Lo ngại ô nhiễm tiếng ồn từ nhà hàng, quán nhậu ở khu đô thị

Ô nhiễm tiếng ồn vì thế không còn là hiện tượng cá biệt, mà đang trở thành một vấn đề dân sinh gây bức xúc kéo dài. Trước thực trạng này, người dân đã liên tục phản ánh, và mới đây, Chính phủ đã ban hành những quy định mới nhằm siết chặt chế tài xử lý.

Khi không gian sống bị bào mòn

Không chỉ giới hạn trong các khu đô thị lớn, tình trạng ô nhiễm tiếng ồn từ hàng ăn, quán nhậu về tối đến đêm đang diễn ra ở nhiều khu dân cư khác nhau. Tại các khu nhà ở xen kẽ kinh doanh, dọc các tuyến đường liên xã, liên huyện, hay những khu vực đang trong quá trình đô thị hóa, hàng quán mọc lên ngày càng nhiều, kéo theo hoạt động ăn nhậu, mở nhạc lớn kéo dài nhiều giờ.

Gây ô nhiễm tiếng ồn: Xử phạt không cần máy đo, bất kể khung giờ

Dẹp “hung thần” ô nhiễm tiếng ồn: Cần trách nhiệm cả đôi bên

Phản ánh của người dân cho thấy, nguồn gây ồn không chỉ đến từ loa đài công suất lớn mà còn từ tiếng người nói lớn, hò hét khi đã sử dụng rượu bia, tiếng kéo bàn ghế, tiếng xe ra vào liên tục. Đặc biệt, tình trạng này thường diễn ra từ chiều tối đến khuya, trùng với thời điểm người già, trẻ nhỏ và người lao động cần nghỉ ngơi.

Nhiều hộ dân cho biết, dù đã đóng kín cửa, thậm chí phải sử dụng các biện pháp cách âm tạm thời, nhưng tiếng ồn vẫn vọng vào nhà, gây mất ngủ kéo dài, ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần. Không ít gia đình có người cao tuổi hoặc trẻ nhỏ phải thay đổi sinh hoạt, đi ngủ muộn một cách bất đắc dĩ. Lâu dần, sự bức bối tích tụ dẫn đến mâu thuẫn giữa người dân và các cơ sở kinh doanh. PGS.TS Trần Thành Nam - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận định:

“Mỗi người phải ý thức được là ô nhiễm tiếng ồn cũng là một trong những nguồn có thể làm suy giảm sức bền về mặt tâm lý, làm ảnh hưởng sức khoẻ tâm thần của chúng ta. Ảnh hưởng đến sức khoẻ về mặt thính lực, dẫn đến một số hành vi thiếu hoặc mất kiểm soát khác.”

Thực tế cho thấy, việc xử lý ô nhiễm tiếng ồn trong thời gian dài gặp nhiều khó khăn. Trước đây, khi phản ánh lên chính quyền, người dân thường được yêu cầu chờ đo cường độ âm thanh, xác minh khung giờ vi phạm. Quy trình này mất thời gian, trong khi nhiều cơ sở kinh doanh chỉ cần tắt nhạc tạm thời rồi lại tiếp tục mở lớn sau đó. Điều này khiến không ít người dân rơi vào tâm lý “biết là ồn nhưng khó xử lý”, còn người vi phạm thì dần sinh ra tâm lý nhờn luật.

Từ “khó xử lý” đến siết chặt chế tài: Tiếng ồn không còn là chuyện nhỏ

Trong bối cảnh đó, Nghị định số 282/2025 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 15 tháng 12 năm 2025, được đánh giá là một bước thay đổi quan trọng trong công tác quản lý trật tự và tiếng ồn trong cộng đồng. Theo quy định mới, hành vi gây tiếng ồn ảnh hưởng đến người xung quanh có thể bị xử phạt không phụ thuộc vào khung giờ, và không bắt buộc phải đo cường độ decibel như trước.

Điểm mới đáng chú ý của nghị định là tập trung vào bản chất hành vi gây ảnh hưởng, thay vì chỉ dựa vào các chỉ số kỹ thuật. Điều này cho phép lực lượng chức năng chủ động xử lý ngay khi tiếp nhận phản ánh chính đáng từ người dân, tránh tình trạng kéo dài, chồng chéo trong quy trình xử lý. Bên cạnh hình thức phạt tiền, nghị định cũng quy định tịch thu phương tiện, thiết bị gây ồn, như loa kéo, dàn âm thanh. Đây được xem là chế tài đủ mạnh, đánh trực tiếp vào nguyên nhân phát sinh vi phạm, góp phần chấm dứt tình trạng tái phạm nhiều lần. Ông Trần Tiến, sinh sống tại Thanh Trì, Hà Nội cho hay:

“Nếu mà để hàng quán bán hàng nửa đêm hoặc qua đêm mà đông khách, ồn ào cả đêm thì ảnh hưởng rất nhiều đến cuộc sống của người dân hàng xóm. Luật thì có, nhưng để mà phạt thì nên nhắc nhở người ta để rút kinh nghiệm đã, dùng hình thức phạt là cuối cùng.” 

Theo các chuyên gia, việc không còn giới hạn xử phạt theo khung giờ cũng mang ý nghĩa quan trọng về mặt nhận thức. Tiếng ồn gây ảnh hưởng đến cộng đồng không chỉ là vấn đề “ban đêm hay ban ngày”, mà là câu chuyện tôn trọng không gian sống chung. Một hành vi gây ồn vào buổi trưa hay chiều tối, nếu làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt của người khác, vẫn có thể bị xử lý.

Ngay sau khi nghị định có hiệu lực, nhiều địa phương đã đẩy mạnh tuyên truyền tại khu dân cư, yêu cầu các cơ sở kinh doanh ký cam kết giảm tiếng ồn, thu dọn đúng giờ, không mở nhạc lớn. Lực lượng công an cơ sở được trao quyền chủ động hơn trong việc tiếp nhận phản ánh và xử lý vi phạm ngay tại hiện trường.

Tuy vậy, nhiều ý kiến cũng cho rằng, việc không đo decibel đòi hỏi quá trình xử lý phải đi kèm với sự minh bạch và giám sát của cộng đồng. Việc ghi nhận hiện trường, lấy ý kiến từ nhiều hộ dân xung quanh sẽ giúp tránh tình trạng xử lý cảm tính, đồng thời bảo đảm quyền lợi chính đáng của cả người dân và người kinh doanh.

Dưới góc độ xã hội, ô nhiễm tiếng ồn không chỉ là câu chuyện pháp lý, mà còn phản ánh văn hóa ứng xử trong đời sống cộng đồng. Quyền kinh doanh là hợp pháp và cần được bảo vệ, nhưng không thể đặt lên trên quyền được nghỉ ngơi, quyền được sống trong môi trường yên tĩnh của người khác. Anh Tân, thường trú tại Lê Đức Thọ nêu cảm nhận:

“Nếu trong khoảng thời gian sinh hoạt gia đình, được nhà nước cho phép, hoặc khoảng 9-10 giờ, hay 10 giờ đổ xuống, âm lượng vừa phải tránh làm ảnh hưởng tới sinh hoạt của người khác thì được. Còn nếu quá thời gian đấy thì phải có mức răn đe, làm sao đủ tính kỷ luật cho người ta không mắc phải” 

Nhiều người dân bày tỏ mong muốn, bên cạnh chế tài xử phạt, chính quyền địa phương cần quy hoạch rõ ràng hơn các khu vực kinh doanh ăn uống về đêm, tăng cường vai trò của tổ dân phố, ban quản lý khu dân cư trong việc giám sát, nhắc nhở từ sớm, tránh để mâu thuẫn leo thang.

Thế nhưng, cũng có người cho rằng việc kinh doanh hàng quán khó tránh khỏi ồn ào, vô tình ảnh hưởng tới người khác. Đồng thời, khó có thể đánh giá được tác động của Nghị định mới tới hoạt động kinh doanh, buôn bán của các nhà hàng, cửa tiệm có liên quan. Anh Thành (thường trú tại Thanh Xuân) cho biết:

“Việc người ta cứ làm, việc mình mình làm. Thực ra mình cũng không dám đánh giá thế nào, bởi vì thượng tôn pháp luật thì mình chấp nhận chứ mình không đánh giá được.”

Nghị định 282/2025 được kỳ vọng sẽ là công cụ pháp lý đủ mạnh để lập lại trật tự, nhưng để quy định đi vào cuộc sống một cách bền vững, rất cần sự phối hợp từ nhiều phía: sự chấp hành của các cơ sở kinh doanh, sự phản ánh có trách nhiệm của người dân, và sự vào cuộc kịp thời, minh bạch của chính quyền cơ sở. Giữ gìn sự yên tĩnh cho khu dân cư không chỉ là thực thi pháp luật, mà còn là xây dựng một nếp sống văn minh, nơi lợi ích kinh tế và chất lượng sống được đặt trong thế cân bằng. Khi tiếng ồn được kiểm soát, cũng là lúc không gian sống được trả lại sự bình yên vốn có cho cộng đồng.