Nghị quyết 79: Những "nút thắt" tư duy được cởi bỏ

Nếu như nền kinh tế là một cỗ máy, thì các nguồn lực chính là nhiên liệu nhưng nếu hệ thống vận hành lỗi thời, nhiên liệu dù dồi dào đến đâu cũng sẽ gây lãng phí và trì trệ. Nghị quyết số 79 của Bộ Chính trị ra đời không chỉ để bổ sung nhiên liệu, mà quan trọng hơn là thực hiện một cuộc cách mạng hệ thống thông qua những điểm mới đột phá trong tư duy quản lý.

Đầu tư công làm vốn mồi, Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt 

Nghị quyết 79 đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ trong phương thức quản lý nhà nước. Thay vì can thiệp sâu bằng các mệnh lệnh hành chính hay cơ chế xin - cho vốn dễ nảy sinh tiêu cực, tư duy mới nhấn mạnh việc quản lý dựa trên các quy luật khách quan của kinh tế thị trường. Từ đó các nguồn lực, đặc biệt là đất đai và tài nguyên, phải được phân bổ thông qua đấu giá, đấu thầu minh bạch.

Ngoài ra, Nhà nước cũng không còn đóng vai trò người làm tất cả, thay vào đó, quản lý nhà nước chuyển sang vai trò dẫn dắt, dùng vốn đầu tư công làm vốn mồi. Đây là sự thay đổi từ tư duy đầu tư trực tiếp sang tư duy điều tiết và lan tỏa.

Theo GS.TS Hoàng Văn Cường, Uỷ viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng, đầu tư công tăng lên đồng nghĩa với tổng cầu tăng lên, từ đó lan tỏa đến các ngành nghề khác, tiếp sức cho nền kinh tế phát triển:

“Đầu tư công tăng lên chúng ta tăng được cầu của Chính phủ, từ đó lan tỏa, tác động đến cầu của các ngành khác. Yếu tố thứ hai là đầu tư công tốt giúp cho hạ tầng phát triển tốt, giúp cho các ngành nghề khác phát triển theo về lâu dài”…

Cũng đồng tình với quan điểm này, ông Nguyễn Văn Lâm, Ủy viên thường trực Ủy ban Tài chính, ngân sách của Quốc hội, nhận định rằng đầu tư công chính là động lực thúc đẩy đầu tư tư nhân.

“Đầu tư công luôn là động lực rất lớn cho tăng trưởng bởi vì đầu tư công sẽ tạo ra các dự án, công trình để mà hỗ trợ cho các lĩnh vực của nền kinh tế, xã hội. Đầu tư công còn kéo theo các nguồn lực của đầu tư tư và tổng thể các nguồn lực đầu tư của xã hội”…

Trao quyền, khai mở nguồn lực và kiến tạo giá trị mới

Một điểm nhấn nữa là tư duy về phân cấp, phân quyền, Nghị quyết 79 thúc đẩy việc trao quyền mạnh mẽ hơn cho các địa phương và bộ ngành. Trước đây, sự thận trọng quá mức thường dẫn đến tình trạng chờ hướng dẫn hoặc hỏi ý kiến trung ương, gây lãng phí thời gian – một loại nguồn lực phi vật thể cực kỳ quý giá. Tư duy mới của Bộ Chính trị là trung ương tập trung vào hoạch định chiến lược, kiểm tra và giám sát, còn thực thi và sáng tạo hãy để địa phương chủ động.

Điều này đi kèm với việc cá thể hóa trách nhiệm, giúp bộ máy vận hành linh hoạt hơn, phản ứng nhanh hơn trước những biến động của thị trường. TS. Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho biết.

“Việc sử dụng nguồn lực khai thông các nguồn lực làm sao phân bổ nguồn lực đó vào từng lĩnh vực, từng chủ đầu tư giúp họ sử dụng nguồn lực đó một cách hiệu quả và đẩy nhanh được tiến độ, phát huy được hiệu quả thì phải xóa bỏ bớt rào cản, gia tăng chi phí đầu tư. Đây tôi gọi là thay đổi cơ cấu kinh tế”…

Lần đầu tiên, các nguồn lực như dữ liệu số, tần số vô tuyến điện, không gian vũ trụ và các giá trị từ kinh tế tuần hoàn được đặt vị trí tương xứng trong chiến lược quốc gia. Tư duy quản lý cũ thường tập trung vào những gì hữu hình. Nghị quyết 79 cho thấy sự nhạy bén khi nhận diện tài nguyên số là nguồn lực tăng trưởng mới. Việc quản lý không còn dừng lại ở khai thác tài nguyên sẵn có mà là tạo ra giá trị mới từ đổi mới sáng tạo.

Đây là tư duy quản trị tương lai, giúp Việt Nam không bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua số toàn cầu, thay đổi cơ bản quan điểm phục vụ. Bà Nguyễn Tuyết Minh, Cục kiểm soát thủ tục hành chính, Văn Phòng Chính phủ chia sẻ.

“Thay vì yêu cầu người dân nộp thì cơ quan nhà nước khai thác dữ liệu để phục vụ người dân. Đây là chủ trương chỉ đạo từ rất nhiều năm nay nhưng đến bây giờ chúng ta mới ở thời điểm khá chín muồi trong việc đưa dữ liệu đó vào các dịch vụ công trực tuyến”…

Thay vì chỉ quan tâm đến việc giải ngân được bao nhiêu tiền, tư duy quản lý theo Nghị quyết 79 tập trung vào việc đồng tiền đó tạo ra giá trị gì. Nghị quyết kiên quyết loại bỏ tư duy dàn trải, chia phần trong phân bổ nguồn lực. Việc quản lý hiện nay hướng tới sự tập trung: Tập trung cho các cực tăng trưởng, các dự án hạ tầng chiến lược có tính kết nối cao. Hiệu quả về kinh tế, xã hội và môi trường chính là thước đo đạo đức và năng lực của người quản lý.

Những điểm mới trong tư duy quản lý tại Nghị quyết 79-NQ/TW đã phản ánh một tinh thần thực tiễn, quyết liệt và đổi mới. Nó xóa bỏ rào cản của tư duy cũ kỹ, vốn trọng hành chính hơn kinh tế, trọng kiểm soát hơn phát triển. Khi tư duy quản lý đã thông suốt, các nguồn lực sẽ không còn bị "nghẽn" lại ở bất cứ công đoạn nào.

Đây chính là tiền đề quan trọng nhất để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng cường quốc, biến nguồn lực quốc gia thành sức mạnh dân tộc trong kỷ nguyên vươn mình./.