Ông Trần Đức Thắng làm Bí thư Thành ủy Hà Nội
Ông Trần Đức Thắng, Bộ trưởng Bộ Nông Nghiệp và Môi trường được bổ nhiệm giữ chức Bí thư Thành ủy Hà Nội.
Nếu trước đây văn hóa được xác định là "nền tảng tinh thần" của xã hội, thì trong Nghị quyết 80, lần đầu tiên văn hoá được coi là “trụ cột”, đặt ngang hàng với phát triển kinh tế, chính trị, xã hội, khẳng định vị thế và sức mạnh mềm quốc gia.
Điều này tạo ra xung lực mới trong phát triển lĩnh vực văn hoá như thế nào? Để hiện thức hoá mục tiêu này, thời gian tới, cần lộ trình và chương trình hành động như thế nào?
Từ di tích “tiêu ngân sách” đến động lực tăng trưởng văn hóa – kinh tế
Những ngày đầu năm mới Bính Ngọ, Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội) là một trong điểm đến văn hoá có sức hút đặc biệt đối với người dân thủ đô và du khách cả nước. Sự hấp dẫn của trường Đại học đầu tiên không chỉ đến từ giá trị lịch sử của ngôi trường đại học cổ xưa đứng thứ ba thế giới mà còn từ các hoạt động sáng tạo như Hội chữ Xuân, biểu diễn nghệ thuật dân gian
Chị Thu Hương, ở phường Hà Đông cho biết, hàng năm, cứ vào ngày mồng 1 Tết, vợ chồng chị đều đưa hai con đến vãn cảnh Văn Miếu - Quốc Tử Giám:
"Gia đình tôi luôn đến thăm Văn Miếu Quốc Tử Giám đầu tiên với mong muốn giúp các cháu hiểu được giá trị văn hoá của dân tộc, tôn vinh truyền thống hiếu học, trọng đạo. Năm nay, gia đình tôi có 2 cháu thi chuyển cấp nên đã xin chữ với mong muốn các cháu đạt được thành tích khả quan trong kỳ thi sắp tới".
Mỗi dịp Tết đến, Xuân về, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám lại trở thành điểm hẹn văn hóa quen thuộc, thu hút hàng nghìn lượt khách trong nước và quốc tế đến tham quan, vui chơi
Chỉ trong 6 ngày đầu năm, Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã đón gần 326.000 lượt khách tham quan và trải nghiệm các hoạt động truyền thống. Mỗi năm khu di tích Văn Miếu đón hàng triệu lượt khách trong nước và quốc tế đến thăm quan.
Với kết quả trên, KTS Trần Huy Ánh, Hội viên Hội Kiến trúc sư Hà Nội cho rằng, Văn Miếu – Quốc Tử Giám đã thành công trong việc chuyển mình từ một di tích văn hoá cần ngân sách đầu tư lớn sang một thực thể di sản tự chủ và tạo nguồn thu cho kinh tế:
"Văn Miếu thời điểm kỷ niệm 1000 năm thăng Long, Văn Miếu là một dự án ngân sách phải đầu tư. Nhưng bây giờ chính nơi đấy là một nơi thu hút du khách, thu hút hoạt động sáng tạo, tăng thu ngân sách, chủ động nâng cấp chất lượng công trình kiến trúc, làm ra nhiều sản phẩm chuyển đổi số, tiếp cận văn hoá lịch sử và tăng sự hấp dẫn tại địa phương. Minh chứng cụ thể, công trình văn hoá lịch sử không chỉ nâng cao cuộc sống tinh thần mà còn đóng góp nâng cao sống vật chất, địa phương, thành phố sở hữu di sản".
KTS Trần Huy Ánh cho biết thêm, không chỉ Hà Nội mà nhiều địa phương đã chủ động đổi mới sáng tạo các hoạt động văn hoá, lịch sử, tạo động lực tăng trưởng, nâng cao chất lượng sống của người dân. Sự ra đời của Nghị Quyết 80 thể hiện sự nhận diện rõ xu thế phát triển văn hóa gắn với kinh tế trong thực tiễn, tạo hành lang pháp lý và định hướng chiến lược rõ ràng để thể chế hóa các mô hình hiệu quả, tạo nền tảng pháp lý giúp các địa phương căn cứ vào đó phát triển bền vững.
Nhấn mạnh về sự đột phá của Nghị Quyết 80, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa - Giáo dục của Quốc hội cho rằng, Nghị quyết 80 đã thể hiện một bước chuyển rất quan trọng trong tư duy phát triển, từ chỗ coi văn hóa chủ yếu là lĩnh vực phục vụ đời sống tinh thần sang nhìn nhận văn hóa như là một trụ cột phát triển, vừa là nền tảng vừa là động lực, và cũng là nguồn lực kinh tế và sức mạnh quốc gia.
"Cách tiếp cận này tạo ra một xung lực mới bởi mở ra một không gian phát triển cho văn hóa trong cấu trúc tổng thể của nền kinh tế. Đồng thời, thay đổi cách phân bổ nguồn lực và cách chúng ta hoạch định chính sách.
Chúng ta biết được rằng là khi chúng ta đặt văn hóa ngang tầm với kinh tế và chính trị trong chiến lược phát triển ấy thì các ngành công nghiệp văn hóa như là điện ảnh, âm nhạc, thiết kế hay là quảng cáo hay là trò chơi điện tử … sẽ không còn bị nhìn nhận như là những lĩnh vực phụ trợ nữa mà trở thành một khu vực sản xuất có giá trị gia tăng cao, có khả năng tạo việc làm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và quảng bá hình ảnh quốc gia.
Trong bối cảnh kinh tế số và kinh tế táng sáng tạo đang trở thành một xu thế toàn cầu đây chính là cơ hội để Việt Nam của chúng ta chuyển hóa tài nguyên văn hóa phong phú thành lợi thế cạnh tranh mới".
Hoạt động xin chữ đầu năm không chỉ thể hiện ước mong về một năm mới tốt lành, bình an mà còn là dịp để gìn giữ, tôn vinh truyền thống hiếu học của dân tộc
Để cải thiện những “điểm yếu” hiện nay của các nhà quản lý văn hoá trong việc khai thác những tiềm năng kinh tế từ văn hoá, GS Nguyễn Chí Bền, Nguyên Viện trưởng Viện văn hoá nghệ thuật Quốc gia Việt Nam cho rằng, thời gian tới cần có những giải pháp để tập trung phát triển ngành công nghiệp văn hoá và đưa các sản phẩm văn hoá đến nhiều nơi trên thế giới, phát huy “sức mạnh mềm” của văn hoá
"Chúng ta phải phát huy cái công nghiệp văn hóa để Việt Nam có sức mạnh mạnh mềm. Nói đến sức mạnh mềm thì phải lưu ý đến khả năng và con đường đưa các sản phẩm văn hóa của Việt Nam đến với các bạn bè quốc tế.
Ví dụ như các Trung tâm văn hóa của Việt Nam ở các nước. Hiện nay, Việt Nam mới chỉ có hai cái trung tâm văn hoá ở Pháp và ở Lào. Trong nghị quyết cũng đã lưu ý cái đó phát triển thêm các cái trung tâm văn hóa ở nước. Đấy chính là đầu cầu, địa điểm, một cái thiết chế để giao dịch, truyền tải.
Đưa sản phẩm văn hoá Việt Nam ra nước ngoài không chỉ có đưa các đoàn văn công đi trình diễn, phải ẩm thực, mời gọi khách du lịch và đưa cái công trình nghiên cứu văn hóa Việt Nam của các học giả Việt Nam ra nước ngoài.
Tôi nghĩ có rất nhiều việc khác nhau nhưng mà trước hết là phải chú tâm là xác định cái nội hàm của các ngành công nghiệp văn hóa cũng như kế hoạch phát triển một cách thận trọng và có một cái tầm nhìn rõ ràng".
Các khu vực trong Văn Miếu - Quốc Tử Giám đều đông nghịt, tấp nập người qua lại
Văn hóa là trụ cột phát triển: Tư duy mới cần lộ trình mới
Để xây dựng và phát triển văn hoá trở thành một trong bốn trụ cột quan trọng của nền kinh tế, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, Việt Nam cần một lộ trình rõ rang. Trước hết, hoàn thiện thể chế theo hướng là tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp văn hóa phát triển và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, khuyến khích đầu tư tư nhân và hợp tác công tư.
Cùng với đó, Việt Nam cần xem xét xây dựng các cụm sáng tạo, các trung tâm công nghiệp văn hóa tại các đô thị lớn gắn với hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo và cần chú trọng đào tạo nguồn nhân lực sáng tạo kết hợp giữa nghệ thuật, công nghệ và quản trị.
Bên cạnh đó, theo ông Sơn, để Nghị quyết có thể đi vào cuộc sống, cần sớm xây dựng một chương trình quốc gia về phát triển công nghiệp văn hóa với các chỉ tiêu cụ thể về tỉ trọng đóng góp GDP, xuất khẩu sản phẩm văn hóa và mức tiêu dùng văn hóa trong xã hội, làm cơ sở cho các địa phương triển khai thực hiện trong thời gian tới.
Trong bối cảnh thế giới đang trong tiến trình xác lập trật tự mới với những chuyển biến nhanh, phức tạp, chưa từng có, nổi bật là cạnh tranh giữa các nền văn hóa, trong đó có cạnh tranh giá trị và ảnh hưởng của công nghiệp văn hoá… làm thay đổi căn bản các chuẩn mực ứng xử và hệ giá trị.
Bởi vậy, cần đầu tư cho xây dựng và phát triển văn hoá, như chỉ đạo tại Hội nghị triển khai Nghị Quyết 80, của Tổng Bí thư Tô Lâm đã phát biểu: "Phát triển công nghiệp văn hóa để văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực kinh tế, vừa là sức mạnh mềm của quốc gia".
