Mở lối cho dòng vốn dài hạn

Khi nền kinh tế cần tới khoảng 38,5 triệu tỷ đồng cho mục tiêu tăng trưởng trong 5 năm tới, việc mở thêm những kênh dẫn vốn ngoài tín dụng ngân hàng đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Muốn mở rộng sản xuất, đầu tư nhà máy hay phát triển một dự án mới, doanh nghiệp Việt Nam thường nghĩ đến ngân hàng đầu tiên. Nhiều năm qua, tín dụng đã trở thành nguồn vốn chủ lực của nền kinh tế. Nhưng khi mục tiêu tăng trưởng ngày càng cao, một mình hệ thống ngân hàng sẽ khó có thể tiếp tục gánh vác toàn bộ nhu cầu vốn.

Theo tính toán của các chuyên gia, giai đoạn 2026-2030, Việt Nam cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng để đầu tư cho phát triển. Trong khi đó, ngân sách nhà nước chỉ có thể đáp ứng khoảng 20%. Điều đó đồng nghĩa, thị trường vốn phải chia sẻ nhiều hơn vai trò dẫn vốn cho nền kinh tế.

Theo ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đây là thời điểm cần tái cấu trúc các kênh huy động vốn, bởi dư địa tăng trưởng tín dụng không còn nhiều:

"Việc cấu trúc lại các kênh dẫn vốn đặc biệt là quan trọng trong bối cảnh là nguồn vốn là hữu hạn. Nguồn vốn tín dụng cũng đã chạm trần các chỉ số an toàn hệ thống. Do vậy, thị trường chứng khoán hiện nay được xác định là một trong kênh đầu tư cần phải phát huy vai trò mạnh mẽ hơn trong việc trở thành một kênh dẫn vốn có hiệu quả cho nền kinh tế".

Tuy nhiên, thị trường vốn sẽ khó phát huy hết vai trò nếu dòng tiền vẫn tập trung vào một vài lĩnh vực truyền thống. Hiện ngân hàng và bất động sản chiếm gần 70% vốn hóa thị trường chứng khoán. Trong khi đó, các lĩnh vực được kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng mới như công nghệ, sản xuất hay tiêu dùng vẫn còn khá khiêm tốn.

Muốn dòng vốn dịch chuyển, trước hết phải có thêm những doanh nghiệp chất lượng tham gia thị trường. Đó cũng là kỳ vọng của bà Đặng Nguyệt Minh, Giám đốc Nghiên cứu Dragon Capital:

"Trên thị trường chứng khoán Việt Nam với cơ cấu vốn hoá tập trung vào các ngành đầu tư truyền thống như ngân hàng, bất động sản, đóng góp tới 68%. Trong khi đó, các ngành sản xuất, tiêu dùng, công nghệ đóng góp tỷ lệ khiêm tốn. Do vậy, để kích hoạt dòng vốn vào thị trường, tôi hy vọng làn sóng IPO sẽ tập trung vào nhóm các doanh nghiệp này trong thời gian tới".

IPO không chỉ giúp doanh nghiệp huy động vốn. Quan trọng hơn, đó là nơi nhà đầu tư có thể thoái vốn để tiếp tục đầu tư vào những doanh nghiệp mới.

Khi vòng quay ấy vận hành thông suốt, dòng tiền sẽ không bị “đóng bang”, mà tiếp tục tìm đến những ý tưởng và dự án có tiềm năng tăng trưởng. Ông Bùi Thành Trung, Phó Tổng Giám đốc TVS cho rằng đây là mắt xích thị trường còn đang thiếu:

"Trong 5 năm trở lại đây hầu như tất cả doanh nghiệp sáng tạo được đầu tư bởi các quỹ đầu tư mạo hiểm đều chưa có cơ hội tiếp cận với thị trường IPO. Đó là thị trường rất tốt để doanh nghiệp có thể thoái vốn, các nhà đầu tư gặp gỡ nhau và chuyển giao sang giai đoạn phát triển tiếp theo. Với vai trò là nhà đầu tư, chúng tôi luôn mong muốn có thể tái tạo vòng quay của dòng vốn".

Ở góc độ thị trường, nhiều tín hiệu tích cực cũng đang dần xuất hiện. Kỳ vọng nâng hạng thị trường, mùa công bố kết quả kinh doanh cùng hoạt động cơ cấu danh mục đầu tư được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho dòng tiền.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư, Công ty Chứng khoán An Bình, đây có thể là thời điểm thị trường đón thêm những lực đẩy mới:

"Tôi tin rằng thời điểm các tháng sau là thời điểm mà chúng ta có nhiều điểm rơi từ mùa báo cáo tài chính, thời điểm gần đến thời điểm nâng hạng thị trường cũng như cơ cấu vốn cho 6 tháng cuối năm. Đây là thời điểm mà tôi cho rằng dòng tiền có thể sẽ quay trở lại kênh thị trường vốn".

38,5 triệu tỷ đồng là bài toán của nguồn lực. Nhưng sâu xa hơn, đó là bài toán của cách dẫn vốn. Ngân hàng vẫn sẽ là trụ cột của hệ thống tài chính. Song để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, nền kinh tế cần thêm những kênh huy động vốn dài hạn, minh bạch và hiệu quả hơn.

Khi thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp và hoạt động IPO phát triển đúng vai trò, áp lực lên tín dụng ngân hàng sẽ được chia sẻ. Quan trọng hơn, dòng vốn sẽ có cơ hội chảy đến đúng doanh nghiệp, đúng lĩnh vực và tạo ra nhiều giá trị hơn cho nền kinh tế./.