Ngôi mộ gió và hành trình 52 năm tìm về gia đình

“Bài hát con tàu không số …. Đồng chí Đào Trọng Thanh sinh năm 1947, quê quán xã Trấn Hải, Trấn Dương, huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng,  hy sinh ngày 25/3/1972 tại Đầm Dơi, Cà Mau. Anh gia nhập quân đội khi là sinh viên trường Hàng Hải.

Sau hơn 52 năm không liên lạc được với gia đình, hôm nay, đoàn cán bộ thuỷ thủ hội viên hội truyền thống đường HCM trên biển VN, thành phố Hải Phòng do Đại tá Đinh Xuân Thế làm trưởng đoàn đến thăm gia đình, lần đầu tiên sau 52 năm anh Đào Trọng Thanh hy sinh…." *

52 năm từ ngôi mộ gió đến dấu tích người liệt sỹ

Thân nhân các liệt sỹ hải quân luôn xác định hài cốt các liệt sỹ đã được che chở trong biển trời đất nước. Gia đình ông Đào Trọng Giang, em trai liệt sỹ Đào Trọng Thanh cũng không ngoại lệ.

Nhưng, ngày 13/11/2024 là một ngày đặc biệt đối với gia đình ông Đào Trọng Giang, khi biết tin tìm được hài cốt liệt sỹ Đào Trọng Thanh sau 52 năm gia đình vẫn thờ vọng ngôi mộ gió của liệt sỹ tại nghĩa trang quê nhà:

"Gia đình con em chúng tôi sau khi nghe được tin này rất phấn khởi, phấn khởi lắm, mừng đến mức độ rơi nước mắt. Bởi vì xa cách 52 năm, nghĩ không bao giờ tìm được hài cốt mà nay biết tin còn hài cốt thì mừng lắm chứ.

Nên là tâm nguyện của chúng tôi chỉ ước mơ làm sao nhờ Đảng và Nhà nước tìm sớm được hài cốt liệt sỹ Đào Trọng Thanh về với quê hương và gia đình. Để gia đình chúng tôi bao năm xa cách được tri ân giữa người sống với người chết, nay tìm được như thế này, không biết nói gì hơn, chỉ có một lời nguyện là mong sao anh tôi sớm được về với quê hương và gia đình".

Ngay sau khi biết tin, con cháu, anh em gia đình liệt sỹ Đào Trọng Thanh tích cực kết hợp cùng các cơ quan liên quan tiến hành các thủ tục xác nhận và sớm đón hài cốt liệt sỹ trở về cùng gia đình.

Anh Phạm Trọng Nhiệm, con rể ông Đào Trọng Giang là một trong những người tham gia tích cực vào toàn bộ quá trình xác nhận, thu thập thông tin liên quan từ các đồng đội của liệt sỹ Đào Trọng Thanh khi sức khoẻ của ông Đào Trọng Giang không còn cho phép.

Cả những người họ hàng ở xa cũng nhiệt tình hỗ trợ cùng gia đình xác nhận thông tin mộ phần, dù khoảng cách địa lý không hề nhỏ:

"Anh họ anh là anh Đào Quang Huân, sinh năm 1949, năm nay cũng đã gần 80 tuổi rồi, anh gọi là anh họ. Anh rất nhiệt tình và anh cũng là bộ đội rồi ở lại trong Sài Gòn đến bây giờ. Khi biết được tin là có mộ ông chú mình nằm ở dưới huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau này, anh ấy cũng đi từ Sài Gòn xuống. Anh đi xe đò xuống tận dưới đấy, hơn 500 km để anh xuống".

Anh Nhiệm hiểu thấu niềm mong mỏi lớn lao nhất của bố vợ anh, ông Đào Trọng Giang, đó là sớm đưa được hài cốt người anh liệt sỹ của mình về với gia đình:

"Ngay lúc ông bố vợ bị tai biến, lúc đấy ông cứ khóc: “Con ơi, bố hỏng mất rồi” thì ông anh chỉ lo cái việc lớn là việc đưa anh ông về. Lúc đấy mình đã nhận được thông tin, đã có mộ rồi, giờ chỉ còn chờ giám định thử ADN thôi thì trong khi đó ông lại bị đột quỵ.

Ông rất là lo vì ông không biết ông có còn phụ trách được nữa không. Bọn anh đều phải nhắc ông là: bố ạ, bố muốn để đưa được anh bố về thì bố phải chịu khó tập luyện ngay từ lúc bắt đầu. Ông còn mong muốn được đi vào Cà Mau, kể cả là vào thăm thì ông cũng rất mong muốn như thế. Nhưng mà hiện tại như ông là huyết áp cao và cũng không chắc đi được".

Từ sau khi biết tin về ngôi mộ liệt sỹ Đào Trọng Thanh hiện còn trong nghĩa trang Đầm Dơi, Cà Mau, đến nay, đã gần 2 năm trôi qua, việc đón hài cốt liệt sỹ vẫn chưa thể thực hiện. Gia đình ông Đào Trọng Giang luôn nhận được sự quan tâm, thăm hỏi thường xuyên từ những người đồng đội cũ của liệt sỹ Đào Trọng Thanh. Đó là những tình cảm khiến người thân gia đình liệt sỹ vô cùng trân quý:

"Nhà mình thì cũng gần như là anh em thân thiết. Lúc hôm đấy ông nhà anh vào gặp bác khá trong Thái Bình là vui lắm. Nghe câu chuyện kể lại là cả anh Thanh, người như thế nào rồi, mặt trắng rồi, tóc xoăn như thế nào ấy đấy, lúc đấy xúc động lắm. Đến giờ này như bác Khá trong Thái Bình cũng cứ một hai tháng bác lại điện: Cháu ơi, tình hình thế nào rồi? Đấy là một câu hỏi mà người ta rất là mong muốn".

Trên hành trình thu thập thêm thông tin từ câu chuyện của những đồng đội còn sống trên chuyến tàu không số năm xưa, anh Nhiệm càng thêm xúc động, tự hào về cha ông mình đã từng chiến đấu và hy sinh anh dũng ra sao. Những trang sử sống động, chân thật và gần gũi cứ thế hiện ra rõ nét hơn bao giờ hết:

"Cái tàu của Bác đi là có 23 người xuất phát từ Bến K15 của Đồ Sơn để đi vào Cà Mau. Theo lời kể của các bác Hợi và Bác Khá, trong Thái Bình là người cùng đi chuyến tàu đấy là vẫn còn đang sống và Bác Lâm trong Cần Thơ là anh - người đã trực tiếp gặp các bác và ngồi nói chuyện, cái tàu này là đi vào được đến Cần Thơ thì địch nó phát hiện, mọi người cho nổ tàu, lúc đấy là hy sinh mất 6 người.

Bác Lâm bảo là lúc mà nhảy xuống tàu, bác Thanh nhà anh còn ôm hai bao đạn để cho nó nổi lên để bơi và còn kéo cả bác Lâm đi cùng. Chỉ còn lại một số đấy thì bơi được vào bờ và Lữ đoàn 962 của Quân khu 9 người ta tiếp nhận số người còn lại đấy và làm trinh sát cho khu vực đấy. Bác nhà anh là Đào Trọng Thanh và bác Bùi Văn Than là buổi sáng hôm đấy đi tuần ở bờ biển thì bị địch bắn.

Có nghĩa là bác anh hy sinh là tháng 3/1972 thì lúc đấy mình cứ tưởng là nổ tàu thì mất xác. Thế nhưng thực chất ra thì vẫn còn sống ở trên bờ được một năm nữa thì không mất xác được. Có bác Khá và bác Hợi đều nói là chúng tôi là người chôn cất làm lễ truy điệu".

Mong một ngày người anh trở về quê hương

Bao câu chuyện lịch sử hào hùng và chân thật được gợi lại trong niềm xúc động khôn nguôi của cả người kể và người nghe, của nhiều lớp thế hệ con cháu sau này trong các gia đình.

Những hy vọng sớm đưa được hài cốt liệt sỹ Đào Trọng Thanh về với gia đình được nhen lên mạnh mẽ hơn bao giờ hết khi chiến dịch 500 ngày đêm được phát động.

Dõi theo từng diễn biến của Chiến dịch, anh Nhiệm vui mừng cho biết thông tin mới nhất gia đình cập nhật được là hài cốt các liệt sỹ đang quy tập tại nghĩa trang liệt sỹ Đầm Dơi, Cà Mau hiện đã hoàn thành việc lấy mẫu phẩm, chỉ còn chờ đợi kết quả giám định:

"Dòng họ xin phép xã làm mộ giả cho bác để thờ vọng ở đài tưởng niệm liệt sĩ của xã Trấn Dương, bây giờ là xã Nguyễn Bỉnh Khiêm. Hiện tại mộ gió vẫn còn đấy, vẫn làm bằng cành dâu và gáo dừa. Nếu mà sau này có lấy được hài cốt của liệt sĩ về thì mới bỏ cái đấy đi.

Cũng rất may là lần này được vào chiến dịch này thì độ chính xác nó lên đến 90 %, còn cái máy móc của mình ngày xưa ấy chỉ được 60 % thôi. Thế nên rất là may mắn là như thế thì mình cũng chờ đợi, chờ đợi đến bao giờ được thì thôi".

Việc chờ được đón hài cốt anh trai về nhà đã trở thành động lực để ông Đào Trọng Giang quyết tâm hồi phục sau cơn bạo bệnh.

Khi chúng tôi tìm về gia đình Ông Đào Trọng Giang để thực hiện phóng sự này đúng dịp rằm tháng 7 vừa qua, ông Giang vẫn rất minh mẫn, mạnh khoẻ, gửi gắm niềm vui mừng và hy vọng chờ được tới ngày đón anh trai trở về cùng gia đình. Tuy nhiên, đến trước ngày phát sóng phóng sự này ít hôm, ông Giang đã không qua khỏi sau lần tai biến thứ hai.  

Với anh Nhiệm, dù bố vợ anh không đợi được tới ngày đón bác trở về, nhưng anh tin, anh và các con cháu trong gia đình sẽ sớm hoàn thành tâm nguyện cuối đời của ông một cách trọn vẹn.

Đó cũng là điều ý nghĩa nhất mà con cháu thế hệ sau như anh Nhiệm, tri ân tới thế hệ ông cha đã dành trọn thanh xuân cuộc đời cho  nền hoà bình, tự do của đất nước hôm nay.

--

*Tư liệu do gia đình liệt sỹ cung cấp khi Hội viên Hội truyền thống đường Hồ Chí Minh trên biển Việt Nam, thành phố Hải Phòng về thăm gia đình ông Đào Trọng Giang, em trai liệt sỹ Đào Trọng Thanh…