Quản lý thị trường Hà Nội đấu tranh với thủ đoạn xâm phạm nhãn hiệu trên môi trường số

Vụ việc hàng chục nghìn phụ tùng ô tô bị Đội Quản lý thị trường số 1 Hà Nội phát hiện ngày 5/8 là minh chứng điển hình. Trước thực tế này, Quản lý thị trường Hà Nội đang chuyển sang đấu tranh, xử lý toàn bộ hệ sinh thái kinh doanh trên môi trường số. 

Thủ đoạn mới của hàng giả trên sàn mạng

Cuối tháng 6 vừa qua, Đội Quản lý thị trường số 1 đã phát hiện hơn 800 sản phẩm có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu Peugeot cùng hình ảnh đang được bảo hộ tại Việt Nam. Mới đây nhất, một vụ việc vừa được kiểm tra ngày 5/8 cho thấy một bước chuyển mới về phương thức vi phạm.

Theo thông tin ban đầu, hàng hóa liên quan gồm các loại phụ tùng ô tô như má phanh, lọc dầu và lọc gió. Trên bản thân sản phẩm, đối tượng không gắn trực tiếp các nhãn hiệu có dấu hiệu xâm phạm. Thay vào đó, đối tượng xây dựng hệ thống quảng cáo, chỉ dẫn người tiêu dùng đến các gian hàng trên nền tảng thương mại điện tử.

Tại đây, hình ảnh và dấu hiệu của nhiều nhãn hiệu ô tô đã được bảo hộ như Ford, Toyota, Mazda, Mitsubishi và VinFast mới xuất hiện để quảng cáo, giới thiệu hàng hóa. Như vậy, sản phẩm thực tế và nội dung quảng cáo được tách thành hai lớp. Cách làm này khiến người tiêu dùng có thể hiểu rằng phụ tùng được bán phù hợp với, có liên quan đến hoặc được chính các hãng xe xác nhận, trong khi việc xác định hành vi vi phạm lại phức tạp hơn so với trường hợp nhãn hiệu giả được gắn trực tiếp trên hàng hóa.

Ông Hoàng Đại Nghĩa, Đội trưởng Đội Quản lý thị trường số 1 cho biết: "Nếu như trước đây hành vi vi phạm chủ yếu là gắn trực tiếp nhãn hiệu giả mạo lên sản phẩm, thì vụ việc ngày 5/8 cho thấy thủ đoạn mới. Đối tượng nhập khẩu hàng hóa, xây dựng một hệ sinh thái trên các nền tảng thương mại điện tử. Sản phẩm không gắn nhãn hiệu vi phạm, nhưng tại các gian hàng trực tuyến lại sử dụng hình ảnh và dấu hiệu xâm phạm quyền đối với nhiều nhãn hiệu ô tô đã được bảo hộ."

Theo đại diện Đội QLTT số 1, đây là những thủ đoạn tinh vi và rất mới được đấu tranh, xử lý thông qua việc lợi dụng nền tảng thương mại điện tử, trên cơ sở các quy định mới về Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Đáng lo ngại, khi những sản phẩm phụ tùng thay thế được làm giả nhãn hiệu, người dùng rất khó nhận biết, chỉ khi dùng một thời gian mới bộc lộ nhiều hạn chế, thậm chí gây nguy hiểm cho người và phương tiện. Ông Nguyễn Văn Hải, một lái xe lâu năm cho biết: "Công ty bảo thay lắp, lắp xong rồi đi, nó sẽ ảnh hưởng sau 1 – 2 tháng, dần dần trơ phanh, hoặc trời mưa phanh không bám. Giả hay không thì một thời gian mới trả lời được chứ không phải trả lời được ngay đâu."

Khó khăn trong xử lý và giải pháp ngăn chặn

Trong tháng 7, lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội đã xử lý gần 300 hành vi vi phạm, thu nộp ngân sách hơn 2,6 tỷ đồng. Trị giá hàng hóa bị tịch thu, tiêu hủy hoặc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả cũng ở mức gần 2,6 tỷ đồng.

Đáng chú ý, hàng nhập lậu và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ chiếm gần một nửa tổng số hành vi bị xử lý. Hàng hóa vi phạm trải rộng từ thiết bị công nghệ, mỹ phẩm, quần áo, giày dép đến thực phẩm, thuốc lá và phụ tùng ô tô.

Theo Ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương, do hoạt động mua bán chuyển dần sang môi trường mạng nên rất khó xử lý: "Thứ nhất, việc đăng tải thông tin trên mạng khiến người tiêu dùng rất khó nhận biết đâu là hàng thật, đâu là hàng giả. Thứ hai, công cụ phục vụ cho lực lượng thực thi công vụ vẫn còn rất thiếu. Thứ ba, về phía người mua hàng, nhiều trường hợp dù biết mua phải hàng giả nhưng vẫn không tố giác vi phạm."

Trong tháng 7, lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội cũng đã xử lý 8 hành vi vi phạm trong lĩnh vực thương mại điện tử. Dù số lượng chưa lớn so với thị trường truyền thống, song khó khăn hiện nay là hoạt động quảng cáo, chốt đơn, lưu kho và giao hàng có thể diễn ra ở những địa điểm khác nhau.

Nội dung trên gian hàng cũng có thể bị thay đổi hoặc xóa nhanh chóng. Vì vậy, cơ quan chức năng phải đồng thời xác định chủ thể kinh doanh, mở rộng kiểm tra theo chuỗi lưu thông, từ nguồn hàng, kho tập kết đến hoạt động phân phối và bán lẻ mới có cơ sở xử lý.

Kết quả xử lý gần 300 hành vi vi phạm trong tháng 7 cho thấy nỗ lực của lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội trong việc bám sát diễn biến thị trường và mở rộng phạm vi kiểm tra sang những lĩnh vực, phương thức kinh doanh mới.

Việc phối hợp giữa lực lượng quản lý thị trường, doanh nghiệp sở hữu thương hiệu, các nền tảng thương mại điện tử và người tiêu dùng sẽ là điều kiện quan trọng để phát hiện sớm vi phạm, ngăn hàng hóa có nguy cơ mất an toàn đi vào lưu thông, bảo vệ môi trường kinh doanh minh bạch và quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng./.