Ninh Bình: Giữ nguồn lợi thủy sản cho sinh kế lâu dài

Bảo vệ nguồn lợi thủy sản hôm nay cũng chính là giữ lại ngư trường và sinh kế cho ngày mai, đồng thời góp phần xây dựng nghề cá minh bạch, bền vững và cùng cả nước quyết tâm gỡ “thẻ vàng” IUU.

- Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 vừa ngăn chặn, dẫn giải 3 tàu cá có dấu hiệu vượt ranh giới sang vùng biển nước ngoài khai thác hải sản, vi phạm quy định chống khai thác IUU.

Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện các tàu có dấu hiệu vi phạm liên quan thiết bị giám sát hành trình VMS, trong đó một tàu không có thiết bị, hai tàu mất tín hiệu quá thời gian quy định. Các phương tiện đã được đưa về cảng để xác minh, củng cố hồ sơ và xử lý nghiêm theo pháp luật.

- Đồn Biên phòng Cửa khẩu cảng Bến Lức, Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh đang tăng cường tuyên truyền, kiểm tra, hướng dẫn chủ phương tiện, thuyền trưởng và ngư dân chấp hành quy định chống khai thác IUU. Đơn vị tập trung hướng dẫn duy trì thiết bị VMS, cập nhật dữ liệu khai thác, đồng thời nhắc nhở không khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài, không tháo, tắt hay can thiệp VMS.

Cùng với phòng ngừa từ sớm, lực lượng biên phòng phối hợp các địa phương ven biển trao đổi thông tin, quản lý phương tiện, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm, góp phần cùng cả nước sớm gỡ “thẻ vàng” IUU.

- UBND tỉnh Quảng Trị vừa phát động “Tháng cao điểm” chống khai thác IUU đến ngày 15/9/2026, tập trung nguồn lực khắc phục các tồn tại theo khuyến nghị của EC. Tỉnh sẽ quản lý chặt đội tàu, kiểm soát xuất nhập bến, giám sát thiết bị VMS, ngăn chặn tàu cá vượt ranh giới sang vùng biển nước ngoài.

Đồng thời, tăng cường kiểm soát nguồn gốc thủy sản từ khai thác, bốc dỡ đến thu mua, truy xuất xuất khẩu; xử lý nghiêm các vi phạm, nhất là môi giới, làm giả hồ sơ, can thiệp VMS. Quảng Trị quyết tâm không để tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Ninh Bình: Giữ nguồn lợi thủy sản cho sinh kế lâu dài

Với những người sống bằng nghề biển, mỗi chuyến ra khơi không chỉ là câu chuyện hôm nay đánh bắt được bao nhiêu cá, mà còn là chuyện ngày mai còn cá để đánh bắt hay không. Bởi vậy, bảo vệ nguồn lợi thủy sản đang được Ninh Bình đặt song hành với quản lý nghề cá, chống khai thác IUU.

Từ việc cấm những ngư cụ tận diệt, bảo vệ khu vực sinh sản của thủy sản, đến hướng dẫn ngư dân ghi chép, truy xuất nguồn gốc sản phẩm… mục tiêu cuối cùng vẫn là giữ được nguồn sinh kế lâu dài cho chính người dân.

Ở những địa phương có ngư dân làm nghề khai thác, chuyện “đánh bắt ở đâu, đánh bắt thế nào” không chỉ là việc tuân thủ quy định. Đó còn là cách để những vùng nước vẫn còn khả năng tái tạo, để cá tôm không bị tận diệt ngay từ mùa này sang mùa khác.

Với ngư dân Trần Văn Hải ở xã Giao Phúc, tỉnh Ninh Bình việc chấp hành quy định trong mỗi chuyến biển đã trở thành điều mà anh và nhiều ngư dân xác định phải làm nghiêm túc: “Những chính sách của Nhà nước đưa ra thì ngư dân chúng tôi luôn luôn tuân thủ theo pháp luật, đánh đúng làn, đúng địa điểm cho phép của Nhà nước.”

Nhưng để một quy định trở thành thói quen của người dân, tuyên truyền thôi chưa đủ. Ở cơ sở, chính quyền phải chỉ rõ đâu là hành vi được phép, đâu là cách khai thác có thể làm tổn hại lâu dài đến nguồn lợi; đồng thời kiểm tra và xử lý những trường hợp cố tình vi phạm. Tại xã Giao Phúc, công việc này được thực hiện cùng nghiệp đoàn nghề cá, lực lượng biên phòng và các ngành chức năng, tập trung vào những hành vi có nguy cơ tận diệt nguồn thủy sản.

Ông Trần Văn Ngọc, Phó Chủ tịch UBND xã Giao Phúc, tỉnh Ninh Bình cho biết: “Chúng tôi triển khai đồng bộ một số giải pháp. Cụ thể như thông qua nghiệp đoàn nghề cá, xã đã tổ chức tuyên truyền phổ biến các quy định đến toàn bộ các chủ tàu và toàn bộ ngư dân. Phối hợp với lực lượng biên phòng và các ngành chức năng tổ chức tuyên truyền, kiểm tra, xử lý các vi phạm về thủy sản. Đặc biệt là việc mua bán, tàng trữ chất nổ cũng như là sung điện và các ngư cụ cấm theo quy định.”

Chất nổ, xung điện hay ngư cụ cấm có thể mang lại một mẻ khai thác nhanh, nhưng cái mất lại không chỉ nằm ở một chuyến biển. Khi cá non, cá bố mẹ và các loài thủy sinh bị tận diệt, khả năng phục hồi của cả vùng nước cũng bị ảnh hưởng. Bởi vậy, bảo vệ nguồn lợi phải đi cùng với việc thay đổi cách làm nghề. Không chỉ khai thác đúng quy định, sản phẩm đưa lên bờ cũng cần được ghi nhận rõ ràng để chứng minh nguồn gốc hợp pháp.

Với ngư dân Nguyễn Văn Tuấn ở xã Hải Thịnh, tỉnh Ninh Bình những thao tác này ban đầu cần có thời gian làm quen. Nhưng khi được hướng dẫn trực tiếp, việc thực hiện trở nên thuận lợi hơn: “Khi chúng tôi được tuyên truyền cách sử dụng thì việc truy xuất nguồn gốc thủy sản rất dễ dàng. Thứ hai là việc nộp nhật ký khai thác đánh bắt thủy sản cũng rất thuận tiện. Và thứ ba là khi sử dụng như vậy làm cho giá trị sản phẩm thủy sản của Việt Nam được nâng lên một cách rõ rệt và cũng đáp ứng được yêu cầu của EC.”

Những thay đổi ấy muốn duy trì lâu dài thì người dân cần được hỗ trợ ngay tại nơi họ làm thủ tục. Bởi không phải ai đi biển cũng quen với điện thoại thông minh hay các thao tác trên nền tảng điện tử, nhất là những ngư dân lớn tuổi.

Ông Lâm Văn Dương, Phó Giám đốc Ban Quản lý Cảng cá, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình cho biết, thay vì để người dân tự xoay xở với những quy trình mới, cơ quan quản lý đang bố trí thiết bị và hỗ trợ trực tiếp, giúp việc thực hiện các thủ tục không trở thành rào cản đối với ngư dân.

“Trong quá trình triển khai thực hiện bước đầu cũng có những khó khăn vướng mắc. Ví dụ như về các trang thiết bị thông minh thì có nhiều bà con chưa có, chưa trang bị. Đối với Ban Quản lý Cảng cá cùng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư cũng đã đề xuất Ủy ban Nhân dân tỉnh hỗ trợ mua sắm các trang thiết bị. Ban Quản lý Cảng cá cũng mua sắm trang thiết bị như máy kios và máy tính bảng để phục vụ và hỗ trợ bà con nhân dân làm các thủ tục. Nhất là với các bác ngư dân tuổi cao, không có các trang thiết bị phù hợp", ông Dương cho biết.

Giữ một vùng nước cho cá sinh sản, loại bỏ cách khai thác tận diệt, đánh bắt đúng quy định và minh bạch nguồn gốc sản phẩm – mỗi việc làm có thể bắt đầu từ một người, một chuyến biển. Nhưng khi nhiều ngư dân cùng thực hiện, đó sẽ là cách giữ lại nguồn lợi cho cả cộng đồng. Ninh Bình đang hướng tới một nghề cá không chỉ khai thác được hôm nay, mà còn đủ nguồn lợi để người dân tiếp tục mưu sinh trong nhiều năm tới. Đó cũng là nền tảng để chống khai thác IUU đi vào thực chất và phát triển nghề cá bền vững.

Ngư dân cần nhớ

Để ngăn tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, không chỉ cần quản lý chặt phương tiện mà còn phải nhận diện những hành vi lôi kéo, môi giới phía sau. Có trường hợp ngư dân vì nghe lời người khác, nhận lời đưa tàu đi khai thác ở khu vực không được phép, để rồi cả chủ tàu và thuyền trưởng phải đối mặt với những hậu quả pháp lý nghiêm trọng. 

Ngư dân cần đặc biệt cảnh giác:

- Không nghe theo lời rủ rê, môi giới đưa tàu sang vùng biển nước ngoài khai thác.

- Không nhận lời thuê, khoán hoặc thỏa thuận khai thác tại những khu vực không được phép.

- Không giao tàu, giao quyền điều khiển phương tiện cho người khác nếu không nắm rõ mục đích và hành trình hoạt động.

- Khi phát hiện có người tổ chức, môi giới hoặc lôi kéo tàu cá đi khai thác trái phép, cần kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng.

- Chủ tàu phải nắm rõ hành trình, hoạt động của tàu và trách nhiệm pháp lý của mình, không thể lấy lý do “không biết” để né tránh trách nhiệm.

Nếu có người hứa hẹn về một ngư trường “nhiều cá”, hướng dẫn cách đi tránh kiểm soát hoặc đề nghị đưa tàu sang vùng biển nước ngoài, bà con cần đặc biệt cảnh giác.

Đừng vì một chuyến biển có thể mang lại lợi ích trước mắt mà đánh đổi cả con tàu và sinh kế lâu dài. Không nghe theo môi giới, không tiếp tay khai thác trái phép, chủ động báo tin khi phát hiện hành vi vi phạm – đó là cách ngư dân tự bảo vệ mình và góp phần ngăn chặn IUU từ gốc.