Sửa Luật Đất đai và Nhà ở: Bảo đảm an cư, sinh kế bền vững cho người dân

Nhiều vấn đề đang nhận được sự quan tâm của ngừoi dân đã được các đại biểu chỉ rõ, trong đó có chính sách thu hồi đất, bồi thường và tái định cư, tính minh bạch của dữ liệu giá đất, cùng tư duy mới về phát triển nhà ở xã hội sát với khả năng chi trả thực tế. 

Đối với định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, nội dung được nhiều đại biểu góp ý là chính sách thu hồi đất, bồi thường và tái định cư. Theo các đại biểu, cùng với việc xác định rõ các trường hợp thu hồi đất, cần đặc biệt quan tâm đến việc bảo đảm cuộc sống, sinh kế của người dân. Đại biểu Nguyễn Đại Thắng, đoàn Hưng Yên cho rằng:

"Cần nghiên cứu quy định rõ hơn thứ tự ưu tiên và điều kiện áp dụng các hình thức bồi thường, trong đó ưu tiên bố trí đất có cùng mục đích sử dụng hoặc nhà ở, đất ở tái định cư; đồng thời cần có tiêu chí cụ thể để đánh giá mức độ bảo đảm về vị trí, diện tích, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và điều kiện duy trì sinh kế của người có đất bị thu hồi".

Đồng tình với quy định về xác định giá đất, áp dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh, Song nhiều đại biểu cho rằng nếu dữ liệu giao dịch chưa đầy đủ, chưa phản ánh đúng giá trị thực tế mà vẫn được sử dụng để tính nghĩa vụ tài chính và bồi thường thì có thể tiếp tục phát sinh những vướng mắc. đại biểu Nguyễn Duy Minh, Đoàn Đà Nẵng, phân tích: 

"Ở nhiều địa phương, khi áp dụng bảng giá đất mới đã cho thấy rằng có nhiều rủi ro và nảy sinh vấn đề là có nơi thì tiền chuyển mục đích sử dụng đất tăng lên gấp nhiều lần sau một lần điều chỉnh bảng giá đất.

Vì vậy, tôi đề nghị tại điều 75, bổ sung yêu cầu về chất lượng dữ liệu đầu vào, khả năng kiểm chứng và trách nhiệm công khai dữ liệu, phương pháp, kết quả xác định giá đất. có cơ chế rà soát, điều chỉnh khi giá thị trường biến động lớn hoặc là dữ liệu đầu vào không còn phù hợp để tránh tình trạng bảng giá đất chậm thay đổi nhưng phải dùng hệ số điều chỉnh ngày càng lớn để bù đắp".

Thông tin về chủ trương sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết:

"Từ khi xây dựng chính sách Luật đất đai, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tư pháp phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các bộ ngành có liên quan rà soát các luật có liên quan và phải sửa đổi để đồng bộ thống nhất với Luật đất đai. Dự kiến thì sau khi Luật đất đai thông qua thì sẽ có khoảng trên 15 luật sẽ được sửa đổi, bổ sung để cho đồng bộ với Luật đất đai".

Trong khi đó, đối với định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh, đoàn TPHCM cho biết, Dự thảo đã thể hiện bước tiến trong tư duy quản lý với việc bổ sung quy định về nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách, cải tạo chung cư cũ, bám sát nhu cầu thực tế của thị trường và góp phần bảo đảm an sinh xã hội. Để đạt mục tiêu mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận nhà ở phù hợp, đại biểu đề nghị:

"Đề nghị thay đổi thước đo của chính sách nhà ở, không chỉ là phát triển thêm bao nhiêu căn nhà, mà phải là bao nhiêu người dân thực sự có khả năng tiếp cận nhà ở phù hợp và có khả năng chi trả. Thứ hai, đối với nhà ở xã hội, đề nghị chuyển từ tư duy tạo lập quỹ đất sang tư duy tạo lập quỹ nhà ở xã hội có khả năng sử dụng thực tế. Quỹ đất phải có nhưng đúng vị trí, kết nối hạ tầng, gần nơi có nhu cầu và phù hợp với khả năng tài chính".

Nhấn mạnh nhà ở xã hội phải là cơ hội an cư thực sự cho người lao động thay vì chỉ là những con số báo cáo, đại biểu Phan Thị Thúy Linh, đoàn Đà Nẵng bày tỏ:

"Đề nghị luật hoá thời hạn và cơ chế xét duyệt hồ sơ nhà ở xã hội. Vì trong thời gian qua, nhiều ý kiến phản ánh quy trình xét duyệt hồ sơ và chứng minh thu nhập còn quá phức tạp, kéo dài hàng năm. Và đồng thời khi số hồ sơ vượt số căn hộ thì phải xét theo tiêu chí ưu tiên công khai, không chỉ dựa vào bốc thăm. Thứ hai, tôi đề nghị xem lại giá thuê và giá bán thì phải sát với khả năng chi trả của người lao động".

Theo đại biểu Lương Thị Hoa, đoàn Thanh Hóa, cần bổ sung chính sách khuyến khích mang tính đột phá hơn nữa để xây dựng nhà ở xã hội cho thuê:

"Đề nghị dự thảo Luật thiết kế cơ chế ưu đãi thực chất đối với dự án nhà ở cho thuê, nhất là nhà ở cho thuê dài hạn. Ưu đãi về đất đai, tín dụng, thuế hoặc thủ tục đầu tư phải đi kèm nghĩa vụ duy trì quỹ nhà ở cho thuê trong thời hạn đủ dài, bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng và thực hiện cơ chế kiểm soát giá thuê hợp lý. Không thể ưu đãi bằng mọi giá và càng không thể để ưu đãi trở thành kẽ hở cho trục lợi".

Giải trình thêm về chính sách ưu đãi hỗ trợ mua nhà ở xã hội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết:

"11 đối tượng được mua, trong đó có 6 đối tượng là chính sách, thứ hai là người mua nhà trong cái phần tín dụng ngân hàng chính sách thì chỉ có hơn 2% thôi, còn đối ngân hàng thương mại thì 4,62%. Rồi đối với lại doanh nghiệp thì 5,62%, lãi suất cũng cực kỳ là ưu đãi, đây thể hiện tính nhân văn với lại đối tượng được mua".

Đáng chú ý, về quy định thời hạn sử dụng nhà chung cư, một số ý kiến cho rằng, cần bảo vệ quyền tài sản hợp pháp của người dân, tránh gây tâm lý hoang mang khi công trình hết niên hạn sử dụng./.