Mạnh tay với hành vi côn đồ nơi công cộng

Vừa qua, cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TPHCM đã bắt giữ đối tượng Bùi Quang Hiếu, là tài xế xe ôm công nghệ tại sân bay Tân Sơn Nhất về hành vi “gây rối trât tự công cộng”, sau khi tài xế này chửi bới, đập phá hành lý khách được ghi lại và đăng tải trên mạng xã hội.

Những hành vi thiếu văn hóa, xem thường pháp luật hoặc phá hoại tài sản, dùng bạo lực để giải quyết mâu thuẫn khi tham gia giao thông xảy ra khá thường xuyên trong thời gian qua. Nhiều vụ việc gây thiệt hại không nhỏ về tài sản, sức khỏe, tinh thần, thậm chí là gây án mạng để lại hậu quả hết sức đau lòng, gây bức xúc dư luận.

"Đến giờ đi làm, đưa con đi học, ai cũng vội hết mà đường xá đông nghẹt rất là ức chế. Vì vậy khi gặp sự cố là họ sẵn sàng ăn thua đủ với nhau. Ai là người mạnh mẽ hơn, ai là người to tiếng hơn thì người đó là người chiến thắng, chứ không có nói lý lẽ".

"Hành vi này không chỉ là xem thường pháp luật, gây tổn hại sức khỏe cho người khác, mà còn gây mất an toàn giao thông, gây nhiều bức xúc. Cơ quan chức năng cần xử lý mạnh tay, nghiêm trị những hành vi xem thường pháp luật như thế".

Dưới góc độ pháp luật, luật sư Nguyễn Văn Hậu, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TPHCM cho biết, việc sử dụng hành vi bạo lực để giải quyết mâu thuẫn sẽ phải chịu các chế tài nghiêm khắc của pháp luật: "Về mặt dân sự, người có hành vi gây rối, hành hung mà nếu gây ra thiệt hại thì phải bồi thường về tinh thần, sức khỏe và tài sản người bị hành hung. Về hình sự, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác; đáng chú ý là dù tỷ lệ thương tích dưới 10% nhưng nếu thực hiện hành vi có tính chất côn đồ hoặc dùng hung khí nguy hiểm, người vi phạm vẫn bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt từ từ 6 tháng đến 3 năm. Song song đó, hành vi gây náo loạn, ách tắc giao thông, ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự nơi công cộng sẽ truy cứu trách nhiệm hình sự về tội gây rối trật tự công cộng".

Theo Tiến sĩ tâm lý Uông Thị Lê Na, hành vi bạo lực này xuất phát từ nhiều nguyên nhân; trong đó các bên thường có xu hướng bảo vệ bản thân, cộng với tâm lý ức chế, căng thẳng khi tham gia giao thông dẫn đến thiếu kiểm soát trong cách xử sự và giải quyết vụ việc: "Vụ va chạm can thiệp thô bạo về các kế hoạch khi chúng ta đang đi trên đường, tạo ra áp lực tâm lý cực lớn dẫn dẫn đến phản ứng nguyên thủy của con người là giận dữ, để giải tỏa sự bế tắc đó. Và khi thấy đối phương giận dữ thì phản ứng tự nhiên là đáp trả tương xứng để không bị lép vế. Hoặc là để bảo vệ lòng tự trọng, người ta thường chọn là buộc tội đối phương để minh chứng là mình đúng. Khi va chạm giao thông ở nơi công cộng thì việc đầu tiên là chúng ta cần giữ được "đầu lạnh khi mặt đường nóng", đó là ứng xử văn minh".

Ngoài lý do chủ quan về mặt tâm lý, đề cao "cái tôi" cá nhân quá mức và sự thiếu ý thức trong chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân, luật sư Nguyễn Văn Hậu còn nêu thêm một số yếu tố khách quan dẫn đến các vụ ẩu đã trên đường phố: "Chúng tôi thấy sự tác động của các chất kích thích như rượu bia, ma túy khiến cho đối tượng dễ dàng phạm tội. Sự lên ngôi của văn hóa "giang hồ mạng" và các nội dung bạo lực cũng tạo ra hình mẫu sai lệch, lối sống coi thường pháp luật. Cuối cùng, dù pháp luật đã nghiêm khắc nhưng việc thực thi tại một số địa điểm và địa bàn vẫn chưa thật sự triệt để".

Để hạn chế các vụ việc, luật sư Nguyễn Văn Hậu cho rằng, trước hết cơ quan chức năng cần kiên quyết nghiêm trị các hành vi vi phạm, đặc biệt các vụ việc có tính chất côn đồ, coi thường tính mạng và pháp luật: "Trước hết cần tiếp tục hoàn thiện, thực hiện nghiêm minh các chế tài pháp lý. Tăng cường sự hiện diện của lực lượng tuần tra kiểm soát, để kịp thời phát hiện và trấn áp tội phạm từ khi mới phát sinh. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, lắp đặt camera giám sát đô thị sẽ giúp nâng cao hiệu quả phạt nguội, tạo tâm lý thượng tôn pháp luật. Cần tích hợp sâu rộng nội dung giáo dục pháp luật vào học đường, quản lý chặt thông tin độc hại trên không gian mạng và tăng cường công tác tư vấn tâm lý cộng đồng. Khuyến khích người dân tích cực tố giác tội phạm. Xây dựng văn hóa giao thông "nhường nhịn và thấu hiểu".

Về phía cơ quan quản lý, Công an TPHCM cũng khẳng định đều xử lý nghiêm khắc các hành vi lệch chuẩn, côn đồ trên đường phố. Đồng thời khuyến cáo, người dân cần bình tĩnh sau va chạm giao thông, hợp tác giải quyết theo đúng quy định. Với các vụ việc mâu thuẫn có sử dụng vũ lực, người dân cần giữ khoảng cách, nhằm đảm bảo an toàn cho tính mạng, sức khỏe của bản thân. Đồng thời nhanh chóng liên hệ cơ quan chức năng trên địa bàn để xử lý.

Ngoài ra, Tiến sĩ Trần Hữu Minh, Chánh văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia cũng khuyến nghị, người dân cần ứng xử văn hóa, thượng tôn pháp luật trong mọi tình huống: "Hành vi nóng nảy trong giao thông, tôi cho rằng đây là thực trạng đáng báo động. Và những diễn biến này đang tiếp tục diễn ra, đòi hỏi cơ quan chức năng phải theo sát, đặc biệt là xử lý nghiêm minh để răn đe và bảo vệ sự bình yên trên mỗi tuyến đường. Mọi va chạm đều đã có pháp luật bảo vệ và cơ quan chức năng là sẽ phân xử đúng, sai một cách công tâm. Tôi rất mong người tham gia giao thông giữ tâm thế thật bình tĩnh. Sự nhường nhịn và ứng xử văn minh không chỉ bảo vệ bản thân mà còn góp phần xây dựng một môi trường giao thông an toàn cho toàn xã hội".

Cần pháp luật mạnh mẽ và bài học ứng xử

Từ vụ việc tài xế công nghệ tại sân bay Tân Sơn Nhất (TPHCM) bị xử lý về hành vi “gây rối trât tự công cộng”, không chỉ để lại hình ảnh phản cảm trong mắt người đi đường, khách du lịch tại cửa khẩu sân bay quốc tế, mà lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về hành vi lệch chuẩn, côn đồ trên đường phố. Đây không phải là lần đầu xảy ra vụ việc.

Thời gian qua vẫn liên tiếp xảy ra những mâu thuẫn nhỏ song lại dẫn đến hậu quả lớn khôn lường về sức khỏe, tài sản, thậm chí là tính mạng. Đặt ra dấu hỏi lớn về sự xuống cấp đạo đức ứng xử trong xã hội hiện nay; gây tâm lý bất an, lo ngại về sự an toàn nơi công cộng.

Nhiều nguyên nhân cũng đã được đưa ra, từ áp lực hạ tầng giao thông, ùn tắc, va chạm, khói bụi, sử dụng chất kích thích, đến áp lực cuộc sống, công việc, học tập, tâm lý… dẫn đến khó kiểm soát cảm xúc, ứng xử và hành vi. Tuy nhiên, đây không phải là lý do chính để đổ lỗi cho hành vi thiếu văn hóa và bạo lực, mà phần lớn đến từ nhận thức cá nhân. Có thể nhận thấy qua các vụ việc, hành vi côn đồ chỉ diễn ra trong tích tắc nhưng đó là mầm móng tồn tại sẵn trong suy nghĩ của những đối tượng này. Đó là lối sống ích kỷ, thiếu ý thức pháp luật, tôn thờ sức mạnh và đồng tiền mà không hề suy xét việc làm của mình trái với đạo đức và tinh thần nhân văn của xã hội.

Do đó, sự vào cuộc quyết liệt của lực lượng chức năng thời gian qua để nghiêm trị các đối tượng côn đồ là rất cần thiết, cho thấy sự nghiêm minh của pháp luật. Tuy nhiên, cơ quan chức năng cần tập trung hơn nữa công tác giám sát, từ xử lý trực tiếp đến phạt nguội, kiên quyết xử lý công khai, “không vùng cấm, không ngoại lệ”, thậm chí đề xuất quy định xử lý nghiêm khắc hơn nữa để tăng tính răn đe, ngăn ngừa vi phạm tái diễn. Đồng thời tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật nhằm nâng cao hiểu biết pháp luật cho người dân.

Xã hội cũng cần lên án mạnh mẽ những hành vi lệch chuẩn, manh động coi thường pháp luật và tính mạng, sức khỏe người khác; không thờ ơ, e sợ mà phải mạnh mẽ tố giác, không khoan dung cho các hành vi côn đồ nơi công cộng, nhằm xây dựng xã hội sống và làm việc theo pháp luật.

Ngoài ra, để triệt tiêu mầm mống bạo lực thì vai trò của giáo dục nhận thức là hết sức quan trọng. Xây dựng lối sống văn minh từ gia đình, nhà trường và xã hội, đó là: tạo một môi trường an toàn, lành mạnh; giáo dục đạo đức và kỹ năng sống; ngăn chặn những nguy cơ tư duy lệch lạc từ thông tin xấu, độc, bạo lực trên không gian mạng; cùng sự giám sát chặt chẽ, can thiệp kịp thời góp phần thay đổi nhận thức và hành vi của mỗi người, đặc biệt là giới trẻ.

Việc trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng xử lý và giữ "cái đầu lạnh" sau va chạm giao thông là cực kỳ thiết yếu để tránh bạo lực và rơi vào vòng “lao lý”. Đã đến lúc mỗi người khi tham gia giao thông cần học cách ứng xử văn minh, tuân thủ luật giao thông và giải quyết vấn đề dựa trên pháp luật thay vì dùng bạo lực hay “cái tôi” cá nhân. Hãy để sự tử tế hướng đến một xã hội văn minh và an toàn hơn./.