Oằn mình trên sóng nước

Mỗi ngày, trên nhiều tuyến sông, cửa biển không khó để bắt gặp những chiếc tàu, ghe chở hàng vượt tải, oằn mình giữa sóng nước.

Lợi nhuận đổi lấy an toàn, nguy cơ tai nạn luôn rình rập, đe dọa tính mạng người tham gia giao thông trên sông nước và làm gia tăng áp lực cho công tác bảo đảm trật tự giao thông đường thủy.  

Nguy cơ mất an toàn vẫn hiện hữu

Giữa màn đêm của một ngày tháng Tư, trên vùng cửa biển Gò Công, tỉnh Đồng Tháp, những con sóng lớn liên tiếp dồn dập đánh mạnh vào mạn tàu. Chiếc tàu sắt NB 8770, chở hơn 1.450 mét khối cát trên hành trình từ Hàm Luông về cảng Phước An, bất ngờ chao đảo rồi chìm dần giữa biển nước.

Mọi chuyện diễn ra quá nhanh. Không kịp phản ứng, các thuyền viên chỉ còn biết mặc áo phao, bám víu vào nhau giữa dòng nước lạnh. Với anh Nguyễn Minh Khánh, thuyền viên tàu NB 8770, đó vẫn là ký ức ám ảnh:

“Anh em tập trung lên cabin rồi dùng áo phao chờ ở đó với nhau, rồi buộc vào nhau. Trôi khoảng 3 tiếng đồng hồ thì gặp mấy anh em biên phòng giải cứu. Cảm ơn mấy anh biên phòng rất nhiều.”

Đằng sau vụ chìm tàu ấy là câu chuyện không mới: nguy cơ mất an toàn từ những phương tiện thủy chở quá tải, tiềm ẩn rủi ro trên từng hành trình.

Đồng bằng sông Cửu Long - vùng đất được bao bọc bởi hệ thống sông ngòi, kênh rạch từ lâu xem giao thông thủy là một phần không thể thiếu trong phát triển kinh tế, vận chuyển hàng hóa và đời sống dân sinh. Mỗi ngày, hàng chục nghìn phương tiện chở cát, đá, vật liệu xây dựng, nông sản, hành khách… xuôi ngược trên các tuyến sông Tiền, sông Hậu và mạng lưới đường thủy nội địa.

Nhưng cùng với sự nhộn nhịp ấy, nguy cơ mất an toàn vẫn hiện hữu khi một bộ phận chủ phương tiện vì lợi ích kinh tế đã bất chấp quy định, chở hàng vượt tải trọng, chở quá số người cho phép, phương tiện không đảm bảo điều kiện kỹ thuật vẫn đưa vào khai thác.

Theo ông Nguyễn Văn Quý, Trưởng đại diện Cảng vụ Đường thủy nội địa Sa Đéc, thuộc Cảng vụ Đường thủy nội địa khu vực IV, trước khi xuất bến, mọi phương tiện đều phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện an toàn:

“Trước lúc phương tiện xuất bến thì tàu phải đủ các điều kiện như giấy chứng nhận đăng ký, đăng kiểm còn hạn theo quy định; không chở quá số người được phép; hàng hóa, hành lý phải sắp xếp an toàn, không cản trở lối thoát hiểm. Phương tiện phải trang bị đầy đủ áo phao, dụng cụ cứu sinh và hướng dẫn an toàn khi cần thiết.”

Thế nhưng, thực tế trên nhiều tuyến sông cho thấy, quy định là một chuyện, việc chấp hành lại là câu chuyện khác. Không ít người vẫn giữ suy nghĩ: đi một đoạn ngắn thì không cần mặc áo phao; phương tiện nhỏ thì chở thêm vài người cũng không sao; tàu ghe chở thêm một ít hàng hóa sẽ tăng thêm lợi nhuận. Những suy nghĩ tưởng như đơn giản ấy lại chính là nguyên nhân khiến nhiều chuyến đi trở thành hành trình đầy rủi ro.

Siết chặt kiểm tra để ngăn những chuyến tàu mất an toàn

Trong bối cảnh mùa mưa bão đang diễn biến phức tạp, nguy cơ tai nạn giao thông đường thủy càng gia tăng. Đây cũng là thời điểm lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm.

Tại Vĩnh Long, dù từ đầu năm đến nay chưa xảy ra tai nạn giao thông đường thủy nghiêm trọng, lực lượng Cảnh sát giao thông đã triển khai nhiều đợt tuần tra, kiểm soát các phương tiện kinh doanh vận tải đường thủy. Thượng tá Võ Văn Nghĩa, Phó Trưởng phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Vĩnh Long cho biết:

"Đơn vị đã tiến hành tổng kiểm tra, kiểm soát các phương tiện kinh doanh vận tải đường thủy theo chỉ đạo của Cục Cảnh sát giao thông và Giám đốc Công an tỉnh. Đã kiểm tra 150 phương tiện, lập biên bản vi phạm hành chính 2 trường hợp với lỗi sử dụng giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường hết hiệu lực, không trang bị số lượng bình chữa cháy theo quy định. Đồng thời yêu cầu các chủ bến, thuyền trưởng ký cam kết chấp hành nghiêm Luật Giao thông đường thủy nội địa”.

Điều đáng lo ngại là nhiều hành vi vi phạm chỉ được phát hiện khi lực lượng chức năng kiểm tra. Còn trên thực tế, vẫn tồn tại những chuyến ghe hàng, sà lan, đò ngang vận hành theo thói quen, đặt sự tiện lợi hoặc lợi nhuận lên trên yêu cầu an toàn.

Giữa mùa mưa bão, những dòng sông Tây Nam Bộ vẫn ngày ngày chứng kiến hàng ngàn chuyến tàu, chuyến đò nối nhịp mưu sinh. Nhưng phía sau những hành trình tưởng chừng quen thuộc ấy vẫn luôn tiềm ẩn những rủi ro nếu con người xem nhẹ quy định an toàn. Không ai mong một chuyến đi bắt đầu bằng tiếng máy nổ… lại kết thúc bằng tiếng kêu cứu giữa dòng nước.

An toàn giao thông đường thủy không chỉ là trách nhiệm của lực lượng chức năng, mà còn là trách nhiệm của mỗi chủ phương tiện, mỗi tài công và từng hành khách. Bởi trên những dòng sông, nơi sự sống được nối dài qua từng chuyến tàu, đôi khi chỉ một chút chủ quan cũng có thể phải trả giá bằng những mất mát không thể nào bù đắp.

Trên những dòng sông, con rạch, mỗi chuyến tàu, chuyến ghe không chỉ chở hàng hóa, hành khách mà còn chở theo niềm tin về những hành trình an toàn. Đừng để lợi nhuận, sự tiện lợi hay một phút chủ quan đánh đổi bằng tai nạn đáng tiếc.