Mong mỏi “điểm đen” ô nhiễm kênh Tham Lương - Bến Cát sớm trở thành dòng kênh “xanh”

Chủ đầu tư cùng các đơn vị liên quan tập trung dồn lực, quyết tâm thông tuyến công trình trọng điểm này của TP.HCM đúng hẹn cuối năm 2026. 

Nhộn nhịp, sôi động, tấp nập tiếng nói cười... có lẽ là những hình ảnh trước đây ít thấy ở ven dòng kênh từng là “điểm đen” về ô nhiễm. Thế nhưng giờ đây, khi chiều buông xuống, dọc tuyến kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên lại trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng.

Dạo quanh khu vực bờ kè bên sông Vàm Thuật (phường An Nhơn TP.HCM), không khó để bắt gặp hình ảnh nhiều người cao tuổi thong dong tản bộ, trẻ con nô nức thả diều...

Dòng kênh bốc mùi và đen kịt năm xưa giờ đã nhường chỗ cho một không gian xanh - sạch - thoáng, trở thành “công viên” nhỏ mỗi ngày của người dân địa phương.

Anh Trần Quốc Trường (phường An Nhơn, TP.HCM) cho biết: “Hồi xưa kênh này đen, không được sạch sẽ, ô nhiễm môi trường. Sau này con kênh được nạo vét sạch sẽ hơn, nên người dân ra đây tập thể dục, vui chơi. Sau ba năm thi công thấy có nhiều chuyển biến rõ rệt.

Chiều xuống, đặc biệt trong mùa hè, mọi người tấp nập hơn, tới để vui chơi. Vợ chồng tôi cũng ra đây tập thể dục, mặc dù chưa giảm ô nhiễm hẳn nhưng chấp nhận được. Tôi và người dân ở đây cũng rất phấn khởi khi nhà nước quan tâm đầu tư đường sá, nạo vét kênh rạch để mang lại môi trường sống tốt cho người dân.”

Ông Lương Ngọc Tuấn (phường An Nhơn, TP.HCM) năm nay đã ngoài 70 tuổi. Đạp xe dọc kênh và nhìn về phía công trình, ông Tuấn chia sẻ, bên cạnh những cải thiện bước đầu, người dân địa phương vẫn dõi theo và kỳ vọng vào các hạng mục dự án còn chưa hoàn thành.

Nhìn nhận về tiến độ thi công hạ tầng ven kênh, ông Tuấn cho rằng sự thay đổi hiện tại là đáng ghi nhận, song vẫn cần sớm hoàn thiện các khâu chỉnh trang kỹ thuật và cảnh quan:

“Con sông này nhìn bờ kè thấy đẹp rồi đấy. Giờ chỉ thảm nhựa nữa là tuyệt vời. Không mong gì hơn, giờ chỉ mong trồng thêm nhiều cây xanh, mong công viên có đàn cò tới nữa...”

Đóng vai trò quan trọng trong việc tiêu thoát nước, chống ngập và kết nối nhiều khu vực phía Tây, phía Bắc TP.HCM, kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên là tuyến kênh dài nhất thành phố, trải dài gần 32 km và chảy qua 17 phường, xã.

Chương trình cải tạo tuyến kênh này đã bắt đầu từ năm 2002, trong đó giai đoạn 1 tập trung giải phóng mặt bằng, nạo vét lòng kênh, thông dòng chảy và đắp bờ đất. Dự án xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường (giai đoạn 2) chính thức được khởi công vào ngày 23/2/2023.

Ban đầu dự án có tổng mức đầu tư hơn 8.200 tỷ đồng, sau đó được điều chỉnh lên hơn 9.000 tỷ đồng. Quy mô gồm xây dựng kè bê tông hai bên bờ, nạo vét lòng kênh, làm đường ven kênh rộng từ 8-12 m, hệ thống thoát nước, chiếu sáng, cây xanh, 12 bến thuyền và 3 cây cầu mới. Hiện, khoảng 42km đường dọc hai bờ kênh đã được thông tuyến, khối lượng thi công của toàn dự án đạt khoảng 80%.

Hiện chủ đầu tư và các nhà thầu đang tập trung tháo gỡ các vướng mặt về mặt bằng, vật liệu và hạ tầng kỹ thuật, dự kiến dự án hoàn thành và thông xe toàn tuyến vào cuối năm 2026. Ông Nguyễn Văn Sơn, tư vấn giám sát gói thầu XL06 nhấn mạnh:

“Bên tư vấn bám sát cũng như hỗ trợ, thường xuyên đôn đốc các nhà thầu để bám theo tiến độ. Chúng tôi thường xuyên cắt cử nhân sự bám sát công trường, theo dõi, nghiệm thu kịp thời.”

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP.HCM các nhiệm kỳ 2020 - 2025 và 2025 - 2030 xác định chống ngập, xử lý nước thải và chỉnh trang đô thị là các chương trình trọng điểm, tạo đòn bẩy cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Bài toán chuyển từ xử lý hạ tầng đơn thuần sang mô hình tích hợp giữa chỉnh trang đô thị, cải thiện môi trường và phát triển không gian sống không chỉ góp phần nâng cao chất lượng sống cho người dân mà còn mang ý nghĩa lớn đối với bản sắc đô thị sông nước.