Phát huy vai trò của văn hoá trong tăng trưởng 2 con số

Bên cạnh giá trị kinh tế trực tiếp từ sản phẩm, dịch vụ và khai thác quyền sở hữu trí tuệ, xuất bản còn tạo ra giá trị lan tỏa thông qua việc tạo lập, tổ chức và phổ biến tri thức. 

Trong bối cảnh Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026 - 2030 từ 10%/năm trở lên, đòi hỏi toàn Ngành văn hoá phải khơi thông mọi nguồn lực thực sự góp phần nâng cao sức mạnh mềm quốc gia, đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững:

Những năm gần đây đã xuất hiện nhiều tín hiệu tích cực, các tour đêm tại Nhà tù Hỏa Lò, Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho thấy khi di sản được kể lại bằng công nghệ và thiết kế trải nghiệm, giá trị văn hóa có thể tạo ra giá trị kinh tế mới. Nhiều chương trình biểu diễn, lễ hội, sản phẩm thiết kế, điện ảnh, trò chơi và nội dung số cũng cho thấy thị trường đang mở rộng; nhiều địa phương đã gắn di sản với du lịch, ẩm thực, làng nghề và kinh tế ban đêm.

Đặc biệt, những chuyển biến khá rõ là nếu trước đây ứng dụng công nghệ trong văn hóa chủ yếu được hiểu là số hóa tài liệu, đưa thông tin lên website hay sử dụng mạng xã hội để quảng bá, thì hiện nay chúng ta đã bắt đầu tiếp cận chuyển đổi số theo nghĩa rộng hơn: Công nghệ tham gia vào cả chuỗi sáng tạo, sản xuất, phân phối, quảng bá, trải nghiệm và quản trị văn hóa…

Thứ trưởng Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng cho biết, theo những kết quả định lượng ban đầu, đóng góp của ngành văn hóa trong giai đoạn 2023-2025 đạt khoảng 5% GDP, mục tiêu đặt ra đến năm 2030 là nâng tỷ trọng đóng góp của văn hóa lên 7% GDP, triển khai Nghị quyết của Đảng, hiện Bộ đang triển khai một loạt các giải pháp để toàn Ngành đóng góp xứng đáng vào mục tiêu tăng trưởng hai con số trước mắt trong năm nay:

”Hiện Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã và đang xây dựng dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa trình Quốc hội xem xét ngay tại kỳ họp tháng 10 năm 2026 với 6 nhóm chính sách để kết nối liền mạch các khâu bị đứt gãy trong chuỗi giá trị kiến tạo, thể chế rõ ràng, thông thoáng, khơi thông nguồn lực đầu tư cho phát triển công nghiệp văn hóa. Thứ hai, yếu tố rất quan trọng Bộ Văn hóa, Thể thao, Du lịch đã và đang chủ động đổi mới phương thức quản lý, chú trọng đo lường định lượng, tốc độ tăng trưởng và đóng góp của công nghiệp văn hóa vào GDP của đất nước và GRDP từng địa phương gắn với chỉ tiêu tăng trưởng này với trách nhiệm của từng cơ quan quản lý và từng địa phương.”

Trong hành trình hướng tới mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, Nghị quyết Đại hội lần thứ 14 của Đảng nhấn mạnh việc phát huy mạnh mẽ hơn những nguồn lực nội sinh, coi đây là nền tảng quan trọng để phát triển đất nước nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới; cùng với đó, Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam xác định: Phát triển văn hóa con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, là hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. 

Theo Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết yêu cầu quan trọng nhất vào lúc này là chuyển mạnh từ “phát triển văn hóa” sang “phát triển bằng văn hóa”, xác định văn hóa là nguồn lực nội sinh, động lực trực tiếp của tăng trưởng, gắn với từng sản phẩm, dịch vụ, việc làm, thị trường và thương hiệu.

Các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện hệ thống đo lường quốc gia về đóng góp của văn hóa; cụ thể hóa mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030 thành lộ trình, kế hoạch, chỉ tiêu và sản phẩm cụ thể của từng ngành, từng địa phương; đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, khơi thông nguồn lực, chuyển mạnh từ ban hành chính sách sang tổ chức thực hiện.

Đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh: ”Tăng trưởng hai con số không thể chỉ dựa vào  mở rộng đầu tư ở những lĩnh vực truyền thống, mà phải có những động lực mới có hàm lượng tri thức sáng tạo và giá trị gia tăng cao, văn hóa không đứng bên cạnh tăng trưởng, không đi sau tăng trưởng mà là nhân tố trực tiếp tạo ra tăng trưởng như sản phẩm dịch vụ việc làm, thu nhập thị trường, thương hiệu, sức hút đầu tư và sức mạnh mềm của quốc gia.”

Mới đây, phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp thứ hai Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm một lần nữa nêu rõ, chính sức sống bền bỉ của văn hóa đã gìn giữ sức sống của dân tộc. Trong một thế giới biến động nhanh, sức bền của nền kinh tế không thể tách rời sức bền của hệ giá trị, bản sắc và niềm tin xã hội. Điều quan trọng là làm cho các giá trị tốt đẹp đi vào hành vi kinh tế, đạo đức công vụ, văn hóa doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo và quản trị quốc gia.

Văn hóa giúp tốc độ phát triển đi cùng, đúng hướng, để sự giàu có vật chất không tách rời sự giàu có về tinh thần, tiếp tục có những đóng góp xứng đáng cùng cả hệ thống chính trị hoàn thành mục tiêu tăng trưởng “2 con số” trong năm nay và những năm tiếp theo. Để làm được điều này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu: ”Phải chuyển mạnh tưởng tư duy quản lý văn hóa, tư duy kiến tạo phát triển, phát huy vai trò chủ thể sáng tạo của nhân dân, khuyến khích sự tham gia doanh nghiệp, tổ chức xã hội của cộng đồng; huy động tối đa các nguồn lực trong và ngoài Nhà nước để xây dựng văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà sắc dân tộc, có sức cạnh tranh và khả năng lan tỏa trong thời kỳ mới, đẩy mạnh xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số và nâng cao sức hấp dẫn, khả năng lan tỏa và bảo vệ các giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam.”

Tăng trưởng hai con số, suy cho cùng, không chỉ là làm ra nhiều hơn mà còn là tạo ra giá trị cao hơn từ những gì chúng ta đã có. Khi một câu chuyện Việt Nam trở thành bộ phim được thế giới xem, một họa tiết truyền thống đi vào thời trang, một nhân vật lịch sử thành trò chơi, một làng nghề thành điểm đến, một món ăn thành thương hiệu toàn cầu, chúng ta không chỉ tạo ra doanh thu mà còn tạo ra niềm tự hào, bản sắc và hình ảnh quốc gia mà điều cuối cùng chúng ta hướng tới đó là văn hóa trở thành kinh tế mà vẫn giữ được chiều sâu và giá trị nhân văn; đồng thời làm cho tăng trưởng kinh tế giàu bản sắc hơn, bền vững hơn và đáng tự hào hơn./.