Quản lý đồng hành

Vì sao đề xuất truy cứu trách nhiệm hình sự chủ doanh nghiệp nếu tài xế vi phạm nghiêm trọng?

Tiếp cận câu chuyện ATGT trong hoạt động kinh doanh vận tải từ góc độ trách nhiệm của doanh nghiệp, là cách phù hợp mà nhiều quốc gia đã làm, và Việt Nam cũng đang thực hiện.

Ngay cả khi các quy định pháp luật đã có - dù rải rác trong nhiều văn bản khác nhau - nhưng bị bỏ quên hoặc chưa được thực thi hiệu quả, thì việc đề xuất để rà soát, đánh giá, bổ sung nhằm giám sát quá trình thực thi tốt hơn, cũng là việc nên làm. Thực tế cũng đã chứng minh, doanh nghiệp nào coi trọng và làm tốt khâu quản lý an toàn giao thông, khai thác tốt dữ liệu thiết bị giám sát hành trình, nhắc nhở thường xuyên và đủ nghiêm với tài xế, thì hệ số an toàn rất cao.

Tiếp cận từ góc độ lợi ích, thì dù xuất phát từ lợi ích cá nhân của lái xe, của chủ doanh nghiệp, hay lợi ích cộng đồng, thì không ai phản đối điều này. Không tài xế nào mong tai nạn xảy ra, càng không ai hình dung đến một ngày, mình là người gây tai nạn. Không chủ doanh nghiệp nào ép tài xế chạy bạt mạng cho đúng giờ, dù biết điều đó sẽ gây rất nhiều hệ lụy.

Song, những băn khoăn, phản ứng trái chiều của cộng đồng doanh nghiệp và lái xe trước những đề xuất “siết” trách nhiệm của chủ doanh nghiệp kinh doanh vận tải là điều khó tránh.

Doanh nghiệp không chối bỏ trách nhiệm. Câu chuyện có lẽ nằm ở tính toàn diện của dữ liệu đầu vào, và cách tiếp cận giải pháp dựa trên sự đồng hành, thấu hiểu.

Thống kê TNGT ở xe kinh doanh vận tải, nếu lấy 3 tiêu chí cơ bản (số vụ, số người chết, số người bị thương) để so sánh với nhóm xe không kinh doanh, sẽ là chưa toàn diện. Vì so với xe cá nhân, tần suất hoạt động của xe kinh doanh chắc chắn cao hơn rất nhiều lần. Các điều kiện hoạt động cũng đa dạng và phức tạp hơn, cả về địa bàn, địa hình, thời gian, thời tiết, nhất là đòi hỏi tiến độ.

Cho nên, nếu chỉ so sánh dựa trên dữ liệu thô là chưa thuyết phục, và dễ khiến các lái xe, chủ doanh nghiệp cảm thấy họ đang bị “quy chụp” là thủ phạm số một gây TNGT, từ đó cảm thấy không tâm phục khẩu phục với giải pháp.

Vấn đề thứ hai, nằm ở cách tiếp cận đề đề xuất giải pháp. Ngay cả khi có camera  vây kín chiếc xe, doanh nghiệp cũng không thể theo sát nhất cử nhất động của tài xế, dù việc này chắc chắn làm tăng chi phí.

Hơn nữa, tài xế đã chịu trách nhiệm trực tiếp cho hành vi của mình với tư cách là người tham gia giao thông. Vậy, cần cân nhắc xem có thỏa đáng không, nếu buộc doanh nghiệp chịu trách nhiệm cho mọi vi phạm nghiêm trọng của tài xế mà lỗi không phải do ý chí chủ quan, hoặc sự buông lỏng của doanh nghiệp, mà xuất phát từ sự thiếu kiểm soát nhất thời của tài xế.

Áp lực trong hoạt động kinh doanh vận tải không chỉ, và không phải khi nào cũng đến từ quản lý của doanh nghiệp, mà còn do các quy định đặc thù về tính đúng hẹn trong vận tải, nhất là với các mặt hàng đòi hỏi bảo quản đặc biệt; áp lực từ tình hình ùn tắc, điều kiện đường sá, mức độ rõ ràng của biển báo, chỉ dẫn giao thông và các phương án phân luồng…

Để phân tích, quy trách nhiệm cho chủ doanh nghiệp gây ra các áp lực này trong mỗi tình huống vi phạm giao thông là điều không đơn giản. Và nếu chưa giải quyết được đồng bộ các yếu tố gây áp lực nói trên mà áp chế tài cứng nhắc, thì hành vi đối phó dễ xuất hiện như một phản ứng đương nhiên.

Mục đích cuối cùng của đề xuất từ cơ quan tham mưu chính sách là hướng tới cải thiện ATGT cho bình yên của xã hội, đảm bảo tính mạng con người, tài sản và uy tín cho doanh nghiệp, cho sự hành nghề ổn định và sinh kế bền vững cho lái xe.

Vì thế, để đề xuất đạt lý thấu tình, để các điều chỉnh quy định pháp luật phát huy hiệu quả, tránh tác động ngược, cần làm tốt hơn, sâu hơn công tác phân tích dữ liệu, cần phân tích toàn diện các yếu tố đầu vào dẫn đến tình trạng TNGT như hiện nay ở nhóm xe kinh doanh vận tải.

Giải pháp đưa ra không chỉ tiếp cận theo hướng gắn trách nhiệm, bắt buộc, yêu cầu, mà còn chỉ dẫn cách làm, đồng hành, hỗ trợ doanh nghiêp và lái xe, để họ có thể, và có điều kiện tốt hơn tổ chức những chuyến đi trọn vẹn, êm cho xã hội, đẹp cho công ty, cho như chính họ vẫn hằng mong muốn.