Mâm cơm những ngày đầu năm của Tết Nam Bộ

Vốn tính thật thà như lúa nên người Nam Bộ cũng ít khi cầu kỳ trong bữa cơm, nhưng chung một ước nguyện no ấm và bình an nên người dân xứ này rất châm chút cho mâm cơm ngày Tết với tất cả sự thành kính.

Trên mâm cơm đó, những món ăn “vĩnh cửu” hiện diện, mang đầy ý nghĩa về sự sống và cầu mong tài lộc, yên vui. Và để biết được mâm cơm ngày Tết ở miền Tây được chế biến ra sao, ý nghĩa của từng món là gì? 

Từ truyền thống bao đời để lại, mâm cơm ngày Tết ở miền Tây Nam Bộ có hết thảy các vị: mặn, ngọt, chua, cay, đắng. Về văn hóa tín ngưỡng thì cái ngũ vị ấy tượng trưng cho ngũ hành vần xoay. Còn trong văn hóa vùng miền thì bữa cơm ngày Tết là dịp để con cháu dâng lên tổ tiên những sản phẩm ngũ cốc, chăn nuôi để ông bà yên lòng khi thấy con cháu không bỏ nghề nông, “dĩ nông vi bản”.

Mâm cơm cũng thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, trước là dâng lên bàn thờ để đón rước ông bà, tổ tiên, sau là để con cháu tề tựu, cùng ăn cơm sum vầy. Không quá cầu kỳ nhưng mâm cơm Tết “trước cúng sau cấp” của người miền Tây hội tụ đủ đầy những món “tinh hoa ẩm thực” của lưu dân phương Nam, cho thấy đó là dịp quan trọng nhất năm.

Ăn uống, tiệc tùng là việc bình thường trong năm, nhưng Tết Nguyên đán, ngày đầu tiên của năm mới, người Nam Bộ thấy cần biểu lộ một thái độ riêng, vừa vui tươi, vừa trang nghiêm. Mâm cơm ngày Tết rất quan trọng, người ta phải ăn cho no nê để hi vọng suốt năm mới được no nê.

Nhưng còn một ý nghĩa khác, cao cả hơn đó là dâng cúng lên tổ tiên những thức ăn ngon nhất để ông bà hưởng trước, rồi sau đó, ông bà ban phước qua món ăn ấy cho con cháu. Tất cả những truyền thống xưa cũ đó đến nay được gìn giữ và phát huy, đầu năm vui vẻ, cuối năm an lành!