, đánh giá ở trong nhà trường...

Cho nên chúng ta vừa rồi mới xử lý những chuyện đấy là đang xử lý phần ngọn thôi và phải nhìn một cách tiếp cận một cách hệ thống để giải quyết bài toán dạy thêm, học thêm này.

PV: Vậy theo ông, cần quy định như thế nào để vừa đáp ứng nhu cầu dạy thêm, học thêm, vừa không bị lạm dụng tình trạng học thêm, hoặc ép học thêm?

TS. Hoàng Ngọc Vinh: Thực ra vừa rồi người ta lạm dụng câu chuyện cung cấp dịch vụ dạy thêm, bây giờ mình phải kiểm soát chặt hành vi người ta lạm dụng thôi. Tức là như vậy phải chia ra, loại nào là phụ đạo cho học sinh chưa đạt yêu cầu, loại nào là bồi dưỡng học sinh có nhu cầu nâng cao hoặc ôn thi; rồi loại nữa là có thể mục tiêu phát triển kỹ năng riêng của các cháu, các kết quả và cái này là không thể như nhau được.

Phụ đạo học sinh yếu kém chắc chắn trách nhiệm thuộc về nhà trường, bởi vì người ta đóng học phí cho anh rồi, thì cái này nhà trường phải có trách nhiệm. Bổ túc cho học sinh cuối cấp thì cái này có thể cho phép trong trường để người ta chấp hành một cách minh bạch, có thể thu thêm một chút phí. Còn dạy thêm ngoài nhà trường thì phải được xem là một loại dịch vụ có điều kiện, công khai kiểm soát và như vậy là rõ ràng.

Thứ hai là phải cấm thật nghiêm các hành vi mang tính chất lạm dụng chuyện này, giáo viên không được ép học sinh mình đang dạy chính khóa để đi học thêm bằng bất kỳ hình thức nào. Bây giờ Luật Nhà giáo có rồi, và lương nhà giáo đã được tăng lên, không có lý do gì mà để nhà giáo ép buộc học sinh như vậy bằng cách cho điểm, chấm điểm này khác; rồi có thể cắt xén chương trình chính khóa để dành cho lớp học thêm... thì anh có thể tạo ra những cái ép buộc, thì phải xử lý, thậm chí phải đuổi ra khỏi ngành.

Như vậy phải quyết một vài trường hợp đi, đặc biệt là cách đo lường, đánh giá phải chú ý là chúng ta dạy theo chương trình 2018 về cách phát triển năng lực, cho nên phải hạn chế dùng điểm số kiểm tra để đánh giá, nhận xét học trò, gây ra một cái tâm lý, áp lực học thêm.

Một điểm nữa là phải công khai, công khai người dạy, công khai môn dạy, địa điểm... thì cái gì gọi là dịch vụ thì minh bạch như dịch vụ, chứ nửa dịch vụ mà lại nửa thị trường thì không ổn. Và không minh bạch thì nó dễ dẫn đến lệch lạc.

Và như vậy, chuyện phụ huynh bị đặt vào cái thế là hưởng cái dịch vụ mà chi tiền xong lại không biết chất lượng dịch vụ là không nên. Cũng không nên để tình trạng ngoài xã hội chống dạy thêm, mà trong thực tế phụ huynh vẫn cảm thấy không học thêm thì con sẽ thiệt thỏi. Đó là những cái mà sửa đổi quy định về Thông tư này cần phải chú ý.

PV: Xin cảm ơn ông!