Giá xăng dầu đồng loạt tăng
Giá xăng tại kỳ điều hành hôm nay tiếp tục được điều chỉnh tăng, xăng E10 lên 21.435 đồng/lít. Giá dầu diesel tăng mạnh hơn 2.400 đồng/lít.
Đề án ưu tiên phát triển đô thị theo mô hình TOD, hoàn thiện các trục cao tốc, đường sắt tốc độ cao và hệ thống cảng biển quốc tế. Hệ thống giao thông mới của thành phố được định hướng phát triển theo mô hình di chuyển thông minh, bền vững và có khả năng kết nối cao.
Theo các chuyên gia, để làm được điều này, cần khơi thông thể chế và trao quyền thực chất cho Thành phố. Vì nếu không giải được điểm nghẽn này, thì dù có quy hoạch tốt hay nguồn lực lớn cũng rất khó triển khai.
Trọng tâm của quy hoạch là tăng cường kết nối giữa khu vực trung tâm với các vùng phát triển mới thông qua mạng lưới tích hợp đường bộ, đường sắt đô thị, đường sắt vùng và đường thủy. Các tuyến vành đai và hành lang giao thông chiến lược được ưu tiên nhằm giảm áp lực cho hệ thống hiện hữu. Đáng chú ý, TP.HCM sẽ đẩy mạnh phát triển giao thông công cộng gắn với mô hình TOD (phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng).
Ảnh minh họa
Cụ thể, về đường bộ, quy hoạch tập trung hoàn thiện hệ thống giao thông khung bao gồm các tuyến cao tốc huyết mạch: cao tốc Bắc - Nam phía Đông (Bến Lức – Long Thành), Trung Lương – Mỹ Thuận, cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, TP.HCM - Chơn Thành - Hoa Lư, TP.HCM - Mộc Bài và TP.HCM - Tiền Giang - Bến Tre - Trà Vinh - Sóc Trăng. Hệ thống đường Vành đai 3 và Vành đai 4 cũng được ưu tiên để giảm tải cho khu vực nội đô. Ngoài ra còn có các tuyến Quốc lộ 1, 1K, 13, 13B, 13C, 22, 22C, 50, 50B, 51, 51C, 55, 56, 56B, đường Hồ Chí Minh, đường ven biển (đoạn từ Cao tốc Bến Lức – Long Thành đến điểm cuối ranh tỉnh Tiền Giang).
Bên cạnh đó, phát triển các tuyến đường dẫn, đường trục tăng cường kết nối với hệ thống đường quốc gia như đường dẫn cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây, TP HCM - Trung Lương, TP HCM - Chơn Thành - Hoa Lư (Bình Phước) (CT.30), TP HCM - Mộc Bài kéo dài đến Vành đai 2, đường liên cảng Cát Lái - Phú Hữu - nút giao cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây và đường Vành đai 3…
Quy hoạch cũng xác định đường sắt là một trong ba đột phá chiến lược. Mạng lưới đường sắt mới sẽ bao gồm 7 tuyến quốc gia với tổng chiều dài 547 km và 28 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài hơn 1.000 km. Hệ thống đường sắt đô thị sẽ đóng vai trò là xương sống của vận tải hành khách, thúc đẩy mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD).
Ông Phan Văn Tuấn, Phó Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM nhấn mạnh:
“Có thể nói, quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị sẽ là khung giao thông để mà tổ chức đô thị theo mô hình TOD. Theo đó, các khu đô thị mật độ cao sẽ được bố trí xung quanh các nhà ga nhằm giúp người dân tiếp cận tiện ích trong bán kính đi bộ, giảm tối đa nhu cầu sử dụng xe cá nhân. Song song đó, việc tăng tốc hoàn thiện các tuyến Vành đai 3, Vành đai 4, các tuyến đường cao tốc sẽ góp phần tách dòng xe container ra khỏi khu vực lõi nội thành.”
Đối với đường thủy, thành phố tận dụng lợi thế sông ngòi để phát triển các hành lang vận tải thủy kết nối Đồng bằng sông Cửu Long và các tỉnh miền Đông. Hệ thống cảng biển TP.HCM được quy hoạch tiềm năng thành cảng biển loại đặc biệt, bao gồm các khu bến chủ lực như Cát Lái - Phú Hữu, Hiệp Phước và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ.
Dự thảo cũng đề xuất tận dụng không gian ngầm để phát triển hạ tầng. Các trục giao thông ngầm dự kiến sẽ triển khai dọc sông Sài Gòn, khu vực ga Bến Thành, đường Hàm Nghi, đường Tôn Đức Thắng và kết nối với sân bay Tân Sơn Nhất. Ngoài ra, một mạng lưới không gian ngầm sẽ liên kết các nhà ga metro với các trung tâm thương mại và lối tiếp cận các tòa nhà cao tầng, tạo nên một hệ sinh thái đô thị ngầm hiện đại. Đây là quy hoạch được người dân rất kỳ vọng:
"Nghe quy hoạch cũng mừng, cũng phấn khởi lắm, cũng mong sao quy hoạch sớm và đạt được kết quả tốt."
"Không riêng gì bản thân tôi, mà tất cả người dân sống tại TP.HCM đều hy vọng, đều kỳ vọng vào quy hoạch này sẽ góp phần thúc đẩy cái sự phát triển của thành phố, sẽ biến TP.HCM thành một đô thị lớn. Ngoài ra, tôi cũng rất kỳ vọng quy hoạch này sẽ góp phần nâng cao đời sống người dân."
Đô thị hiện đại bên sông Sài Gòn
Đánh giá về quy hoạch hạ tầng giao thông 100 năm, PGS.TS Phạm Xuân Mai, chuyên gia giao thông cho rằng, đây là quy hoạch có tính khả thi cao. Theo ông Mai, quy hoạch này là điểm tựa pháp lý tương đối đột phá, lồng ghép tích hợp theo cơ chế đặc thù để có thể giảm được thủ tục, quy hoạch thông thường và rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án:
“Đề án này có phân kỳ khoa học, chia thành các giai đoạn rõ ràng: giai đoạn thí điểm, làm cái gì và giai đoạn sau làm cái gì. Cơ chế tài chính tự chủ thông qua TOD để phát triển. Đáng chú ý, chuyển dịch từ tư duy "có cái gì làm cái đấy", sang tư duy chủ động xây dựng quy hoạch 100 năm và chúng ta mở ra không gian vật lý. Nếu mà làm thế này tốt thì quy hoạch rõ ràng rồi, 100 năm sau sẽ vẫn theo quy hoạch mà làm thì không còn phải chờ nữa.”
PGS.TS Phạm Xuân Mai cũng nhấn mạnh, để thực hiện được đề án quy hoạch giao thông này, cần có một cơ chế đặc thù về tài chính và có sự điều tiết ngân sách hợp lý. Kế tiếp là cần phân cấp cho TP.HCM có thẩm quyền phê duyệt các dự án mà không cần phải trình ra Trung ương. Ngoài ra, cần thành lập ngay một Ban quản lý dự án liên vùng:
“Then chốt nhất là phải năng lực giải phóng mặt bằng thật nhanh. Giải phóng mặt bằng không nhanh thì tính khả thi đề án sẽ không cao. Những vấn đề mà thành phố cần giải quyết, bao gồm: thứ nhất là muốn làm như thế chúng ta phải số hóa toàn bộ quy hoạch 100 % trên cái 6.700km2 đó. Tiếp theo là tiêu chuẩn công nghệ toàn vùng, nó phải theo một công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật chung. Đấy là những cái mà tôi cho rằng là cần phải ưu tiên giải quyết, trước khi khởi động dự án.”
Đồng quan điểm, theo Tiến sỹ khoa học – Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, Chuyên gia quy hoạch đô thị, để thực hiện tốt quy hoạch hạ tầng giao thông, tầm nhìn 100 năm thì yếu tố nguồn vốn rất quan trọng. TP.HCM cần có một chiến lược để đa dạng nguồn vốn để không quá lệ thuộc vào nguồn vốn ngân sách nhà nước. Điểm thứ hai, cần có một cơ chế thoáng, quyền tự chủ, nghĩa là TP.HCM có thể đưa ra những điều chỉnh về mặt pháp lý trong phạm vi thành phố. Và thứ ba là, rất cần được đổi mới tư duy về cái cách quản lý tích hợp đa ngành theo hướng kết hợp với công nghệ thông minh, công nghệ số.
Nếu thành công thì đây cũng là một tiền đề tốt cho việc đổi mới nền tảng pháp lý để nhân rộng những mô hình này cho cả nước:
“Rất hy vọng là Luật đô thị đặc biệt sẽ sớm được thông qua để trao quyền tự chủ nhiều hơn cho TP.HCM, để chúng ta có thể bắt tay ngay vào việc là bởi vì chúng ta đang đứng trước là những dự án rất tham vọng. Ví dụ như một cái hệ thống metro, 7 tuyến metro mà chúng ta chỉ làm trong một thập niên, trong khi là ngày trước chúng ta làm có một tuyến thôi, chúng ta mất gần hai chục năm. Đó là những thử thách rất lớn để mà chúng ta không đánh mất cơ hội, mất thời cơ, mất thời gian. Tôi nghĩ rằng, điều quan trọng nhất hiện nay vẫn là cơ chế, ngay trước mắt là Luật đô thị đặc biệt cho TP.HCM.”
Khi hạ tầng giao thông là trục xương sống định hình đô thị trăm năm
Nhìn lại hành trình hình thành và phát triển đô thị của TP.HCM qua lăng kính quy hoạch chiến lược, có thể thấy hạ tầng giao thông không đơn thuần là mạch máu kết nối không gian, mà chính là cốt lõi, là linh hồn quyết định sự hưng thịnh của một siêu đô thị tầm vóc. Khi thành phố bước vào kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ với tầm nhìn 100 năm, bài toán giao thông chắc chắn không chỉ để giải quyết những điểm nghẽn trước mắt, mà phải kiến tạo một hệ sinh thái kết nối tương lai.
Ảnh minh họa
Thực tiễn thời gian qua cho thấy, những nỗ lực phi thường trong đột phá hạ tầng. Từ các tuyến Vành đai, hệ thống cao tốc hướng tâm, mạng lưới Metro đang thành hình cho đến các dự án kết nối vùng chiến lược, tất cả đang từng bước phá vỡ thế độc đạo, giải phóng tối đa nguồn lực đất đai và tạo ra những không gian phát triển mới theo mô hình TOD. Giao thông đi trước mở đường, không gian đô thị theo đó mà giãn nở hợp lý, biến những vùng đất ngủ quên thành cực tăng trưởng năng động.
Nhìn ra thế giới, bài học từ các siêu đô thị là minh chứng rõ ràng nhất để TP.HCM học tập và ứng dụng. Tại Tokyo (Nhật Bản), mô hình TOD đã biến các ga tàu điện ngầm thành những "thành phố thu nhỏ" sầm uất, nơi người dân có thể sống, làm việc và tận hưởng mọi dịch vụ chỉ trong tầm bước chân. Trong khi đó, Singapore lại khẳng định tầm nhìn bằng hệ thống giao thông thông minh kết hợp chính sách kiểm soát ngặt nghèo phương tiện cá nhân, giải quyết trọn vẹn bài toán ùn tắc trên một diện tích khiêm tốn. Những mô hình ấy cho thấy một quy luật bất biến: giá trị gia tăng từ đất dọc theo các tuyến giao thông chính là mỏ vàng nuôi sống chính hạ tầng.
Tuy nhiên, để giao thông thực sự đóng vai trò là xương sống của quy hoạch trăm năm, tư duy quản lý đòi hỏi một tầm nhìn vượt trước thời đại. Đã qua rồi cái thời đô thị phát triển theo vết dầu loang hay tư duy "điện, đường, trường, trạm" lúp xúp chạy theo sau dân số. Quy hoạch giao thông hiện đại phải đón đầu tương lai, tích hợp đa phương thức từ đường bộ, đường sắt, đường thủy đến hàng không thành một thể thống nhất, liền mạch. Mỗi tuyến đường, mỗi nút giao thông không chỉ để di chuyển, mà phải là một không gian kinh tế sống động.
Thêm vào đó, thách thức về cơ chế thực thi đòi hỏi những quyết sách đột phá và sự sòng phẳng với thời gian. Mô hình Đối tác Công - Tư (PPP) cùng các cơ chế đặc thù phải được khai thác tối đa để hút nguồn lực xã hội, dứt khoát triệt tiêu tình trạng dự án "treo" hay thi công ì ạch làm xói mòn niềm tin. Bên cạnh đó, song hành với bê tông và sắt thép công trình là mảng xanh, là tư duy chuyển đổi số, là xây dựng hệ thống giao thông thông minh (ITS) để điều tiết nhịp đập của siêu đô thị.
TP.HCM đang đứng trước thời cơ lịch sử để tái định vị diện mạo. Một trăm năm tới của thành phố sẽ được đo đếm bằng chất lượng của những huyết mạch giao thông hôm nay. Đầu tư cho giao thông chính là đầu tư cho tương lai, cho năng lực cạnh tranh và chất lượng sống của hàng chục triệu con người. Khi những con đường được khơi thông toàn diện, thành phố sẽ không chỉ vượt qua thử thách ùn tắc, mà dòng chảy tăng trưởng vì thế sẽ tuôn tràn nhanh hơn, xa hơn.
