Lãi suất giảm, vốn rẻ có dễ tiếp cận?

Giúp doanh nghiệp và hộ kinh doanh tiếp cận vốn thuận lợi

Mới đây, nhóm ngân hàng thương mại vốn nhà nước như Vietcombank, VietinBank, BIDV, Agribank đang tung ra các gói hàng chục nghìn tỷ đồng với mức giảm sâu hơn 1% mỗi năm cho khối sản xuất và xuất khẩu. Các ngân hàng tư nhân như Sacombank, SHB, MSB hay BVBank cũng không đứng ngoài cuộc, thậm chí có nơi mạnh tay hạ hẳn 2% đến 2.5% cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa hoặc mảng nông nghiệp công nghệ cao.

Điều này tạo ra một phản ứng dây chuyền tích cực, khi ngân hàng giảm chi phí sẽ giúp doanh nghiệp và hộ kinh doanh tiếp cận vốn thuận lợi hơn với mức lãi suất giảm thực chất, thúc đẩy tái đầu tư vào dây chuyền sản xuất để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cuối năm.

Ông Lại Tiến Quân, đại diện Ngân hàng Đầu tư và phát triển BIDV cho biết:

"Bên cạnh việc giảm lãi suất như vậy chúng tôi vẫn tiếp tục gói lãi suất dành cho khách hàng ưu tiên như sản xuất lương thực, lúa gạo, chuỗi cung ứng, năng lượng chúng tôi đều giảm lãi suất 1%-1.5% so với lãi suất cho vay thông thường. Cùng với đó, chúng tôi tiết giảm chi phí như tinh giản quy trình nội bộ, số hóa, giảm thời gian tiếp cận, phê duyệt các khoản vay, tạo điều kiện tốt hơn cho khách hàng trong quá trình tiếp cận vốn vay."

Đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), việc giảm lãi suất điều hành và các gói tín dụng ưu đãi (thấp hơn từ 1% - 2.5%/năm tùy ngân hàng) là một tín hiệu cực kỳ tích cực. Tuy nhiên, thực tế vận hành lại phát sinh những nhu cầu bức thiết hơn như giảm chi phí vốn thực chất: Doanh nghiệp mong muốn mức giảm chi phí vay phải áp dụng đồng đều trên toàn bộ dư nợ hiện hữu, chứ không chỉ dừng lại ở các gói vay mới hoặc ưu đãi ngắn hạn vài tháng đầu. Nhiều doanh nghiệp nhỏ cho biết vẫn gặp rào cản lớn về điều kiện thế chấp, hóa đơn chứng từ hoặc thủ tục chứng minh dòng tiền.

Chỉ ra thực tế hiện nay, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho biết: thực tiễn doanh nghiệp nhỏ và vừa, vấn đề hiện nay không chỉ là lãi suất bao nhiêu, mà còn là doanh nghiệp có tiếp cận được vốn hay không và mức giảm có thực sự đi vào chi phí vốn của doanh nghiệp hay không.

"Điều doanh nghiệp mong muốn là các chương trình ưu đãi có thời gian đủ dài, điều kiện rõ ràng và khả năng tiếp cận thuận lợi. Với những doanh nghiệp có lịch sử tín dụng tốt, tài chính minh bạch và phương án kinh doanh khả thi, có thể nghiên cứu cơ chế phù hợp để lợi ích từ mặt bằng lãi suất thấp hơn từng bước lan tỏa tới cả dư nợ hiện hữu, thay vì chủ yếu tập trung vào khoản vay mới hoặc ưu đãi trong thời gian ngắn."

Gỡ điểm nghẽn để dòng vốn chảy vào sản xuất

Một điểm nghẽn khác cần nhìn nhận là khả năng đáp ứng điều kiện tín dụng. Nhiều doanh nghiệp nhỏ có đơn hàng, khách hàng và cơ hội kinh doanh nhưng tài sản bảo đảm hạn chế; hệ thống kế toán, hóa đơn, chứng từ chưa hoàn chỉnh; dòng tiền chưa được quản trị bài bản. Trong khi đó, ngân hàng có trách nhiệm kiểm soát rủi ro và bảo đảm an toàn tín dụng. Vì vậy, giải pháp bền vững không phải là hạ chuẩn cho vay mà là nâng chất lượng doanh nghiệp và đổi mới phương thức đánh giá tín dụng.

Đặc biệt trong bối cảnh cuối năm, nhu cầu vốn tăng cao nên việc cần làm lúc này là sự linh hoạt, tinh gọn quy trình thẩm định của các ngân hàng để dòng vốn rẻ có thể "chảy" nhanh vào nhà xưởng, kịp thời phục vụ đơn hàng. Ông Trần Đình Trung, Giám đốc tài chính công ty xe đạp Thống Nhất cũng bày tỏ kỳ vọng:

"Tôi mong từ giờ đến cuối năm lãi suất giảm được càng nhiều càng tốt, lãi suất rẻ sẽ giúp doanh nghiệp giảm bớt chi phí, tăng lợi nhuận, hiện đây cũng là giai đoạn cần đầu tư nhiều máy móc, nguyên liệu nên cần vốn…."

Do đó, theo chuyên gia tài chính Nguyễn Quang Huy, cần thúc đẩy đồng thời một số giải pháp thực tiễn. Trước hết, ngân hàng có thể tăng cường đánh giá doanh nghiệp dựa trên dòng tiền, hợp đồng, đơn hàng, hóa đơn điện tử, lịch sử giao dịch và chuỗi cung ứng, bên cạnh tài sản bảo đảm truyền thống.

"Tiếp tục đơn giản hóa, số hóa hồ sơ và minh bạch điều kiện của từng chương trình ưu đãi, giúp doanh nghiệp dễ dàng xác định mình có đủ điều kiện tiếp cận hay không. phát huy hiệu quả hơn các cơ chế bảo lãnh tín dụng, tài trợ chuỗi cung ứng và chia sẻ rủi ro phù hợp, qua đó hỗ trợ những doanh nghiệp có phương án tốt nhưng còn hạn chế về tài sản bảo đảm. Cuối cùng, doanh nghiệp cũng phải chủ động minh bạch tài chính, chuẩn hóa kế toán, quản trị dòng tiền, nâng vốn chủ sở hữu và xây dựng lịch sử tín dụng tốt."

Quan trọng, theo chuyên gia tài chính ngân hàng Nguyễn Quang Huy, chính sách không chỉ hướng tới “vốn rẻ hơn” mà cần tiến tới “vốn dễ tiếp cận hơn, đúng nhu cầu hơn và sử dụng hiệu quả hơn”. Khi ngân hàng và doanh nghiệp cùng nâng cao năng lực, dòng vốn sẽ đi vào sản xuất – kinh doanh thực chất, tạo việc làm và đóng góp bền vững hơn cho tăng trưởng kinh tế.