Lần đầu tiên sau 3 năm FED tăng lãi suất: Sức ép mới với kinh tế Việt Nam

Quyết định này đang đặt ra bài toán mới cho điều hành tỷ giá, lãi suất trong nước, trong bối cảnh lạm phát của Việt Nam cũng đang áp sát ngưỡng mục tiêu. Nền kinh tế Việt Nam sẽ phải đối mặt với những sức ép nào?

Mới đây, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản (0,25%), đánh dấu đợt tăng lãi suất đầu tiên trong vòng 3 năm qua trong bối cảnh ngân hàng trung ương nước này nỗ lực ngăn chặn tình trạng lạm phát tăng cao. Trong tuyên bố, FED cho biết quyết định này được đưa ra với sự đồng thuận tuyệt đối và nhiều khả năng sẽ có thêm các biện pháp thắt chặt chính sách trong tương lai gần để giúp lạm phát giảm nhanh hơn.

Chủ tịch Fed Kevin Warsh lý giải: "Các dữ liệu tổng thể đều cho thấy nền kinh tế Mỹ thực sự đã mạnh lên. Tăng trưởng cơ bản đang ở mức cao hơn. Vấn đề hiện nay nằm ở lạm phát. Việc duy trì ổn định giá cả đã là một thách thức trong suốt hơn 5 năm rưỡi qua. Vì vậy, quyết định của Fed là thực hiện hành động nhằm đảm bảo sớm đạt được mục tiêu ổn định giá cả."

Với Việt Nam, mỗi lần Fed đảo chiều chính sách thường kéo theo một chu kỳ tác động không hề ngắn. Ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital, nhắc lại bài học từ giai đoạn FED tăng lãi suất 2016 – 2020:

"Việc đảo chiều về chính sách mỗi khi Fed đảo chiều thời gian sẽ khá là dài, ví dụ như năm 2016 đến năm 2020 Fed tăng lãi suất là 4 năm, trong thời gian đó kinh tế gặp khó khăn do chi phí vốn tăng cao. Điều này sẽ tạo ra áp lực đối với những quốc gia như Việt Nam, khi thời gian gần đây Ngân hàng Nhà nước duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng. Nếu hiểu tương quan mối quan hệ giữa lãi suất và tỷ giá, nếu duy trì chính sách tiền tệ độc lập thì phải hy sinh tỷ giá, và nếu tỷ giá có vấn đề thì liên quan đến lạm phát. Từ đầu năm đến nay, lạm phát đã tiệm cận mức 4,5%".

Áp lực không chỉ đến từ bên ngoài. Theo Tổng cục Thống kê, CPI bình quân 8 tháng năm 2026 tăng 4,45% so với cùng kỳ, áp sát mục tiêu kiểm soát lạm phát cả năm 4,5%. Giá xăng dầu, giá điện và dịch vụ ăn uống là những nhóm tăng mạnh nhất. Trước sức ép cùng lúc từ bên ngoài lẫn trong nước, Ngân hàng Nhà nước đã dùng đồng bộ nhiều công cụ để giữ ổn định thị trường, trong đó có nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ được kích hoạt từ cuối năm ngoái. PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, giảng viên Học viện Ngân hàng, đánh giá:

"Ngân hàng Nhà nước đã chủ động, linh hoạt sử dụng các công cụ chính sách để ổn định thị trường, như công cụ hoán đổi tiền tệ, giúp các ngân hàng đáp ứng được nhu cầu bằng ngoại tệ hoặc nội tệ tại một thời điểm. Như vậy sẽ giảm bớt được áp lực về mặt thanh khoản cho ngân hàng."

Ngân hàng Nhà nước cũng nêu rõ định hướng: duy trì lãi suất điều hành hợp lý, điều hành tỷ giá linh hoạt, phối hợp đồng bộ các công cụ chính sách. Nhưng cơ quan này cũng nhìn nhận, dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ để hỗ trợ tăng trưởng hiện rất hạn hẹp, do rủi ro lạm phát và biến động quốc tế. Nhiệm vụ thúc đẩy tăng trưởng vì vậy được đặt nhiều hơn lên vai chính sách tài khóa, còn chính sách tiền tệ tập trung giữ ổn định vĩ mô.