Quảng Ninh: "Mạnh tay" với IUU, quyết tâm khơi thông "Dòng chảy" xuất khẩu thủy sản

Tỉnh Quảng Ninh đang bước vào một giai đoạn mới trong cuộc chiến chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Từ việc kiểm soát chặt chẽ hành trình tàu cá qua hệ thống giám sát, xử lý nghiêm các trường hợp mất kết nối, đến tăng cường tuần tra, kiểm tra tại các cảng cá… tất cả cho thấy một quyết tâm rõ ràng: siết kỷ cương, lập lại trật tự trong hoạt động khai thác thủy sản.

Bởi hơn lúc nào hết, gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu không chỉ là yêu cầu đối ngoại… mà còn là phép thử đối với ý thức tuân thủ pháp luật, trách nhiệm nghề cá và tương lai phát triển bền vững của chính ngư dân. Phóng sự dưới đây sẽ ghi nhận những chuyển động mạnh mẽ từ Quảng Ninh – nơi đang chọn cách “làm thật, xử thật” để nói không với IUU. 

Bộ đội Biên phòng thành phố Huế tổ chức tuần tra, kiểm soát vùng biển nhằm bảo vệ chủ quyền và siết chặt vi phạm IUU. Lực lượng triển khai tuần tra trên vùng nội thủy, khu vực giáp Quảng Trị và Đà Nẵng, kịp thời phát hiện, ngăn chặn tàu thuyền vi phạm. Đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành pháp luật, ký cam kết không khai thác trái phép, không xâm phạm vùng biển nước ngoài. Công tác phối hợp giữa biên phòng, chính quyền và ngành thủy sản được đẩy mạnh, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm ngư dân, hướng tới chấm dứt vi phạm IUU và tạo cơ sở để Ủy ban châu Âu xem xét gỡ “thẻ vàng”.

Ninh Bình: Quyết liệt chống khai thác IUU, phát triển thủy sản bền vững

Kiểm soát sản lượng cá cập cảng: “Mắt xích” quyết định lộ trình gỡ thẻ vàng IUU

Thực hiện chỉ đạo chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU), trong 3 tháng đầu năm 2026, xã Nam Cam Ranh (tỉnh Khánh Hòa) đã rà soát và cấp giấy xác nhận cho 792 tàu dưới 6m cùng tàu nuôi trồng thủy sản. Địa phương kiên quyết xử lý các phương tiện không đủ điều kiện như khóa vô lăng hoặc niêm yết công khai tàu đã chuyển nhượng. Hoạt động này nhằm thực hiện kế hoạch thống kê tàu cá và phương án sắp xếp lồng bè trên vịnh Cam Ranh. Thời gian tới, xã tiếp tục tăng cường giám sát, xử lý vi phạm và tuyên truyền nâng cao nhận thức ngư dân để góp phần gỡ cảnh báo thẻ vàng của Ủy ban châu Âu. 

Quyết tâm gỡ "thẻ vàng" IUU, tỉnh Quảng Trị đã siết chặt quản lý tàu cá từ bờ ra khơi. Hiện toàn bộ 4.600 tàu cá trên 6m của tỉnh đã tuân thủ việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình và khai báo đầy đủ trước khi xuất bến. Việc giám sát được thực hiện theo thời gian thực về vị trí và tọa độ. Năm 2025, địa phương đã xử phạt 130 vụ vi phạm với số tiền 2,59 tỷ đồng, giúp tỷ lệ sai phạm giảm hẳn. Quảng Trị cũng phối hợp với các tỉnh thành khác để ngăn chặn tàu cá lén lút ra khơi hoặc vi phạm vùng biển nước ngoài.

Quảng Ninh: "Mạnh tay" với IUU, quyết tâm khơi thông "Dòng chảy" xuất khẩu thủy sản

Xác định chống khai thác hải sản bất hợp pháp IUU là nhiệm vụ chính trị trọng tâm hàng đầu, tỉnh Quảng Ninh đã và đang triển khai đồng bộ, quyết liệt nhiều giải pháp mang tính đột phá. Với tư duy chuyển đổi từ “nghề cá nhân dân” sang “nghề cá có trách nhiệm”, Quảng Ninh không chỉ hướng đến mục tiêu gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC) mà còn đặt nền móng cho một hệ sinh thái kinh tế biển bền vững, minh bạch và hiệu quả.

Xử lý vi phạm khai thác thủy sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định IUU đang được các tỉnh, thành phố, ven biển đặc biệt quan tâm. Tại Quảng Ninh, lực lượng bộ đội biên phòng đã và đang đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật biển, nâng cao ý thức chấp hành cho ngư dân khi vươn khơi bám biển.

Tranh thủ thời tiết thuận lợi, căn bộ chiến sĩ biên phòng đến tận tàu để tuyên truyền,giải thích cho bà con hiểu rõ các quy định của pháp luật về trách nhiệm của ngư dân trong bảo vệ nguồn lợi biển, không xâm phạm vùng biển nước ngoài, không vi phạm về IUU.

Ngư dân Ngô Đình Phương chia sẻ sau chuyến ra khơi dài ngày: “Biên phòng, kiểm ngư, lực lượng công an của bên kinh tế phổ biến nên anh em dù là phương tiện nhỏ nhưng cũng không trái quy định là làm trong vùng lõi, vẫn ngoài vùng cấm…”

Song Song với việc khai thác đúng vùng, việc duy trì thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá được xem là chìa khóa trong công tác quản lý và chống vi phạm IUU. Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực gỡ thẻ vàng của Ủy ban châu Âu, việc nâng cao nhận thức, thực hiện đúng quyết định về IUU của ngư dân đóng vai trò quyết định.

Ngư dân Ngô Văn Phúc chia sẻ: “Trong lúc đi biển, chúng tôi không bao giờ ngắt kết nối GPS. Trừ khi gặp sự cố hỏng hóc về điện, nên có thể bị ngắt kết nối từ 3 đến 5 tiếng. Nhà nước cũng tuyên truyền những mắt lưới nhỏ quá là không được đánh, đánh tận diệt. Chúng tôi cũng đã triển khai những mắt lưới rộng hơn, không còn đánh những mắt lưới nhỏ nữa. Con tôm bé, con cá bé cũng cho nó lọt ra. Chúng tôi đánh mắt lưới bây giờ là trên khoảng 2 phân thôi.

Cảng cá Cái Rồng (tỉnh Quảng Ninh) là một trong những cảng cá lớn và quan trọng trong hoạt động khai thác, thu mua và phân phối hải sản. Đặc biệt, đây là cảng cá có bộ máy kiểm soát nghề cá hoàn chỉnh, đáp ứng các tiêu chuẩn về quản lý, kiểm soát nguồn gốc thủy sản. Hiện nay, tàu cá ra/vào cảng đều phải thực hiện khai báo, đồng thời xuất trình các giấy tờ hành chính liên quan và cập nhật đầy đủ thông tin về sản lượng khai thác thủy sản. Cùng với đó, các lực lượng chuyên ngành thực hiện giám sát chặt chẽ, đảm bảo mọi hoạt động đánh bắt thủy sản tuân thủ đúng các quy định của pháp luật.

Ông Đặng Ngọc Thiết, cảng trưởng cảng cá Cái Rồng cho biết:

"Hiện nay, tất cả đẩy mạnh công tác truyền truyền, vận động ngư dân ký cam kết là không khai thác IUU. Và tất cả các phương tiện tàu cá khi mà cập cảng đều phải cập nhật khai báo trên hệ thống điện tử ECDT. Để kiểm soát chặt chẽ các sản lượng bốc dỡ thủy sản qua cảng. Và kiên quyết không để cho những tàu cá vi phạm IUU được cập cảng bốc dỡ thủy sản".

Để chung tay cùng cả nước nhanh chóng tháo gỡ “thẻ vàng”, Quảng Ninh đã thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức ngư dân trong chống khai thác IUU với nhiều hình thức đa dạng, gắn với tình hình thực tiễn từng địa phương.

Ông Đặng Ngọc Thiết chia sẻ thêm: “Hiện nay, ý thức của bà con và ngư dân đặc biệt đã được nâng lên. Tất cả bà con đã được truyền truyền những phương tiện đánh bắt là đúng vùng, đúng tuyến. Và khai thác là đúng loại hải sản được khép khai thác. Và hai nữa là đặc biệt không có phương tiện của bà con người dân có ý định đi khai thác ở vùng biển nước ngoài. Thực hiện nghiêm phòng chống khai thác của các quy định của nhà nước, khai thác hải sản bất hợp pháp là không có tại cảng cá Cái Rồng.”

Cuộc chiến chống khai thác IUU sẽ không thể về đích nếu chỉ trông chờ vào những chiến dịch ngắn hạn…Nhưng từ cách làm quyết liệt, đồng bộ của Quảng Ninh hôm nay, có thể thấy một thông điệp rõ ràng: kỷ cương không thể là khẩu hiệu… mà phải được thực thi bằng hành động cụ thể, bằng trách nhiệm của từng chủ tàu, từng ngư dân và cả hệ thống quản lý.

Khi mỗi chuyến vươn khơi không chỉ là mưu sinh mà còn là sự tuân thủ pháp luật… Khi mỗi tín hiệu giám sát hành trình không còn bị ngắt quãng… Đó cũng là lúc nghề cá từng bước trở về đúng quỹ đạo – minh bạch, có trách nhiệm và bền vững. Và hành trình gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu… sẽ không còn là mục tiêu xa vời, mà trở thành kết quả tất yếu của một quá trình “làm thật, xử thật” từ những địa phương như Quảng Ninh.

Các quy định cụ thể ngư dân cần tuân thủ

1. Giấy phép khai thác:

Tất cả tàu cá từ 6m trở lên phải có giấy phép khai thác thủy sản còn hiệu lực; chủ tàu cần làm thủ tục gia hạn trước khi hết hạn.

Khai thác khi giấy phép hết hạn bị coi là vi phạm IUU và có thể bị phạt nặng.

2. Thiết bị giám sát tàu cá (VMS):

Lắp đặt và vận hành thiết bị VMS đúng quy định, không để thiết bị hư hỏng, ngừng hoạt động.

3. Khai thác và đánh bắt:

Không đánh bắt tại vùng cấm, vùng biển nước ngoài khi chưa được phép.

Không sử dụng chất nổ, hóa chất hoặc các phương pháp hủy diệt khác.

Ghi đầy đủ nhật ký khai thác.

4. Truy xuất nguồn gốc và Hồ sơ:

Đảm bảo hải sản có đủ giấy tờ hợp lệ như giấy xác nhận nguồn gốc, hóa đơn, nhật ký thu mua.

Chỉ mua hải sản có nguồn gốc rõ ràng, đầy đủ chứng từ.

5.    Trách nhiệm công dân:

Chủ động phát hiện, tố cáo các hành vi khai thác trái phép và tàu lạ xâm phạm. Tham gia các buổi tuyên truyền, cam kết thực hiện pháp luật về chống IUU.

Chống khai thác IUU không chỉ là yêu cầu cấp bách trước mắt, mà còn là nền tảng lâu dài để bảo vệ nguồn lợi biển, nâng cao uy tín và giá trị thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Khi chính quyền vào cuộc quyết liệt, doanh nghiệp đồng hành trách nhiệm và ngư dân tuân thủ nghiêm quy định, mục tiêu phát triển nghề cá bền vững sẽ ngày càng rõ nét.