Phòng ngừa thảm họa từ những cơn ngủ gật: Cần cơ chế quản lý việc nghỉ ngơi cho tài xế

Áp lực về thời gian, quãng đường kéo dài liên tục khiến nguy cơ tài xế mất tập trung hoặc suy giảm thể lực tăng lên nếu không được nghỉ ngơi đúng quy định, từ đó làm tăng nguy cơ xảy ra tai nạn.

Vì sao tai nạn thảm khốc với xe khách thường xảy ra ban đêm? Đâu là các giải pháp cần đặt ra để ngăn ngừa tai nạn? Xung quanh nội dung này, PV VOV Giao thông Quốc gia đã có cuộc trao đổi cùng ông Trần Hữu Minh, Phó Vụ trưởng Vụ Vận tải và An toàn giao thông, Bộ Xây dựng.

PV: Hậu quả của các vụ tai nạn giao thông xảy ra trong thời điểm từ 0 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau thường khủng khiếp hơn các thời điểm khác trong ngày. Ông có lý giải nguyên nhân của tình trạng này?

Ông Trần Hữu Minh: Về nguyên nhân, theo thống kê của các quan chức năng thì xấp xỉ 60% tai nạn giao thông trên cao tốc là vào khung giờ ban đêm, từ 6 giờ tối cho đến 6 giờ sáng; các tuyến đường khác cũng ở trong bức tranh tương tự, trong khi lưu lượng phương tiện lại thấp hơn rất nhiều.

"Giấc ngủ trắng", chỉ vài giây có thể khiến xe lao hơn 100 mét ngoài tầm kiểm soát

Giấc ngủ trắng, kẻ giết người thầm lặng trên các con đường

Điều này cho thấy mức độ nguy cơ rất cao trong thời gian ban đêm. Tôi cho rằng, điều này xuất phát từ 3 nguyên nhân cốt lõi.

Thứ nhất là yếu tố về tâm sinh lý của con người, bởi vì ban đêm là thời gian để cơ thể nghỉ ngơi, cơ thể phục hồi và nhịp sinh học tự nhiên sẽ khiến lái xe dễ mệt mỏi, buồn ngủ và giảm khả năng nhận thức, giảm khả năng phản ứng.

Thậm chí không chỉ đối với những người mệt mỏi mà kể cả đối với những người đã ngủ rồi thì khi đi ban đêm cũng vẫn sẽ mệt mỏi hơn.

Yếu tố thứ hai là sự bất lợi về điều kiện quan sát bởi vì vào ban đêm thì tầm nhìn bị hạn chế và giảm đi rất nhiều so với ban ngày, kể cả trên cùng tuyến đường. Đó là chưa kể đến yếu tố thời tiết như sương mù hay đường đèo dốc thì tầm nhìn còn giảm đi tiếp nữa.

Trong những trường hợp như vậy, lái xe chỉ mệt mỏi hoặc mất tập trung trong vài giây thôi là tai nạn giao thông nghiêm trọng đã có thể xảy ra.

Thứ ba là tâm lý chủ quan bởi vì ban đêm thì đường vắng hơn và lái xe có xu hướng chạy nhanh hơn, đi với tốc độ cao hơn và họ cũng dễ dàng vi phạm các quy tắc về an toàn vì nghĩ là ban đêm không bị xử phạt.

PV: Để giảm nguy cơ tai nạn, mấu chốt của vấn đề là lái xe vào ban đêm cần có một sức khỏe đảm bảo, có đủ tỉnh táo và tập trung để lái xe an toàn. Điều này đặt ra các yêu cầu ra sao, thưa ông?

Ông Trần Hữu Minh: Hiện nay, việc quản lý sức khỏe của người lái xe vào ca đêm vẫn đang là một thách thức rất lớn. Để hình dung vấn đề này dễ hơn, chúng ta hãy nhìn vào trường hợp của một tài xế kinh doanh vận tải vào ca đêm. Nếu như ban ngày mà gia đình họ có việc, thì họ vẫn có thể làm những việc khác.

Thậm chí vào bữa ăn vào chiều tối, họ vẫn có thể uống một hay hai lần bia. Và đến 11 giờ đêm khi mà xuất bến vào ca đêm, thì lúc đó nồng độ cồn đã có thể về không rồi, nhưng mà thể trạng cơ thể của họ thì đã ở trong trạng thái cực kỳ rệu rã. Và nếu những trường hợp như vậy mà lái xe đến 1-2 giờ sáng thì nguy cơ ngủ gật, mất lái và tai nạn thảm khốc gần như không thể tránh khỏi.

Như vậy giải pháp quan trọng nhất tôi nghĩ là cần hướng tới việc quản lý lái xe ban đêm, sức khỏe và sự tập trung, sự tỉnh táo của lái xe. Chúng ta phải quản lý điều này một cách thực chất và hiệu quả hơn.

PV: Để hạn chế tai nạn xe khách, không thể chỉ trông chờ vào việc xử lý sau mỗi vụ việc mà cần siết chặt quản lý ngay từ đầu với các giải pháp đồng bộ. Ông có đề xuất gì về các biện pháp phòng ngừa tai nạn xe khách đêm khuya?

Ông Trần Hữu Minh: Để mà kéo giảm nó thì chúng ta cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ nhóm giải pháp về nhận thức cho đến kỹ năng cũng như các nội dung về quản lý. Như đối với người lấy xe thì tập trung đào tạo rồi là cung cấp các kiến thức kỹ năng để họ có thể chủ động kiểm soát tốc độ thấp hơn ban ngày.

Tôi cho rằng đây là một cái nội dung rất là quan trọng bởi vì nếu chúng ta đi với tốc độ như ban ngày thì khả năng phản ứng sẽ thấp hơn rất nhiều. Ở đây, việc chuẩn bị thể lực, ngủ đủ giấc trước chuyến đi cũng là một điều cực kỳ quan trọng và gần như là điều bắt buộc, mà để như vậy thì chúng ta sẽ phải có cơ chế để quản lý việc nghỉ ngơi ban ngày của lái xe.

Còn đối với cơ quan quản lý, tôi cho rằng ngoài việc tăng cường quản lý xử phạt nguội thì cần tăng cường hậu kiểm đối với doanh nghiệp vận tải trong việc thực hiện các quy định về quản lý an toàn vào ban đêm đối với lái xe, đối với các bộ phận có liên quan.

Tôi cho rằng là doanh nghiệp vận tải tuyệt tối không thể đứng ngoài cuộc hoặc khoán trắng cho tài xế. Doanh nghiệp vận tải phải là cái lái chắn quản trị đầu tiên trước khi mà xe khởi hành.

Chính vì vậy mà việc thực hiện giám sát chặt chẽ lịch trình, bắt buộc tài xế nghỉ ngơi ban ngày trước ca đêm hoặc quy định điểm dừng nghỉ để đảm bảo an toàn tuyệt đối là những cái nội dung rất quan trọng ở cấp độ doanh nghiệp.

PV: Vâng, xin được cảm ơn ông!