Phòng chống đuối nước: Cần chuyển từ “dự án” sang chính sách

Một tuần liên tiếp 3 vụ đuối nước

Chỉ trong chưa đầy 1 tuần từ ngày 31/7 đến ngày 6/8/2026, tại tỉnh Lâm Đồng liên tiếp xảy ra 3 vụ đuối nước khiến 6 trẻ em tử vong.

Số liệu thống kê từ đầu năm 2026 đến nay, tỉnh Lâm Đồng đã xảy ra 24 vụ đuối nước làm 29 trẻ tử vong. Trong đó, vụ đuối nước nghiêm trọng nhất xảy ra vào ngày 10/7, 5 trong số 8 học sinh Trường THCS Nâm N’Đir bị đuối nước tại khu vực hồ thủy lợi Đắk Pot, xã Nâm Nung.

Mỗi một ca đuối nước không chỉ là tai nạn nhất thời, cướp đi sinh mạng của trẻ em mà còn là một biến cố, gây ra những tổn thất về tâm lý đối với gia đình, người thân của trẻ, làm gia tăng chi phí cho nền kinh tế.

Việt Nam tiên phong trong phòng chống đuối nước trẻ em

Giảm đuối nước trẻ em cần phân định rõ trách nhiệm

Nâng cao năng lực phòng, chống đuối nước: Mọi trẻ em Việt Nam đều được sống an toàn và khỏe mạnh

Tập huấn phòng chống đuối nước cho hơn 1.800 học sinh

Theo TS Nguyễn Ngọc Anh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách và Phát triển (DEPOCEN), kết quả nghiên cứu cho thấy, đuối nước gây ra những tổn thất kinh tế đối với nền kinh tế và ngành y tế. Với khoảng 2.000 trẻ em đuối nước, Việt Nam mất đi khoảng 15 nghìn tỷ đồng mỗi năm. Ngoài ra, đối với những trẻ đuối nước được cứu sống, nhưng không phục hồi hoàn toàn còn gây ra những gánh nặng chăm sóc và chi phí y tế bền vững cho gia đình và xã hội.

Với những thiệt hại do đuối nước gây ra, các chuyên gia y tế cho rằng, việc tìm kiếm những giải pháp giảm thiểu tình trạng đuối nước ở trẻ em là một ưu tiên cấp bách.

 Từ những lớp học bơi đến hành trình cứu trẻ khỏi đuối nước

 Em Phương Anh, 11 tuổi trú tại Đông Anh, Hà Nội cùng hàng trăm học sinh cùng trường được tham gia chương trình học bơi miễn phí thuộc chương trình phòng, chống đuối nước cho trẻ em với hỗ trợ tài chính của Quỹ từ thiện Bloomberg và hỗ trợ kỹ thuật của Tổ chức Y tế thế giới, tổ chức Chiến dịch vì trẻ em không thuốc lá (Campain For Tobaco- Free Kids -CTFK) của Hoa Kỳ. Phương Anh đã được học kỹ năng đứng nước, kỹ năng nổi và bơi ếch, bơi sải: “ Em được đi học bơi với các bạn rất vui, ai cũng hào hứng. Khi con biết bơi, con không còn sợ nước, con có thể đi bơi ở nhiều nơi khác nhau cùng với gia đình.”

Từ năm 2018, Chương trình phòng, chống đuối nước cho trẻ em tại 8 tỉnh đầu tiên có tỉ suất đuối nước trẻ em cao, sau đó đã mở rộng triển khai tại 17 tỉnh trên cả nước, trở thành chương trình dạy bơi an toàn và kỹ năng an toàn trong môi trường nước lớn nhất từng được triển khai tại Việt Nam.

Đồng Tháp - một trong những tỉnh của Đồng bằng sông Cửu Long, có hệ thống sông ngòi, ao, hồ rất lớn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ có thể xảy ra tai nạn đuối nước ở trẻ em. Tuy nhiên, với sự nỗ lực của chính quyền địa phương trong triển khai các giải pháp đồng bộ về phòng chống đuối nước, Đồng Tháp trở thành địa phương đứng đầu trong số 17 tỉnh có tỷ lệ trẻ em biết bơi tăng cao nhất, đạt 47,4, tăng gấp 4 lần. 

Bà Nguyễn Thị Mỹ Nương, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Đồng Tháp cho biết: “Công tác phòng chống đuối nước trên địa bàn được xem là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của địa phương. Sở Y tế đã phối hợp với các bên liên quan tổ chức các hoạt động truyền thông, tập huấn cho người chăm sóc trẻ, giữ trẻ và tập huấn cho trẻ em những kỹ năng an toàn trong môi trường nước, đặc biệt là dậy bơi. Qua các lớp dậy bơi miễn phí, tỷ lệ đạt chuẩn bơi an toàn (bơi liên tục 25m và nổi ngửa 90 giây) hơn 80% các em có kỹ năng bơi rất tốt. Đến nay, một số trường học trên địa bàn đã bước đầu đưa chương trình dạy bơi vào chương trình giảng dạy chính khóa, xem đây là một bộ môn lựa chọn trong môn học thể dục thể thao.”

Bên cạnh đó, địa phương đã huy động nguồn vốn xã hội hóa từ các doanh nghiệp, các nhà hảo tâm xây dựng các bể bơi, địa phương hỗ trợ một phần kinh phí để chi trả cho hoạt động dậy bơi và vận hành các bể bơi. Thời gian tới, Sở Y tế sẽ tiếp tục tham mưu UBND tỉnh có một cái cơ chế để tiếp tục duy trì và hỗ trợ các hồ bơi đã đang đã và đang hoạt động

Giai đoạn 2019 - 2025, Đồng Tháp đã tổ chức 123 lớp tập huấn cho hơn 5.600 cán bộ, giáo viên, cộng tác viên về phòng, chống đuối nước cho trẻ em; mở khoảng 750 lớp dạy bơi cho gần 15.000 trẻ em và 199 lớp trang bị kỹ năng an toàn trong môi trường nước cho gần 10.000 trẻ em. Tổng kinh phí do tổ chức CTFK tài trợ cho tỉnh trong giai đoạn này là 16,4 tỷ đồng.

Bà Đoàn Thu Huyền, Giám đốc quốc gia của tổ chức Tổ chức Chiến dịch vì trẻ em không thuốc lá, Giám đốc chương trình Phòng, chống đuối nước cho trẻ em Việt Nam cho biết, trong 7 năm qua, tỷ lệ trẻ Việt Nam tử vong do đuối giảm trung bình 5-7% mỗi năm nhờ nỗ lực của Bộ Y tế, các ban ngành và sự hỗ trợ từ các tổ chức; 63 nghìn trẻ em được dạy bơi an toàn. 

Theo nghiên cứu độc lập của Trường Đại học Y tế Công cộng, tại các địa bàn thực hiện các biện pháp can thiệp, tỉ lệ trẻ em biết bơi tại cộng đồng đã tăng gấp ba lần, tỉ suất trẻ tử vong do đuối nước đã giảm 16%.

Bà Kelly Larson, Giám đốc Chương trình Phòng chống tai nạn thương tích của Quỹ từ thiện Bloomberg đánh giá: "Việt Nam đã trở thành quốc gia đi đầu trên thế giới trong phòng, chống đuối nước. Thông qua Bộ Y tế, chính quyền địa phương và các tổ chức cộng đồng, từ năm 2018 đến nay, gần 400 nghìn trẻ và gia đình tiếp cận với thông tin truyền thông về phòng chống đuối nước. Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để tiếp tục phát huy kết quả này, tiếp tục mở rộng chương trình nhằm cứu sống thêm nhiều trẻ em”.

 Sau dự án, ai sẽ giữ “lá chắn” an toàn cho trẻ trước đuối nước?

Phát biểu tại Hội thảo liên ngành về tăng cường công tác phòng, chống đuối nước trẻ em do Bộ Y tế chủ trì vào đầu tháng 7 vừa qua, PGS.TS.BS Nguyễn Tri Thức, Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết, thời gian qua, Bộ Y tế đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức quốc tế triển khai Quyết định số 1248 của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em giai đoạn 2021-2030, cùng Dự án phòng, chống đuối nước trẻ em giai đoạn 2018-2025.

Việt Nam có hệ thống sông ngòi dày đặc, đường bờ biển dài, thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai và biến đổi khí hậu, theo Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức, công tác phòng, chống đuối nước trẻ em vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Bộ Y tế khẳng định sẽ tiếp tục giữ vai trò cơ quan đầu mối, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và tổ chức quốc tế trong công tác phòng, chống đuối nước trẻ em.

Từ kinh nghiệm triển khai thực tế, Bà Đoàn Thu Huyền, Giám đốc quốc gia của tổ chức Tổ chức Chiến dịch vì trẻ em không thuốc lá cho rằng, khi chính quyền địa phương coi công tác phòng, chống đuối nước là nhiệm vụ trọng tâm của địa phương, họ sẽ tìm ra những giải pháp để bố trí kinh phí và xây dựng những cơ chế tài chính phù hợp cho chương trình. Mặt khác, gia đình và nhà trường đóng vai trò quan trọng trong việc đồng hành, giáo dục và hướng dẫn các em kỹ năng bơi an toàn.

Về lâu dài, bà Huyền đề xuất lồng ghép mục tiêu phòng, chống đuối nước trẻ em vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và kế hoạch bảo vệ trẻ em của địa phương; đầu tư cơ sở vật chất tại vùng sâu, vùng xa; duy trì đội ngũ triển khai tại cơ sở, thiết lập cơ chế theo dõi sau đào tạo.

Từ năm 2026, nhà tài trợ chương trình dạy bơi an toàn sẽ rút khỏi dự án, GS.TS Phạm Việt Cường, Trung tâm Nghiên cứu Chính sách và Phòng chống Chấn thương, Trường Đại học Y tế Công cộng cho rằng, kết quả ngắn hạn của các dự án can thiệp sẽ khó tạo ra tác động lâu dài nếu không được thể chế hóa và duy trì thường xuyên. Theo ông Cường, kỹ năng bơi an toàn của trẻ có thể suy giảm gần 50% chỉ sau sáu tháng nếu không được ôn luyện, kiểm tra và củng cố. 

Từ kinh nghiệm quốc tế và các mô hình trong nước tại Đồng Tháp, Quảng Trị, Huế, ông đề xuất duy trì nguồn kinh phí thường xuyên từ ngân sách nhà nước; chuyển dần từ ngân sách dự án sang ngân sách địa phương kết hợp cơ chế đồng chi trả và huy động nguồn lực tư nhân.

Nhiều chuyên gia cho rằng, để chương trình phòng, chống đuối nước tiếp tục phát huy hiệu quả bền vững trong thời gian tới, cần sự quyết tâm của chính quyền địa phương với những cơ chế tài chính phù hợp, sự chung tay của nhiều ngành từ lĩnh vực y tế - giáo dục- văn hóa và sự tham gia sát sao của gia đình, nhà trường trong giáo dục kỹ năng về bơi an toàn cho trẻ em. Có như vậy, Việt Nam mới sớm đạt được mục tiêu giảm 20% số trẻ em bị tử vong do đuối nước vào năm 2030 như đã đề ra.