Nếu đã làm xin đừng “nham nhở”

Câu chuyện đào đường, hoặc sửa đường là một trong những ví dụ điển hình ở Thủ đô, và gần như năm nào cũng tái diễn, khi mà một đoạn đường vừa được sửa xong, trải nhựa đường phẳng phiu, chưa kịp đóng bụi, thì một đơn vị khác kéo đến đào xới để lắp cáp điện, cáp viễn thông,… để rồi khi xong công trình thì mặt đường quay trở lại trạng thái nham nhở, cắt xẻ, lồi lõm, như chưa hề được sửa chữa.

Số tiền ngân sách phải bỏ ra để sửa chữa, cải tạo đường xá, vỉa hè mỗi năm là vô cùng lớn, nhưng với những hành vi như vậy, qua bao nhiêu năm tháng không ai, không đơn vị nào phải chịu trách nhiệm. Và mặt đường khắp nơi ở Hà Nội không có đoạn nào bằng phẳng, ngay kể cả trước mặt Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội – trung tâm Bờ Hồ, giữa lòng Thủ đô.

Và thậm chí, có những đoạn đường “may mắn” sau khi được sửa chữa xong, trong một khoảng thời gian nhất định, không bị đơn vị khác đào xới, thì cũng chẳng thể gọi là “tử tế”, khi mà những nắp cống dọc tuyến đường ấy, cái thì lồi lên chả chục centimet, cái lại lõm xuống như ổ gà, ổ trâu… trở thành những chiếc bẫy trên đường, khiến những người tham gia giao thông nếu chẳng may lơ là không chú ý là ngã lộn cổ khi vấp phải.

Đó là số phận của những công trình công cộng, phải định kỳ sửa chữa, có lẽ những người phụ trách nghĩ rằng, năm nào cũng sửa chữa nên có thể… châm chước cho những “lỗi vặt” ấy. Hoặc một lý do nào đó, mà chúng ta chẳng thể biết được???

Nhưng còn việc sửa chữa những công trình mang tính biểu tượng, những di tích lịch sử văn hóa, những di sản của Thủ đô thì sao? Liệu chúng có được trân trọng như đúng giá trị của chúng xứng đáng?

Hay với những đơn vị được giao trách nhiệm quản lý, trùng tu, sửa chữa, tôn tạo… chúng cũng chỉ như một đoạn đường, một góc vỉa hè nào đó? Cứ sửa chữa, cứ thay mới, nếu có ý kiến thì sửa, nếu có hỏng thì ngân sách năm sau lại có, tha hồ đem ra mà sửa?

Chắc hẳn nhiều người còn nhớ khi thành phố cho sửa chữa lại Tháp Rùa, giữa lòng Hồ Hoàn Kiếm nhiều chục năm trở về trước, đã gây nên những phản ứng trái chiều về việc làm hỏng cả kiến trúc mềm mại vốn có của nó; Hay Ô Quan Chưởng, cửa ô di tích duy nhất còn sót lại của Hà Nội cũng bị bê tông hóa “mịn màng” khi được trùng tu… chẳng còn nét gì của một cửa ô mang những giá trị lịch sử, văn hóa, tinh thần của người Hà Nội.

Gần đây Hà Nội vừa tuyên bố đã hoàn thành quá trình sửa chữa, cải tạo lại mặt đường cầu Long Biên, cây cầu có giá trị lịch sử quan trọng của Thủ đô. Với tuổi đời hơn 100 năm, cầu Long Biên dường dư là một “chứng nhân lịch sử” chứng kiến sự thăng trầm của đất Thăng Long, trải qua những cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại, cây cầu vẫn vững vàng và trở thành một biểu tượng không thể không nhắc tới của Hà Nội.

Như đã nói, cầu Long Biên có tuổi đời đã hơn 100 năm, việc xuống cấp là chuyện tự nhiên. Và gần như năm nào nó cũng được sửa chữa, tu bổ. Cách vài năm sẽ tiến hành đợt trùng tu lớn, với mong muốn cây cầu sẽ tồn tại mãi với lịch sử, người dân Hà Nội. Thế nhưng, đợt trùng tu vừa qua, khi đi qua đây, thực sự là một cảm giác xa lạ, với việc mặt cầu được bóc hết lớp trải nhựa truyền thống, thay vào đó là lớp bê tông xa lạ.

Ai cũng biết, mặt đường nếu trải bê tông, sẽ có độ bền cao hơn trải nhựa đường, chịu được tải trọng cao do cứng cáp, thường được sử dụng cho những đoạn đường có xe siêu trường siêu trọng đi qua thường xuyên. Còn đường trải nhựa đường tuy độ bền kém hơn, nhưng êm ái, không tạo ra nhiều tiếng ồn, độ đàn hồi tốt hơn…

Chúng ta đã quá quen với mặt đường cầu Long Biên trải nhựa đường, xét về cảm quan, nó phù hợp với kết cấu và “giao diện” của cầu, khiến cây cầu liền lạc hơn về mặt kiến trúc và thị giác, thân thiện hơn với người tham gia giao thông gắn bó với cây cầu này hằng ngày. Và hơn nữa, đó là giá trị lịch sử.

Còn hiện nay, mặt đường cầu đã được trải bê tông sáng màu, nhìn rất xa lạ và nếu nói nặng ra là sau quá trình sửa chữa đã làm giảm giá trị kiến trúc của cây cầu lịch sử này. Chưa kể tới việc mặt cầu không hề bằng phẳng và dễ chịu cho các phương tiện xe đạp xe máy đi qua đây… Cảm giác không giống với một mặt đường vừa mới làm xong???

Thậm chí, dù công trình đã được tuyên bố hoàn thành sửa chữa, nhưng đường dẫn lên hai phía đầu cầu vẫn không được sửa, những xuống cấp, hỏng hóc vẫn còn nguyên vẹn. Tạo ra hình ảnh dở dang, “nham nhở”.

Hà Nội, có những công trình đã được đầu tư bài bản, áp dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ cao vào trùng tu, sửa chữa, và được tuyên bố một cách tự hào là giữ nguyên được giá trị kiến trúc, nghệ thuật vốn có, như nhà hát Lớn, hay cũng gần đây là đài phun nước ở vườn hoa Diên Hồng, hay còn gọi là vườn hoa Con cóc.

Nhưng nếu đáng tự hào thì tại sao sau khi tu sửa, nhà hát Lớn lại không đủ tiêu chuẩn để biểu diễn những bộ môn nghệ thuật mà nó vốn được thiết kế ra để phục vụ?

Hay đài phun nước ở vườn hoa Con Cóc, bây giờ người ta phải dùng chậu múc từng chậu nước ra để thau rửa, thay vì hệ thống thoát nước cũ vẫn hoạt động khá tốt trước đây?

Ai sẽ chịu trách nhiệm cho những việc làm hỏng di sản chung của Hà Nội???