Phục hồi Vịnh Nha Trang: Nỗ lực xanh giữa áp lực phát triển

Phóng viên VOV Giao thông đã có cuộc trao đổi với ông Lê Đình Khiêm - Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản, Sở NNMT tỉnh Khánh Hòa xung quanh nội dung này:

PV: Thưa ông, được biết tỉnh Khánh Hòa đã xây dựng Kế hoạch tổng thể phục hồi Vịnh Nha Trang đến năm 2030. Xin ông cho biết, thời gian qua, địa phương đã triển khai kế hoạch này như thế nào và đến nay, đâu là những kết quả nổi bật?

Ông Lê Đình Khiêm: Từ năm 2022, sau khi UBND tỉnh Khánh Hòa ban hành Kế hoạch tổng thể phục hồi Vịnh Nha Trang đến năm 2030 với 16 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, địa phương đã triển khai một cách quyết liệt và đồng bộ thông qua sự phối hợp giữa các sở, ngành, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp. Kết quả nổi bật trong các hoạt động như sau:

Về kiểm soát hoạt động, địa phương kiên quyết tạm dừng các hoạt động có nguy cơ gây hại cao như lặn biển giải trí, tàu và thúng đáy kính tại các khu vực nhạy cảm (đặc biệt là Hòn Mun); tăng cường tuần tra, kiểm soát lồng bè nuôi trồng thủy sản và xử lý vi phạm hành chính, không để phát sinh mới ngoài khu vực được phép.

Về phục hồi hệ sinh thái, thực hiện dọn rác nhựa đại dương, diệt sao biển gai, thả rạn nhân tạo, trồng phục hồi san hô cứng và rừng ngập mặn, cũng như tái tạo nguồn lợi thủy sản. Địa phương đã phối hợp với cơ quan chức năng và doanh nghiệp tổ chức thả thành công 11 cá thể Vích về tự nhiên, đồng thời thực hiện thả tái tạo hơn 100.000 con giống các loại (cá, tôm, cua, hải sâm) xuống vịnh và trồng được hơn 04 ha rừng ngập mặn.

Độ phủ san hô cứng có tín hiệu phục hồi rất tích cực trong giai đoạn 2023-2026. Theo kết quả khảo sát của Trung tâm Nhiệt đới Việt Nga – Chi nhánh Ven biển tháng 6/2026, độ phủ san hô tạo rạn trung bình khu vực Hòn Mun là 24,0%. So sánh với kết quả năm 2023 cho thấy độ phủ san hô cứng trung bình tại các điểm khảo sát ở Hòn Mun tăng gấp 2,6 lần (từ 9,08% lên 24%). Khu vực biển Hòn Chồng, độ phủ san hô tạo rạn trung bình là 32,4%, khu vực Tây Bắc Hòn Chồng có độ phủ 65,7%.

Địa phương đã triển khai đa dạng các hình thức giáo dục môi trường từ học đường, không gian mạng đến các mô hình thực tế như “Chống rác thải nhựa”, “Sống sạch - Biển xanh” và hạn chế sản phẩm nhựa dùng một lần tại các bến tàu du lịch.

PV: Vịnh Nha Trang là một địa điểm có rất đông du khách với nhiều hoạt động du lịch, vậy quá trình thực hiện các công tác bảo tồn biển, địa phương gặp những khó khăn, vướng mắc gì?

Ông Lê Đình Khiêm: Vịnh Nha Trang vừa có giá trị cao về đa dạng sinh học, cảnh quan và nguồn lợi thủy sản, vừa là khu vực tập trung nhiều hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là các hoạt động du lịch và sử dụng không gian biển. Vì vậy, công tác bảo tồn biển phải đồng thời bảo vệ hệ sinh thái, đa dạng sinh học và nguồn lợi thủy sản, phù hợp với các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội trong khu vực.

Trong quá trình thực hiện, địa phương gặp một số khó khăn, gồm:

Thứ nhất, áp lực từ các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội và du lịch. Các hoạt động du lịch biển, du lịch cộng đồng và các hoạt động sử dụng không gian biển ngày càng gia tăng, tạo áp lực đối với công tác quản lý, bảo vệ đa dạng sinh học, nguồn lợi thủy sản và môi trường biển; đồng thời tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các hoạt động khai thác trái phép, ô nhiễm môi trường biển và tác động đến các hệ sinh thái biển.

Thứ hai, khó khăn trong việc hài hòa giữa bảo tồn và phát triển kinh tế - xã hội. Vịnh Nha Trang có nhiều hoạt động sử dụng không gian biển và các dự án phát triển kinh tế đang và chuẩn bị triển khai. Do đó, trong quá trình xây dựng và hoàn thiện hồ sơ thành lập Khu bảo tồn biển phải tiếp tục rà soát, đối chiếu phạm vi, ranh giới và các phân vùng chức năng với các quy hoạch, dự án có liên quan nhằm hạn chế chồng lấn, xung đột chức năng và bảo đảm tính thống nhất giữa yêu cầu bảo tồn với phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, hồ sơ thành lập Khu bảo tồn biển và phân vùng chức năng chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt chính thức. Do đó, hiện chưa có đầy đủ cơ sở pháp lý để triển khai đồng bộ một số nhiệm vụ liên quan đến cơ chế, chính sách.

Thứ tư, tác động của biến đổi khí hậu và thiên tai ngày càng phức tạp.

Thứ năm, nguồn nhân lực thực hiện công tác bảo tồn còn hạn chế. Đội ngũ cán bộ chuyên môn, lực lượng đấu tranh phòng, chống tội phạm về đa dạng sinh học còn mỏng, thiếu chuyên sâu và kiêm nhiệm nhiều vị trí. Vì vậy, công tác quản lý, phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh, phòng, chống tội phạm về đa dạng sinh học còn hạn chế, chưa kịp thời.

PV: Thưa ông, trong thời gian tới, địa phương sẽ thực hiện những giải pháp gì nhằm nâng cao hiệu quả đối với công tác bảo vệ Khu bảo tồn biển và đa dạng sinh học biển?

Ông Lê Đình Khiêm: Đối với công tác bảo tồn biển và đa dạng sinh học biển, địa phương tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật và thể chế quản lý; tăng cường năng lực thực thi pháp luật về đa dạng sinh học và bảo tồn biển. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học, bảo vệ hệ sinh thái và nguồn lợi thủy sản; tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong công tác bảo tồ. Lồng ghép các yêu cầu về bảo tồn đa dạng sinh học trong quá trình hoạch định chính sách và xem xét, triển khai các dự án đầu tư có liên quan đến không gian biển.

Tăng cường phối hợp giữa chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng trong công tác bảo vệ, kiểm tra, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm. Tiếp tục nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và tăng cường hợp tác trong công tác bảo tồn, phục hồi hệ sinh thái biển và sử dụng bền vững đa dạng sinh học. Kế thừa, cập nhật và bổ sung cơ sở dữ liệu về đa dạng sinh học từ các chương trình, dự án và kết quả nghiên cứu khoa học, phục vụ công tác quản lý lâu dài.

Đồng thời, quan tâm bố trí, huy động nguồn lực tài chính để thực hiện các nhiệm vụ bảo tồn đa dạng sinh học, phục hồi hệ sinh thái biển và tăng cường năng lực quản lý.

PV: Vâng. Xin cảm ơn ông!