Nghị quyết 79: Tầm nhìn chiến lược về Kinh tế Nhà nước (Bài 1)

Tạo ra bệ phóng thể chế quan trọng, nhấn mạnh vai trò dẫn dắt, tiên phong của doanh nghiệp nhà nước, đẩy mạnh quản trị hiện đại theo chuẩn quốc tế, tăng cường minh bạch để đảm bảo kinh tế nhà nước thực sự là nền tảng vững chắc của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.

Tái định vị vai trò kinh tế nhà nước trong giai đoạn phát triển mới

Nghị quyết số 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước ra đời nhằm giải quyết các nút thắt kéo dài, xác định lại vị thế và phương thức hoạt động của khu vực này trong giai đoạn mới.

Nghị quyết không chỉ khẳng định kinh tế nhà nước là thành phần quan trọng, giữ vai trò chủ đạo, mà còn nhấn mạnh nhiệm vụ tiên phong, dẫn dắt và hỗ trợ các thành phần kinh tế khác cùng phát triển. Điều này đánh dấu sự chuyển dịch từ việc tập trung vào quy mô sang nâng cao hiệu quả, năng lực cạnh tranh và sức sáng tạo.

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết 79 và Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm, nhấn mạnh, kinh tế nhà nước phải đóng vai trò dẫn dắt, bằng đóng góp thực chất. 

“Để thực sự chiếm lĩnh được những cao điểm chiến lược của nền kinh tế thì khu vực kinh tế nhà nước phải được cơ cấu lại một cách mạnh mẽ, tập trung vào những ngành lĩnh vực then chốt, những địa bàn trọng yếu có tính chiến lược và sức lan tỏa cao. Vai trò chủ đạo phải được chứng minh bằng năng lực dẫn dắt, bằng hiệu quả, bằng đóng góp thực chất cho ổn định vĩ mô, cho an ninh kinh tế và cho phát triển chung, dài hạn”…

Nhiều năm qua, Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể trong việc huy động vốn đầu tư toàn xã hội. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại những điểm nghẽn kinh niên như nguồn lực bị phân tán, đầu tư công vẫn còn tình trạng dàn trải, kéo dài. Khu vực tư nhân chưa phát huy hết nguồn lực, các rào cản về cơ chế khiến nguồn vốn trong dân còn tồn đọng trong bất động sản hoặc vàng thay vì đổ vào sản xuất kinh doanh. Nghị quyết 79 ra đời không chỉ để giải quyết bài toán thiếu vốn, mà quan trọng hơn là trả lời câu hỏi, làm sao để một đồng vốn bỏ ra mang lại hiệu quả cao nhất cho đất nước?

TS. Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, cho biết: “Bài toán làm sao huy động được tiết kiệm, mở ngoặc tài sản tài chính này để trở thành nguồn lực cho phát triển, cho thu nhập nhiều hơn. Làm thế nào để người ta như vậy vấn đề là các trò chơi tài chính ở đây không phải là vàng, đô la mà là niềm tin”…

Đổi mới tư duy quản trị để khơi thông mọi nguồn lực phát triển

Nghị quyết 79 cũng thể hiện một tầm nhìn mới, hiện đại và thực tiễn hơn, thay vì chỉ tập trung vào vốn ngân sách, Nghị quyết mở rộng khái niệm nguồn lực bao gồm, nhân lực chất lượng cao, khoa học công nghệ, tài nguyên số và đặc biệt là các cơ chế chính sách đặc thù. Việc xác định thể chế là nguồn lực của nguồn lực chính là bước đột phá lớn nhất vì khi cơ chế thông thoáng, nguồn lực xã hội sẽ tự được phát huy, tạo thành động lực cho nền kinh tế phát triển.

Theo ông Nguyễn Hoàng, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Ngành Công nghiệp hỗ trợ Hà Nội, khắc phục được điểm ngẽn tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển.

"Đây Nghị quyết đặc biệt quan trọng và đã đi trước được một bước về thể chế, giải quyết được nút thắt về thể chế để thúc đẩy, dẫn hướng cụ thể hóa nghị quyết của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị đồng thời tọa ra một nền tảng”…

Nghị quyết 79 nhấn mạnh việc chuyển từ huy động theo số lượng sang tập trung vào chất lượng và hiệu quả sử dụng. Điều này có nghĩa là Nhà nước sẽ không đầu tư dàn trải mà tập trung vào các dự án mang tính thúc đẩy, tạo sức lan tỏa cho cả vùng hoặc cả ngành kinh tế. Một trong những nội dung cốt lõi của Nghị quyết là thúc đẩy phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát. Điều này giúp các địa phương chủ động hơn trong việc thu hút đầu tư, giảm bớt quy trình xin – cho. Đối với khu vực đầu tư công, Nghị quyết tạo áp lực và động lực để tái cơ cấu đầu tư công, việc quản lý chặt chẽ, chống lãng phí, thất thoát.

Qua đó, giúp các công trình hạ tầng chiến lược, như đường cao tốc, cảng biển, hạ tầng số, hoàn thành đúng tiến độ. Đây là nền tảng quan trọng để giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đối với khu vực tư nhân, đầu tư nước ngoài, bằng việc cam kết cải thiện môi trường đầu tư và minh bạch hóa chính sách, Nghị quyết tiếp thêm niềm tin cho các nhà đầu tư.

TS. Nguyễn Quốc Việt, Chuyên gia chính sách công, Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết. “Khi mà Nghị quyết 79 được ban hành thì chúng tôi thấy một chủ trương cụ thể trong việc đổi mới quản trị nguồn vốn nhà nước nói chung, doanh nghiệp nhà nước nói riêng. Khi chúng ta chuyển đổi như vậy thì chúng ta đã hoàn toàn đoạn tuyệt với mô hình quản lý nặng về hành chính, nặng về cơ chế bảo toàn vốn theo nghĩa chú trọng an toàn, chú trọng vào sự ổn định”…

Với lộ trình rõ ràng, Nghị quyết 79 kỳ vọng sẽ tạo ra một Việt Nam có nền kinh tế năng động, không chỉ là một văn bản hành chính, mà còn là sự thay đổi tư duy quản trị quốc gia. Trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, việc khơi thông các nguồn lực chính là chìa khóa để mở cánh cửa thịnh vượng. Khi mỗi mét đất, mỗi đồng vốn cũng như mỗi trí tuệ của người dân được đặt đúng chỗ và phát huy đúng lúc, khi đấy sức mạnh của dân tộc sẽ được phát huy tối đa./.