Phòng hỏa dịp cận Tết

Thời điểm cận Tết, nguy cơ cháy nổ gia tăng khi nhu cầu sản xuất, buôn bán, mua sắm hàng hóa tăng cao. Trong khi cơ quan chức năng tăng cường nhiều giải pháp phòng cháy thì ý thức của người dân trong phòng cháy, chữa cháy là vai trò then chốt để tự bảo vệ bản thân khỏi nguy hiểm.

Chỉ trong khoảng thời gian ngắn cận tết, TP.HCM liên tiếp xảy ra hàng loạt vụ cháy từ chung cư, nhà ở, khu dân cư gần chợ đến nhà ở kết hợp kinh doanh, kho bãi. Như vụ hỏa hoạn gây thương vong xảy ra ngày 5/12/2025 tại quán ăn trên đường Trần Hưng Đạo (Phường Cầu Ông Lãnh) có lối ban công thoát hiểm bị bịt kín bằng biển hiệu.

Gần đây là vụ cháy căn nhà nằm sâu trong hẻm nhỏ trên đường Tô Ký (Phường Đông Hưng Thuận) ngày 5/2, được xây dựng với hai lớp cửa kiên cố. Hai vụ cháy đều chỉ có một lối thoát hiểm duy nhất phía trước. Chứng kiến những vụ cháy liên tiếp, không ít người dân bày tỏ lo lắng.

"Tết này thấy hàng hóa của bà con tập kết rất nhiều, bít kín cả các lối đi vào. Và trong dịp Tết thờ cúng, thắp nhang cũng rất nhiều".

"Hiện tượng cháy nổ rất là phức tạp và lo ngại. Bản thân tôi cũng cảm thấy rất lo ngại".

Theo thống kê của Công an TPHCM, năm 2025, trên địa bàn xảy ra 157 vụ cháy liên quan đến nhà ở riêng lẻ và nhà ở kết hợp kinh doanh, làm 15 người thiệt mạng. Nguy hiểm nhất là nhiều hộ gia đình xây kín không gian sống như “chuồng cọp”, lồng sắt, biển hiệu, cửa sắt nhiều lớp, khiến việc thoát hiểm và cứu nạn cứu hộ gặp nhiều khó khăn.

Thượng tá Trần Xuân Phương, Phó Phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ (PC07) Công an TPHCM cho biết: "Nhà ở riêng lẻ và nhà ở kết hợp kinh doanh là một trong những đối tượng xảy ra sự cố cháy nổ sẽ gây thiệt hại lớn về con người. Một trong những nguyên nhân trực tiếp làm gia tăng mức độ nguy hiểm của các vụ cháy này là tình trạng bịt kín ban công, logia, lối thoát nạn bằng chuồng cọp, lồng sắt, bảng quảng cáo, biển hiệu. Khi xảy ra cháy khiến khói, khí độc không thể thoát ra ngoài, làm người bên trong mất khả năng hô hấp. Lực lượng PCCC cũng sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc khó tiếp cận và cứu người".

Sau nhiều vụ hỏa hoạn để lại hậu quả đau lòng, nhiều người cũng đã ý thức hơn trong phòng cháy chữa cháy. Chị Cao Thị Thanh Thúy, tiểu thương chợ Hiệp Thành cho biết, việc đảm bảo an toàn phòng cháy không chỉ là trách nhiệm của lực lượng Công an, mà còn là trách nhiệm của mỗi người dân trong việc nâng cao kỹ năng phòng cháy, chữa cháy cho bản thân và gia đình: "Nơi tôi bán hàng, tôi không thờ cúng và không treo các vật dụng dễ cháy gần ổ điện, nhằm đảm bảo an toàn phòng cháy, chữa cháy cho cho tất cả tiểu thương trong chợ. Trước khi ra về, tôi luôn tắt ổ điện, tắt quạt và ngắt toàn bộ các nguồn điện đang sử dụng".

Anh Trần Văn Trung (ở Phường Tân Thới Hiệp) thì cho rằng, ngoài việc trang bị đầy đủ các phương tiện và điều kiện an toàn phòng cháy, chữa cháy theo quy định, điều cần thiết là mỗi người dân cũng cần tự trang bị cho mình những kỹ năng thoát nạn khi có sự cố xảy ra: "Khi xảy ra tình huống khẩn cấp, chúng ta sẽ hành động theo bản năng, vì lúc đó không còn thời gian để suy nghĩ. Do đó, kỹ năng này phải được hình thành từ ý thức hằng ngày, cần được nhắc nhở và luyện tập thường xuyên thì mới trở thành phản xạ. Người dân cũng cần ý thức rằng mình phải chủ động tìm hiểu những kỹ năng đó, vì đó là tài sản, là tính mạng của bản thân và người thân. Nếu chính mình còn không bảo vệ thì ai sẽ bảo vệ cho mình".

Trước nguy cơ cháy nổ tiềm ẩn phức tạp, nhất là tại các khu dân cư có nhà ở kết hợp kinh doanh, nhà trong hẻm nhỏ, hẻm sâu, Công an TP đã quyết liệt triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, nhằm phòng ngừa và hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy nổ gây ra. Thượng tá Trần Xuân Phương cho hay: "Công an TP đã tham mưu cho UBND TP triển khai nhiều giải pháp, trong đó triển khai 4 giải pháp cấp bách. Đó là tạo lối thoát nạn khẩn cấp ra ban công, sang nhà bên cạnh, logia, sân thượng. Thứ hai, có biện pháp ngăn cháy khu vực để xe, khu vực có nguy cơ cháy nổ cao với khu vực nhà ở và lối thoát nạn. Trang bị phương tiện, thiết bị PCCC, có thiết bị cảnh báo cháy, có mặt nạ phòng độc. Và chúng tôi tiếp tục xây dựng và phát huy hiệu quả mô hình tự quản về PCCC tại các khu dân cư; qua đó xây dựng thói quen về phòng ngừa, để mỗi gia đình đều có khả năng tự bảo vệ mình".

Để nâng cao hiệu quả phòng cháy thì vai trò của lực lượng PCCC tại chỗ là hết sức quan trọng. Ông Phạm Bảo Toàn, Phó Chủ tịch UBND phường Đức Nhuận cho rằng, mỗi người dân cần nhận thức rõ tầm quan trọng của việc tự bảo vệ mình, gia đình và tài sản: "Với phương châm "4 tại chỗ" như tôi đã nói, người đứng đầu của mỗi cơ quan, đơn vị cần nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác phòng ngừa, phòng cháy và chữa cháy. Chúng ta phải xây dựng lực lượng tại chỗ vững mạnh, để mỗi người đều biết rõ nhiệm vụ của mình, khi có sự cố cháy nổ xảy ra có thể triển khai ngay các phương án ứng phó kịp thời".

Về kế hoạch PCCC trong cao điểm trước, trong và sau Tết Nguyên đán, Công an TPHCM cho biết đã chỉ đạo lực lượng PC&CC phối hợp với các lực lượng chức năng tăng cường công tác về PCCC tại các bến bãi, kho hàng hóa, chợ, siêu thị, trung tâm thương mại; đồng thời hướng dẫn, khuyến cáo cơ sở, chủ hộ gia đình triển khai các biện pháp phòng ngừa cháy nổ; lực lượng PCCC tại chỗ ứng trực tuần tra trong thời gian nghỉ Tết. Thượng tá Trần Xuân Phương khuyến cáo: "Trong sinh hoạt hằng ngày, chúng ta nên sử dụng an toàn nguồn lửa, nguồn nhiệt, thiết bị điện; cẩn trọng khi thắp hương, đốt vàng mã; không để vật liệu dễ cháy gần nguồn lửa, nguồn nhiệt, không để xe máy chắn lối thoát nạn; thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, thiết bị bếp nung, tắt các thiết bị không cần thiết khi không sử dụng. Về quê, du lịch trong dịp Tết phải kiểm tra ngắt cầu dao điện, khóa van ga, tắt thiết bị sinh nhiệt, kiểm tra toàn bộ hệ thống nhằm đảm bảo an toàn trước khi rời nơi cư trú".

Về lâu dài, đối với nhà ở, nhà ở kết hợp kinh doanh, nhà cho thuê, khu dân cư, đặc biệt là các nhà trong hẻm sâu thiếu nước, Công an TP đã tham mưu UBND TP giao Sở Xây dựng chủ trì phối hợp Công an, ban ngành liên quan và UBND các phường xã triển khai kế hoạch chỉnh trang đô thị, dự kiến sẽ lắp đặt thiết bị cảnh báo cháy sớm, giúp tự động truyền tin cháy đến chủ hộ, lực lượng PCCC và công an khu vực khi phát hiện sự cố cháy, góp phần hạn chế thiệt hại.

Giữ lửa” ngày xuân, Tết bình yên

Tại TP.HCM, nhiều người đã quen thuộc với hình ảnh những cánh cửa sắt kéo kín, những lồng sắt vây kín ban công, những bảng hiệu phủ lấp cả mặt tiền. Từ những vụ hỏa hoạn thương tâm với những con số biết nói: 157 vụ cháy, 15 người thiệt mạng trong năm 2025 - như lời cảnh tỉnh với cộng đồng.

Thực tế nhiều năm cho thấy, sau nhiều vụ cháy, người dân đã bắt đầu có ý thức hơn về phòng cháy, chữa cháy. Có thời gian người người đổ xô tìm mua thiết bị chữa cháy, dụng cụ thoát nạn để được an tâm hơn. Thế nhưng đừng ỷ lại vào sự an tâm nhất thời, chỉ cần một chút lơ là, bất cẩn vẫn có thể dẫn đến thảm họa đau lòng. Từ những vụ cháy liên tiếp dịp cận Tết vừa qua đặt ra yêu cầu “hành động ngay, thay vì chỉ là cảnh báo”.

Các cơ quan chức năng đã có những giải pháp đồng bộ và quyết tâm hơn. Từ kiểm tra, nhắc nhở, xử phạt đến “đi từng ngõ, gõ từng nhà” kêu gọi người dân mở lối thoát nạn khẩn cấp, tháo dỡ “chuồng cọp”, hướng dẫn kỹ năng an toàn. Về lâu dài, thành phố đang tính đến giải pháp căn cơ hơn như chỉnh trang đô thị, lắp đặt thiết bị cảnh báo cháy sớm truyền tin tự động đến chủ hộ và lực lượng chức năng. Đây là bước đi cần thiết trong bối cảnh nhiều khu dân cư, hẻm sâu thiếu nước, thiếu lối tiếp cận cho xe chữa cháy.

Giải pháp đã có, vấn đề quan trọng là cần duy trì thường xuyên và liên tục. Thay vì chỉ là từng phong trào luyện tập PCCC, cứu nạn cứu hộ, ra quân tháo dỡ bao nhiêu “chuồng cọp”, bao nhiêu lồng sắt, nhà nước cần kiên quyết xử lý liên tục, tận gốc các vi phạm về an toàn PCCC ngay từ đầu để hạn chế rủi ro và thiệt hại khi xảy ra cháy nổ. Đặc biệt là vai trò của “4 tại chỗ” có ý nghĩa quyết định trong việc phát hiện sớm và nhanh chóng dập tắt đám cháy.

Song, công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế ý thức tự giác của mỗi người. Đây là “lá chắn” đầu tiên và quan trọng nhất để bảo vệ bản thân và gia đình. Việc tuân thủ quy định về PCCC không nên chỉ dừng ở đối phó kiểm tra mà phải trở thành yêu cầu bắt buộc trong cuộc sống hàng ngày, với tinh thần cảnh giác cao nhất.

Mỗi ngôi nhà phải tự mở cho mình một lối thoát – không chỉ là lối thoát hiểm vật lý, mà còn là lối thoát khỏi sự chủ quan, thờ ơ.

Tết, không ai mong muốn những tiếng còi cứu hỏa xé tan không khí sum họp gia đình. Để mỗi mái nhà đều sáng đèn an toàn, không thể chỉ trông chờ vào lực lượng chuyên trách mà cần sự chung tay của từng cá nhân. Khi ý thức tự giác được đặt lên trên hết và công tác phòng ngừa được triển khai từ sớm, thiệt hại do cháy nổ chắc chắn sẽ được hạn chế ở mức thấp nhất. Giữ an toàn phòng cháy, chữa cháy chính là giữ gìn niềm vui trọn vẹn cho mùa xuân mới./.