Phí nước thải: Dùng nước càng nhiều, nộp phí càng cao

Nhiều ý kiến cho rằng, quy định này không chỉ tạo nguồn tài chính cho hệ thống xử lý nước thải mà còn giúp thay đổi nhận thức cộng đồng, khiến mỗi người có trách nhiệm hơn khi sử dụng nguồn nước sạch.

Khánh thành nhà máy nước thải Yên Xá, kỳ vọng hồi sinh sông Tô Lịch

Gỡ "nút thắt" trong quản lý thoát nước, xử lý nước thải đô thị ra sao?

Nghị định số 346 quy định, mức phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt là 10% trên giá bán của 1 m³ nước sạch chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Người nộp phí thực hiện nộp phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt cùng với hóa đơn thanh toán tiền sử dụng nước sạch cho tổ chức cung cấp nước sạch.

Nhiều người dân tại Thủ đô bày tỏ sẵn sàng đóng thêm phí nước thải sinh hoạt nhưng cũng mong thấy được những kết quả môi trường cụ thể từ việc thu phí này:

"Để thay đổi nguồn nước tốt hơn, sạch hơn mà áp dụng mức phí 10% thì cũng rất ủng hộ chính sách này vì 10% cũng đáng kể nhưng lợi ích là nguồn nước hằng ngày chúng ta sử dụng được tốt hơn".

"Phí 10% này sẽ có ý nghĩa giúp cho người dân có trách nhiệm hơn trong việc tiết kiệm nước và đóng góp bảo vệ môi trường chung. Mức phí 10% để sử dụng cho bảo vệ nguồn nước sẽ có ý nghĩa tích cực cho môi trường nói chung".

"Chúng tôi ủng hộ nhưng cũng mong nguồn lực này được sử dụng một cách hợp lý, có cách biện pháp rõ ràng, minh bạch số tiền xử lý nước thải được dùng vào những hoạt động nào nhằm đảm bảo nguồn lực này sử dụng đúng và trúng".

Theo ông Trần Hùng, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Kiều Phú, Hà Nội, ở cấp cơ sở, Nghị định số 346 là chính sách tác động trực tiếp đến từng hộ gia đình, từng hóa đơn sinh hoạt hằng tháng. Điểm thuận lợi của nghị định là quy định cụ thể, rõ ràng, từ đối tượng chịu phí, mức phí đến các trường hợp được miễn. Đây là cơ sở quan trọng để các xã, phường triển khai thống nhất, tránh tình trạng mỗi nơi hiểu một cách.

Tuy nhiên theo ông Hùng, nếu chỉ triển khai thu phí mà thiếu tuyên truyền, giải thích đầy đủ ngay từ đầu thì rất dễ phát sinh tâm lý băn khoăn từ phía người dân:

"Điều người dân quan tâm không chỉ là đóng bao nhiêu, mà là đóng để làm gì. Theo tôi, công tác tuyên truyền cần gắn với các vấn đề cụ thể trên địa bàn, như tình trạng ô nhiễm kênh mương, quá tải hệ thống thoát nước. Khi người dân thấy rõ phí bảo vệ môi trường được sử dụng để cải thiện chính những vấn đề họ đang bức xúc, sự đồng thuận sẽ cao hơn nhiều".

Theo TS Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Cấp Thoát nước Việt Nam, khi có nguồn thu ổn định sẽ cho phép đầu tư các công trình thoát nước hiệu quả và thu hút các nhà đầu tư vào lĩnh vực này:

"Thoát nước là dịch vụ công nên chính quyền cần quan tâm nhiều hơn và các nguồn thu đảm bảo thì có lộ trình tiếp là đầu tư hệ thống thoát nước để xã hội hóa việc đó. Các doanh nghiệp và người dân khi có lộ trình rõ ràng về đầu tư phát triển, cơ chế chính sách thì sẽ tham gia. Tôi nghĩ cần có chính sách thống nhất để xã hội tham gia để điều kiện sống của người dân ngày càng tốt hơn".

Nhiều ý kiến khác cũng đánh giá, mức thu phí nước thải bằng 10% giá nước sạch, tính theo khối lượng sử dụng, là tương đối công bằng bởi ai dùng nhiều nước, xả nhiều nước thải thì phải đóng góp nhiều hơn. Nếu không có mức phí này,  nhiều người vô tư dùng nước sạch mà quên mất rằng, việc này vừa gây lãng phí tài nguyên vừa tăng ô nhiễm môi trường, gây gánh nặng rất lớn cho ngân sách để xử lý lượng nước thải. Vì thế, việc thu phí nước thải sinh hoạt chính là để gắn trách nhiệm người dân với bảo vệ tài nguyên, bảo vệ môi trường, và nâng cao ý thức phòng chống ô nhiễm môi trường trong từng hoạt động sống.