Mòn mỏi chờ bến phà Bình Quới hoạt động trở lại

Mỗi chuyến phà chỉ mất vài phút, chi phí lại rất rẻ, nhờ vậy người lao động, học sinh, sinh viên bớt cảnh chen chúc trên những tuyến đường bộ luôn trong tình trạng kẹt xe. Từ khi phà dừng, toàn bộ áp lực dồn sang cầu Bình Triệu, nơi vốn đã thường xuyên ùn tắc vào giờ cao điểm. Đặc biệt, trong thời gian cầu Bình Triệu 1 đang nâng tĩnh không trong thời gian khoảng 3 tháng, tình trạng kẹt xe tại khu vực càng trở nên nghiêm trọng.

Trước đây, bến phà Bình Quới – Thanh Đa được xem là “cứu cánh” quan trọng, chia lửa cho cầu Bình Triệu, giúp người dân có thêm lựa chọn di chuyển giữa hai bờ sông Sài Gòn. Bến phà không chỉ đảm bảo kết nối trực tiếp hai khu vực Quận Bình Thạnh và Thành phố Thủ Đức cũ, đến đầu năm 2025 sau sáp nhập hành chính trở thành phường Bình Quới và phường Thủ Đức, mà còn có chi phí sử dụng rất thấp và học sinh, sinh viên được miễn phí 100%. Nhờ vậy, phà đã góp phần đáng kể trong việc giảm tải áp lực giao thông, nhất là với người lao động và học sinh, sinh viên hằng ngày qua lại khu vực này.

Thế nhưng, từ tháng 6/2023, bến phà đã tạm dừng hoạt động theo quyết định của cơ quan quản lý. Nguyên nhân là do doanh nghiệp khai thác chưa hoàn tất hồ sơ pháp lý về đất đai tại hai đầu bến, giấy tờ bắt buộc để công bố, gia hạn hoạt động bến thủy nội địa. Sau khi thành phố vận hành chính quyền đô thị 2 cấp, thủ tục này tiếp tục phải nộp tại UBND phường Thủ Đức và UBND phường Bình Quới, nhưng đến nay vẫn chưa hoàn tất. Người dân mất đi một phương án di chuyển quan trọng, kéo theo tình trạng dồn ứ phương tiện qua khu vực cầu Bình Triệu càng trở nên căng thẳng.

Anh Hiếu, người dân sinh sống gần bến phà đã ba thế hệ, ngậm ngùi chia sẻ: “Hồi đó, chỉ cần qua đò, đi học, đi làm ở bên đó chỉ cần qua đò là tới nay phải đi vòng cả chục cây. Khu vực cầu Bình Triệu thường xuyên kẹt xe. Xưa mất khoảng 5 phút là tới rồi, nay đi phải 35 phút.”

Với nhiều hộ dân, chiếc phà Bình Quới không đơn thuần là một phương tiện di chuyển. Nó là nhịp cầu nối liền sinh kế, là thói quen gắn bó nhiều chục năm. Khi phà ngừng chạy, cả cộng đồng rơi vào cảnh khó khăn. Phía bờ phà thuộc phường Bình Quới, hiện chỉ còn hai chiếc phà neo đậu không hoạt động, nằm chỏng chơ giữa bến. Từ một điểm trung chuyển nhộn nhịp, bến phà nay trở thành nơi người dân tận dụng để câu cá, cho thấy sự lãng phí nguồn lực hạ tầng khi chưa có giải pháp sử dụng hợp lý.

Dọc tuyến đường Bình Quới, chị Yến, một tiểu thương buôn bán nhỏ, kể rằng việc phà dừng hoạt động khiến công việc của chị lao đao: “Qua cái có chuyến đi chuyến về liền à, còn đi đường vòng thì cũng mười mấy hai chục phút, đi xa hơn 10km. Người ta đi chợ đầu mối lấy đồ về bán cho lẹ cũng không đi được.”

Không chỉ tiểu thương, giới tài xế công nghệ, shipper cũng lao đao. Trong một buổi trưa nắng, chúng tôi bắt gặp một shipper chạy xe máy đến tận bến mới ngỡ ngàng khi thấy phà đã dừng từ lâu. Anh cho biết: “Bình thường đi phà qua đường 36, qua đường số 2, Kha Vạn Cân, tại mình đi tắt đường này đi thẳng qua đây luôn.”

Đường vòng xa hơn 10km, đồng nghĩa với việc tốn thêm thời gian, xăng xe, chi phí. Trong khi đó, đặc thù công việc của shipper là chạy đua từng phút. Anh Hiếu tiếp lời: “Học sinh, sinh viên, Shipper, nhất là shipper nhiều lắm. Tại người ta tranh thủ thời gian đi giao hàng tuyến đường mà nhanh nhất nên người ta lựa chọn tuyến đường này.”

Rõ ràng, khi bến phà dừng, những nhóm lao động phổ thông, học sinh sinh viên vốn đã khó khăn lại càng chật vật hơn.

Liên quan đến việc bến khách ngang sông Bình Quới ngừng hoạt động, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết: từ năm 2024, theo Nghị định 08/2021/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, thẩm quyền quản lý hoạt động bến thủy nội địa, trong đó có bến khách ngang sông Bình Quới, được chuyển giao cho UBND cấp huyện, xã. Việc gia hạn, công bố lại hoạt động bến phà do chính quyền địa phương xem xét, phê duyệt.

Từ đầu năm 2024 đến trước khi thành phố thực hiện mô hình chính quyền đô thị hai cấp, mặc dù đã có nhiều văn bản trao đổi giữa chính quyền hai bên bờ và doanh nghiệp khai thác bến phà nhưng vẫn chưa đi đến thống nhất. Sau khi mô hình chính quyền hai cấp được áp dụng, thẩm quyền tiếp tục được phân định rõ cho UBND cấp xã, cụ thể là UBND phường Thủ Đức và UBND phường Bình Quới. Theo Nghị định 140/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ 1/7/2025), thẩm quyền thỏa thuận kỹ thuật, công bố hoạt động, gia hạn hoạt động các bến khách ngang sông tiếp tục do UBND cấp xã thực hiện. Như vậy, trách nhiệm trong việc giải quyết cho bến phà Bình Quới hoạt động trở lại hiện thuộc về UBND phường Thủ Đức và UBND phường Bình Quới.

Theo thống kê từ UBND quận Bình Thạnh (cũ) cho thấy, mỗi ngày trước đây có khoảng 800 – 1.000 lượt xe máy và 1.000 – 1.500 lượt người qua phà Bình Quới. Con số này cho thấy nhu cầu đi lại của người dân là thực tế và cấp thiết. Việc phà ngừng hoạt động không chỉ khiến thời gian di chuyển tăng gấp nhiều lần, mà còn gây ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế, như buôn bán, học tập và lao động của cư dân khu vực.

Trong bối cảnh đó, cần sự vào cuộc quyết liệt và phối hợp chặt chẽ từ phía UBND phường Bình Quới và phường Thủ Đức nhằm đẩy nhanh tiến độ sớm đưa bến phà vào hoạt động trở lại, không để người dân tiếp tục là phía chịu thiệt thòi vì sự chậm trễ của quy trình pháp lý.