Giá xăng dầu đồng loạt giảm
Từ 15h hôm nay (27/8), giá xăng, dầu (trừ mazut) cùng giảm, theo đà biến động của thị trường năng lượng thế giới.
Điều đáng nói, tình trạng này diễn ra trong bối cảnh thành phố bắt đầu triển khai chính sách cho học sinh có nhu cầu được mượn sách giáo khoa miễn phí tại trường. Vậy vì sao vẫn có tình trạng thiếu cục bộ sách giáo khoa? Nguồn cung thực tế ra sao? Và làm thế nào để bảo đảm tất cả học sinh có đủ sách ngay từ đầu năm học?
Những ngày cuối tháng 8, không khí mua sắm chuẩn bị cho năm học mới tại nhiều nhà sách ở TP.HCM trở nên tất bật. Phụ huynh tranh thủ tìm mua sách giáo khoa, sách tham khảo, đồ dùng học tập cho con trước ngày tựu trường. Tuy nhiên, một số người phải đi nhiều nơi vì không tìm đủ bộ sách.
Chị Nguyễn Thị Thanh chia sẻ: “Tôi cũng có tới nhiều nhà sách để tìm mua sách cho con nhưng có nhiều nhà sách không có, cũng có một số nhà sách có nhưng không đầy đủ. Năm nay các cháu bước vào năm học mới thì cũng mong sao có đầy đủ sách cho các cháu đi học, còn các phụ huynh đi tìm sách cũng đỡ vất vả hơn.”
Đông người chờ đến lượt mua sách giáo khoa, trong bối cảnh nhu cầu tăng cao những ngày cận khai giảng.
Có phụ huynh đã tìm mua sách từ những ngày nghỉ hè, nhưng đến sát năm học vẫn chưa đủ bộ:
“Sáng giờ đi mua sách và văn phòng phẩm mà không có bộ nào hết. Từ hôm nghỉ hè đến giờ đi lại chỗ nào cũng nói không có, không đủ nên cũng hơi lo lo.”
Trong khi đó, một bộ phận phụ huynh vẫn có tâm lý chủ động mua sách cho con, ngay cả khi năm học này TP.HCM đã triển khai chính sách cho học sinh có nhu cầu được mượn sách giáo khoa tại trường. Lý do không chỉ nằm ở việc muốn chuẩn bị đầy đủ sách trước ngày khai giảng, mà còn xuất phát từ nhu cầu được biết trước chương trình học của con. Chị Nguyễn Thị Thúy An cho biết:
“Tâm lý phụ huynh thì mình cũng mong muốn có sách để mình xem, đọc tìm hiểu trước để xem chương trình học năm mới như thế nào mà bây giờ không có sách nên mình khá khó khăn.”
Theo ông Nguyễn Thành Anh, Giám đốc Nhà xuất bản Giáo dục tại TP.HCM, khoảng 80 đến 90% phụ huynh đăng ký mua sách qua nhà trường. Cách này giúp tổng hợp nhu cầu, đặt sách sớm và chuyển về trường từ tháng 6, tháng 7. Tuy nhiên, một số phụ huynh đến gần ngày khai giảng mới tìm mua, nhất là tại các đại lý ngoài hệ thống Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, nên dễ gặp tình trạng thiếu cục bộ. Và đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến việc mua sách trở nên khó khăn hơn:
“Đối với các đại lý không thuộc hệ thống Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, họ thường chỉ nhập một sản lượng vừa phải để đáp ứng nhu cầu của phụ huynh, học sinh, bởi nếu nhập quá nhiều sẽ có nguy cơ tồn kho. Vì vậy, nếu mua sách tại các đại lý ngoài hệ thống, đôi khi phụ huynh sẽ gặp tình trạng thiếu hoặc hết một số đầu sách. Trong khi đó, tại các cửa hàng thuộc hệ thống Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, nguồn sách được đảm bảo. Tuy nhiên, nếu thời gian còn ngắn mà phụ huynh tập trung mua đông, việc mua sách cũng sẽ vất vả hơn.”
Học sinh mua sách giáo khoa chuẩn bị cho năm học mới; nhiều phụ huynh cho biết phải đi qua nhiều điểm bán để tìm đủ sách.
Như vậy, tình trạng phụ huynh xếp hàng, đi nhiều nơi tìm sách không đồng nghĩa với việc nguồn cung sách giáo khoa trên toàn thị trường đang thiếu. Theo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, hiện tượng này chủ yếu liên quan đến sự tập trung nhu cầu trong thời gian ngắn và sự gián đoạn trong kênh đăng ký mua sách truyền thống tại nhà trường.
Điểm đặc biệt của năm học 2026-2027 là chính sách cho học sinh có nhu cầu được mượn sách giáo khoa miễn phí tại trường được triển khai. Chính sách mới khiến nhu cầu của các trường có sự thay đổi, trong đó có những trường phải rà soát, đặt bổ sung hoặc đặt sách lần đầu sau khi đã có thông tin về chủ trương này. Ông Nguyễn Thành Anh cho biết thêm:
“Những năm trước, việc đặt và nhận sách được thực hiện theo đúng lộ trình nên khá thuận lợi. Năm nay có một điểm đặc biệt: đối với những trường đăng ký sách trước thời hạn, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã hoàn thành việc giao sách đến trường. Tuy nhiên, sau khi có thông tin mới về chính sách cho mượn sách giáo khoa miễn phí, các trường mới tiến hành đặt bổ sung hoặc đặt lần đầu. Đối với những đơn hàng phát sinh sau thời điểm này, nhà xuất bản và các đơn vị phát hành cần thêm thời gian để thực hiện.”
Theo nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, tại TP.HCM tính đến ngày 24 tháng 8, Nhà xuất bản đã cung ứng 25,5 triệu bản sách giáo khoa, đạt 102% kế hoạch ban đầu là 25,1 triệu bản. Đơn vị cam kết cung ứng đủ 100% sách giáo khoa cho học sinh cả nước trong năm học 2026-2027. Tuy nhiên, với phụ huynh, vấn đề là sách cần thiết phải đến đúng nơi, đúng thời điểm; chỉ thiếu một vài cuốn cũng có thể khiến họ phải tiếp tục tìm kiếm.
Một học sinh vừa mua được sách giáo khoa, chuẩn bị cho năm học mới.
Từ năm học 2026-2027, học sinh có nhu cầu tại TP.HCM được mượn sách miễn phí ở trường. Các trường rà soát nhu cầu, bổ sung sách cho thư viện và thu hồi sau năm học để tái sử dụng. Tại Trường THPT Ten Lơ Man, khoảng 25% học sinh có nhu cầu mượn sách. Cô Nguyễn Thị Hồng Diễm – Phụ trách thư viện trường THPT Ten Lơ ManTP.HCM cho biết:
“Nhà trường có tổng hợp được có khoảng 25% các em học sinh có nhu cầu mượn sách, dự kiến trước thềm khai giảng năm học, 100% các em học sinh sẽ có đầy đủ sách để các em đi học.”
Có thể thấy chính sách mượn sách đang từng bước được cụ thể hóa tại cơ sở. Khi nhà trường nắm được nhu cầu thực tế của học sinh, việc đặt mua, bổ sung và phân phối sách sẽ chủ động hơn. Tuy nhiên, để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, khâu khảo sát nhu cầu phải chính xác, việc mua sắm phải kịp thời và sách phải được đưa đến tay học sinh ngay từ những ngày đầu năm học. Đây cũng là yêu cầu được ngành giáo dục TP.HCM đặt ra.
Ông Nguyễn Bảo Quốc, Phó giám đốc Sở Giáo dục & Đào tạo TPHCM cho biết:
“Thực hiện chủ trương chung, thành phố sẽ trang bị 100% sách giáo khoa cho học sinh yếu thế; đồng thời chuẩn bị sách giáo khoa cho những học sinh có nhu cầu mượn trong năm học. Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ chỉ đạo các trường chủ động rà soát, nắm bắt nhu cầu để kịp thời trang bị sách cho học sinh ngay từ đầu năm học. Đối với việc sử dụng một bộ sách giáo khoa dùng chung, thành phố sẽ triển khai theo đúng chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trong năm học 2026-2027, học sinh không phải mua thêm tài liệu học tập hay sách bài tập. Đến thời điểm hiện tại, thành phố đã sẵn sàng cho việc triển khai năm học mới.”
Phụ huynh xếp hàng chờ mua sách tại điểm bán, nhiều người phải dành thời gian tìm đủ các đầu sách cần thiết.
Khi nhà trường nắm chắc nhu cầu, đơn vị phát hành điều phối đúng chỗ và phụ huynh được thông tin đầy đủ, tình trạng phải đi nhiều nơi tìm sách sẽ giảm bớt. Điều quan trọng nhất là mọi học sinh đều có sách trong tay khi bước vào năm học mới.
Đừng để câu chuyện sách giáo khoa lặp lại mỗi mùa tựu trường
Mỗi mùa tựu trường, bên cạnh niềm vui của học sinh được trở lại trường lớp, vẫn có một hình ảnh khiến nhiều phụ huynh không khỏi sốt ruột: những hàng người chờ mua sách giáo khoa, những bộ sách còn thiếu một vài cuốn, và hành trình đi từ nhà sách này sang nhà sách khác để tìm cho đủ.
Cần nhìn nhận công bằng rằng, đây không phải câu chuyện thiếu sách trên diện rộng. Lượng sách đã được cung ứng vượt kế hoạch. Vấn đề nằm ở khâu phân phối, thời điểm đặt hàng và sự thay đổi nhu cầu khi TP.HCM bắt đầu triển khai chính sách cho học sinh có nhu cầu được mượn sách giáo khoa miễn phí tại trường. Nhưng với phụ huynh, nguyên nhân là gì đôi khi không quan trọng bằng việc con mình có sách để học hay chưa.
Phụ huynh, học sinh xếp hàng dài chờ mua sách giáo khoa tại một nhà sách ở TP.HCM trước thềm năm học mới 2026-2027.
Đây là năm đầu tiên TP.HCM triển khai chính sách cho học sinh mượn sách giáo khoa, nên việc các trường, phụ huynh và đơn vị cung ứng cùng làm quen với cách thức mới là điều khó tránh khỏi. Một chính sách mới cần có thời gian để hoàn thiện qua thực tế, nhất là trong khâu đăng ký, tổng hợp nhu cầu và phân phối sách.
Vì vậy, trong những năm tiếp theo, các trường có thể thông tin sớm hơn về việc đăng ký mượn sách, thời gian nhận sách và cách bảo quản, hoàn trả sách; đồng thời chủ động rà soát số lượng học sinh, từng khối lớp và từng đầu sách. Khi nhu cầu được nắm bắt sớm, việc chuẩn bị và điều phối sách sẽ thuận lợi hơn, giúp phụ huynh bớt phải tìm mua bổ sung vào sát ngày khai giảng.
Về lâu dài, việc kết nối thông tin giữa nhà trường, nhà xuất bản, đơn vị phát hành và các nhà sách cũng sẽ giúp dự báo nhu cầu chính xác hơn. Nơi nào cần thêm sách có thể được hỗ trợ kịp thời, trong khi những nơi còn dư có thể điều chuyển phù hợp. Đây là những kinh nghiệm có thể được rút ra và điều chỉnh sau năm đầu thực hiện.
Cũng cần tính đến tâm lý và nhu cầu khác nhau của phụ huynh. Có gia đình lựa chọn mượn sách, có gia đình vẫn muốn mua sách cho con để tiện theo dõi chương trình và chuẩn bị bài vở. Cả hai lựa chọn đều chính đáng. Chính sách mượn sách không thay thế nhu cầu mua sách, mà mở thêm một phương án để mỗi gia đình lựa chọn phù hợp với điều kiện của mình.
Năm học 2026-2027 có thể xem là năm đầu để ngành giáo dục và các đơn vị liên quan nhìn lại toàn bộ chuỗi cung ứng sách giáo khoa theo một cách khác: không chỉ hỏi “đã đủ sách chưa?”, mà phải hỏi “sách đã đến đúng nơi, đúng lúc và đúng học sinh chưa?”.
Đây là bài toán cần được giải quyết từ sớm, chứ không phải chờ đến những ngày cuối tháng 8. Một năm học mới không nên bắt đầu bằng cảnh phụ huynh tất tả tìm từng cuốn sách. Các em cần bước vào lớp với tâm thế háo hức, còn phụ huynh cần sự yên tâm rằng những điều tối thiểu phục vụ việc học đã được chuẩn bị chu đáo.
Để làm được điều đó, cần sự phối hợp của nhà trường, ngành giáo dục, nhà xuất bản, đơn vị phát hành và cả phụ huynh. Mỗi bên chủ động thêm một bước, thông tin sớm thêm một chút, dự báo chính xác hơn một chút, thì áp lực vào mùa tựu trường sẽ giảm đi rất nhiều. Bởi mục tiêu cuối cùng không phải là có thật nhiều sách trong kho, mà là không có học sinh nào phải bước vào năm học mới với nỗi lo thiếu sách.
