Những điểm mới trong kỳ thi THPT 2026: Cơ hội và thách thức

Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi hơn cho thí sinh, nhưng đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức trong quá trình ôn tập và thích ứng.

Thủ tục gọn hơn, đề thi giữ ổn định, tăng phân loại thí sinh

Kế thừa kết quả từ kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025 – năm đầu tiên triển khai theo quy chế mới trong bối cảnh chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương hai cấp, kỳ thi năm 2026 bước vào giai đoạn ổn định hơn. Nếu như năm ngoái còn tồn tại song song hai loại đề cho chương trình 2006 và 2018, thì năm nay chỉ còn một loại đề theo chương trình giáo dục phổ thông 2018, tạo sự thống nhất và thuận lợi rõ rệt trong tổ chức cũng như ôn tập.

Điểm mới nổi bật là đơn giản hóa mạnh thủ tục hành chính theo hướng tập trung về cấp trường: hồ sơ đăng ký dự thi chỉ lưu tại trường phổ thông; tích hợp thẻ dự thi và giấy báo dự thi thành “Giấy báo dự thi”; hợp nhất giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời và giấy chứng nhận kết quả thi thành “Giấy chứng nhận kết quả thi”. Đặc biệt, từ năm 2026, Hiệu trưởng là người ký cấp bằng tốt nghiệp THPT. Việc tinh giản này giúp giảm khâu trung gian, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm và tính minh bạch ở cơ sở.

Ở khâu phúc khảo, thời gian tiếp nhận đơn được rút ngắn, đồng thời quy định mới yêu cầu các bài thi có thay đổi điểm từ 0,25 trở lên phải được đối thoại giữa giám khảo, qua đó tăng tính khách quan, hạn chế sai sót. Cùng với đó, diện ưu tiên được điều chỉnh theo hướng thực chất hơn, căn cứ vào thời gian học tập thực tế của thí sinh.

Kỳ thi cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, tối ưu hóa việc truyền dữ liệu giữa các hội đồng thi và Bộ, giảm các khâu thủ công như gửi dữ liệu qua đĩa CD, qua đó rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao hiệu quả quản lý.

Đáng chú ý, danh mục chứng chỉ ngoại ngữ tiếp tục được mở rộng, lần đầu bổ sung chứng chỉ tiếng Hàn TOPIK từ cấp độ 3 trở lên, phù hợp với xu hướng học ngoại ngữ hiện nay và tạo thêm lựa chọn cho thí sinh.

Về nội dung, sẽ xoay quanh chương trình lớp 12 và mở rộng thêm một số kiến thức lớp 10, 11. Đề thi năm 2026 tiếp tục giữ định hướng ổn định nhưng tăng tính phân hóa, với khoảng 40% câu hỏi ở mức nhận biết, 30% thông hiểu và 30% vận dụng và Bộ GD&ĐTT sẽ không công bố đề minh họa mới. Cách phân bổ này giúp đánh giá toàn diện năng lực học sinh.

Bà Nguyễn Bội Quỳnh, Hiệu trưởng Trường THPT Việt Đức, Hà Nội chia sẻ:

"Lớp 12 có những kiến thức rất  cơ bản. Với dạng bài thi trắc nghiệm như thế này, các em không thể học tủ, không thể học mẹo, buộc các em phải có kiến thức thật. Các em phải dành thời gian tự học, hết sức chăm chỉ, tập trung nghiêm túc vào kỳ thi. Ngoài ra, nhà trường có những bài để các em tự đánh giá kiến thức của mình, hiện đang ở đâu, thiếu cái gì, yếu cái gì để kịp thời chỉnh sửa nguyện vọng, bổ sung kiến thức".

Em Nguyễn Khánh Chi, lớp 12D8, Trường THPT Việt Đức, Hà Nội bày tỏ những lo lắng, đồng thời cũng nhận thấy cơ hội của bản thân trong sự thay đổi của kỳ thi năm nay:

"Áp lực lớn nhất đối với em hiện nay là việc không có đề thi minh họa vì em khó có thể hình dung chính xác được cấu trúc và mức độ của đề thi. Đây cũng là một cái cơ hội để mình ôn tập rộng hơn những kiến thức. Học sinh sẽ có hướng thay đổi rất là tích cực. Trong kỳ thi rất áp lực như này, em mong rằng các bạn lớp 12 sẽ nhận được sự động viên và tích cực giúp đỡ từ thầy cô và phụ huynh, cũng như là hỏi han các bạn nhiều hơn vì tâm lý cũng đang rất là căng thẳng".

Mốc 15 điểm xét đại học – thêm áp lực, mở rộng lựa chọn cho thí sinh

Một điều dành được nhiều sự quan tâm của các nhà trường và học sinh đó là thí sinh phải đạt từ 15 điểm trở lên ở 3 môn thi mới đủ điều kiện xét tuyển đại học. Tuy nhiên, theo Bộ GD&ĐT đối với các em không đủ điều kiện thì vẫn luôn có những cơ hội cho các em tiếp cận các trường Cao đẳng, giáo dục nghề nghiệp và các em cũng có thể sớm bước chân vào nhiều môi trường lao động đa dạng.

Về vấn đề này, bà Nguyễn Bội Quỳnh, Hiệu trưởng Trường THPT Việt Đức, Hà Nội cho biết thêm:

"Mọi năm là cứ xét học bạ thì có thể nhiều học sinh khi xét đã được tuyển thẳng sẽ rất chủ quan trong bài thi tốt nghiệp. Năm nay điểm rất mới là có những cái khống chế của Bộ Giáo dục, tức là khi học sinh phải đạt điểm tối thiểu 15 điểm mới đủ điều kiện xét tuyển. Tuy nhiên, đối với học sinh trường THPT Việt Đức các em thi vào những trường đại học có những thứ hạng cao nên điểm đấy lại chưa đủ. Ví dụ, trường Ngoại giao để xét tuyển được thì phải là 22 điểm. Chính vì vậy mà các em phải thực sự nỗ lực, cố gắng, có những kiến thức thật tốt".

Trước những điều chỉnh của kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 sao cho đạt được hiệu quả tốt nhất, ông Lê Mỹ Phong, Phó Cục trưởng Cục Quản Lý Chất Lượng, Bộ GD&ĐT đã có những chia sẻ đối với nhà trường, phụ huynh và các em học sinh:

“Tôi cho rằng các em cần quan tâm đến sức khỏe, giữ tâm lý bình tĩnh, tự tin; nghỉ ngơi điều độ, vận động hợp lý để học tập hiệu quả. Các em có thể tham khảo đề minh họa do Bộ công bố cũng như các đề thi năm 2025. Đặc biệt, mỗi em cần xác định môn sở trường để phục vụ tuyển sinh vào đại học hoặc giáo dục nghề nghiệp. Ngoài hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, các em cần lựa chọn ngành, trường phù hợp, đồng thời tham khảo đề án tuyển sinh của các cơ sở đào tạo để xác định nguyện vọng.

Bên cạnh đó, các em nên chủ động chia sẻ với gia đình, bạn bè, thầy cô để được tư vấn và có lựa chọn phù hợp cho bản thân.”

Những điều chỉnh của kỳ thi năm nay rõ ràng mang đến cả cơ hội lẫn thách thức, đòi hỏi thầy và trò phải chủ động thích ứng. Tuy nhiên, với định hướng giảm áp lực, tăng tính hỗ trợ và chuẩn bị từ sớm, kỳ thi được kỳ vọng sẽ ngày càng nhẹ nhàng hơn, giúp học sinh phát huy đúng năng lực và tự tin lựa chọn con đường phù hợp cho mình./.