Phường Cửa Nam (Hà Nội): Thu gom rác bằng túi tiêu chuẩn, từ thí điểm đến hiệu quả thực chất

Phân loại rác tại nguồn, thu gom bằng túi tiêu chuẩn

Những chiếc túi rác tiêu chuẩn cùng hướng dẫn cụ thể đã được chuyển đến hơn 500 hộ gia đình tại tổ dân phố Lê Thánh Tông, phường Cửa Nam, Hà Nội, sẵn sàng cho ngày triển khai mô hình thí điểm.

Với bà Trần Thị Hà, những kinh nghiệm từ lần phân loại rác trước giúp bà và các thành viên trong gia đình chủ động cho cách thu gom mới:

"Phường đã phát túi rác đến từng gia đình, hướng dẫn phân loại rác cụ thể. Rác phân hủy thì vứt từ 8h tối đến 10h tối. Rác cồng kềnh và rác không phân hủy thì có địa điểm tập kết miễn phí. Rác tái chế gửi trực tiếp cho nhân viên thu gom. Chúng tôi rất ủng hộ vì đây là công tác bảo vệ môi trường".

Từ ngày 1/10, UBND phường Cửa Nam phối hợp với Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội triển khai thí điểm phương thức phân loại, thu gom chất thải rắn sinh hoạt mới, sử dụng túi tiêu chuẩn kết hợp xe điện 3 bánh chuyên dụng.

Các loại chất thải tái chế, nguy hại, cồng kềnh được phân loại riêng và chuyển giao theo hướng dẫn. Phần chất thải còn lại như thức ăn thừa, nhựa dùng một lần, tã, bỉm… được chứa trong túi tiêu chuẩn và chuyển giao cho công nhân trong khung giờ 20h - 22h.

Túi tiêu chuẩn màu xám, có mã QR hướng dẫn người dân thực hiện phân loại. Từ đây, lượng túi sử dụng có thể trở thành dữ liệu, hướng tới thực hiện nguyên tắc phát sinh chất thải bao nhiêu thì trả chi phí bấy nhiêu. Trong khoảng 3 tháng thí điểm, túi tiêu chuẩn được cấp định kỳ 1 túi/hộ/ngày; hộ gia đình sử dụng túi dung tích 10 lít, hộ kinh doanh là 40 lít.

Bên cạnh những gia đình đã sẵn sàng thì vẫn còn một số người chưa nắm rõ quy trình, chưa nhận được túi tiêu chuẩn. Việc triển khai lần này cũng được người dân kỳ vọng sẽ chặt chẽ hơn, tránh lặp lại hạn chế của những lần thí điểm trước:

"Không có gì khó khăn cả. Túi của bên môi trường phát thì sử dụng theo yêu cầu. Các cháu dặn để riêng 3 loại rác, chai lọ thì để cho người thu gom phế liệu. Từ 8h tối đến 10h tối hàng ngày, vứt một lần là được".

"Phát túi vào lúc 1h30 chiều là giờ mọi người đi làm, nên nhiều người chưa nhận được. Nhưng trên trang của khu dân cư có thông báo danh sách các nhà chưa nhận túi để giải quyết".

"Mấy lần vừa rồi phân loại nhưng không làm được. Người ta hay đổ buổi sáng, phạt luôn thế là lần sau không dám đổ nữa".

Đừng để “phân loại xong lại đổ chung”

PGS.TS Trương Mạnh Tiến, Chủ tịch Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam rất ủng hộ việc phường Cửa Nam thí điểm thu gom rác bằng túi tiêu chuẩn, đúng theo yêu cầu của Luật Bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, cần rút kinh nghiệm từ những lần triển khai trước, khi việc phân loại, xử lý rác tại nguồn chưa đạt kết quả như mong muốn.

Theo ông Tiến, cần phân loại rõ, vận chuyển riêng từng loại rác và đưa đến đúng nơi xử lý để tránh tình trạng rác bị trộn lẫn trở lại:

"Tuyên truyền, vận động để thấm sâu vào ý thức của người dân, từ ý thức chuyển sang hành động. Thứ hai, xử phạt là đương nhiên. Nếu đã vận động, khuyến khích mà không đạt được, vi phạm lặp lại thì phải xử phạt hành chính. Ngoài ra, có những nước như Singapore đã làm là đánh vào thể diện: các hành vi vi phạm được ghi lại để tự thấy xấu hổ mà không làm nữa. Tất nhiên đó là giải pháp bất đắc dĩ, nếu vẫn vi phạm thì phải làm thật".

Đồng tình quan điểm này, PGS.TS Bùi Thị An, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng cho rằng, để mô hình đi vào thực chất, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả người dân, cơ quan quản lý và các doanh nghiệp thực hiện bảo vệ môi trường:

"Phải cho người dân thấy phân loại rác là có lợi chứ không phải chỉ là nghĩa vụ. Thứ hai, việc thu gom rác phải thể hiện khác dòng. Không thể yêu cầu các hộ gia đình phân loại nghiêm túc nếu việc thu gom lại đổ chung. Trước đây ta thất bại cũng vì gia đình làm xong, người thu gom lại đổ chung. Thứ ba, phường Cửa Nam cần chú ý chuyển từ tuyên truyền đại trà sang quản lý theo hộ gia đình và khu dân cư. Phải khuyến khích người dân bằng các cơ chế: kinh tế, tinh thần, tôn vinh, biểu dương".

Cũng theo bà Bùi Thị An, phân loại rác tại nguồn chỉ bền vững khi rác sau phân loại tạo ra giá trị thực tế, có đầu ra cho tái chế và kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, cần quản lý tốt những nguồn phát sinh lượng rác lớn như chợ, cửa hàng; xây dựng chuỗi quản lý đồng bộ từ phân loại, thu gom, vận chuyển đến xử lý, gắn trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở và lợi ích với người phát sinh rác. Khi hành vi phân loại mang lại lợi ích thiết thực, thì người dân sẽ có thêm động lực duy trì và hình thành thói quen phân loại rác tại nguồn./.