Ký ức trăm năm trong bát phở xuân

Đó là hương hồi, hương quế, hương thảo quả nướng thơm lừng trong một bát phở nóng hổi. Phở không chỉ là món ăn, phở là nỗi nhớ, là tiếng nói chung của người Việt trên khắp năm châu.

Phở Việt – Khi ẩm thực kể câu chuyện văn hoá

Từ một món ăn đường phố giản dị, Phở Hà Nội, Phở Nam Định đã chính thức được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Hành trình trăm năm Phở vươn mình trở thành đại diện, niềm tự hào của Việt Nam trên bản đồ thế giới đang được kể lại đầy sống động ngay giữa lòng phương Nam - nơi nhịp sống năng động luôn dang rộng vòng tay đón nhận mọi tinh hoa.

Tại Bảo Tàng Phở, ở góc đường Nguyễn Thái Học – Phạm Ngũ Lão, phường Bến Thành, TP.HCM, trong những ngày đầu xuân này, không khó để bắt gặp hình ảnh những người trẻ, những gia đình quây quần bên nhau, tìm về một không gian văn hóa đặc biệt không chỉ thưởng thức, mà còn để chạm vào ký ức.

Với bạn Trúc Linh (Phường Chánh Hưng, TP.HCM), bát phở ngày xuân là chiếc cầu nối đưa bạn trở về hồi ức đẹp đẽ cùng người bà kính yêu: “Đối với em, em may mắn là hồi nhỏ bà nội hay nấu phở cho em mỗi buổi sáng. Đối với em, phở là ký ức. Mặc dù bà nội không còn nữa, nhưng mỗi lần ăn phở, em lại nhớ lại những ký ức hồi nhỏ bên bà”.

Không chỉ là ký ức cá nhân, phở còn là “đại sứ” của sự giao thoa văn hóa. Tại Bảo tàng Phở, một không gian bảo tàng ẩm thực đầu tiên này, ranh giới vùng miền dường như bị xóa nhòa. Không phân biệt đâu là vị thanh tao của Bắc, đâu là vị đậm đà của Nam, mà chỉ còn lại một vị Việt Nam thống nhất và đầy tự hào.

Bạn Văn Thùy (Xã Nhà Bè, TP.HCM) chia sẻ cảm nhận của một người con miền Trung khi thưởng thức “di sản Phở”:

“Em là người con miền Trung. Khi đi du lịch, em được thưởng thức mỗi nơi một vị khác nhau. Phở miền Nam có vị đặc trưng riêng, phở miền Bắc cũng có vị đặc trưng riêng. Nhắc tới phở là nhắc tới Việt Nam, hoặc nhắc tới Việt Nam là nhắc tới phở. Đây là món ăn em rất thích và muốn được trải nghiệm ở nhiều nơi”.

Hơn cả một món ăn, Phở và không gian văn hóa này đang hướng đến sứ mệnh kể lại câu chuyện của một “cường quốc ẩm thực”. Từ hạt gạo lúa nước bé nhỏ, qua bàn tay tài hoa và sự sáng tạo của bao thế hệ, đã trở thành một niềm tự hào trên bản đồ ẩm thực thế giới. “Phở” thân thương trong tiếng Việt, từ năm 2007 đã tự hào xuất hiện trong từ điển Oxford danh tiếng thế giới.

Ông Lê Nhật Thanh – Đồng sáng lập & Giám đốc Bảo tàng Phở chia sẻ về khát vọng lan tỏa giá trị này: “Thông qua món phở cũng như văn hóa ẩm thực Việt Nam, Bảo tàng có tham vọng muốn chứng minh Việt Nam là một cường quốc về ẩm thực với những câu chuyện rất hay. Những giá trị thông điệp cũng như tinh hoa đời sống dân tộc Việt Nam đã được đúc kết lại, Bảo tàng muốn lan tỏa điều đó đến công chúng và du khách”.

Tết là để trở về, để sum vầy. Và có lẽ, không có sự sum vầy nào ấm áp hơn là cùng những người thân yêu ngồi bên nhau, trong một không gian đượm màu thời gian, cùng thưởng thức món ăn đã nuôi dưỡng tâm hồn người Việt suốt trăm năm qua.

Và hành trình một thế kỷ của Phở cũng chính là hành trình đi cùng thăng trầm của đất nước. Từ đôi quang gánh kẽo kẹt nơi góc phố cũ, Phở đã bước ra thế giới, mang theo niềm tự hào về một nền văn minh lúa nước nghìn năm. Điều đọng lại sau cùng sau mỗi bát phở ngày xuân, có lẽ không chỉ là hương vị thơm nồng của hồi, của quế, mà là cảm giác ấm áp lan tỏa từ một sợi dây liên kết vô hình giữa quá khứ và hiện tại.

Mỗi bát phở được bưng ra trong những ngày đầu năm này, là một lần chúng ta nếm lại vị của thời gian, vị của sự tần tảo và vị của quê hương bản quán. Để rồi, dù ở Hà Nội, Nam Định, TP.HCM hay bất cứ nơi nào trên thế giới, chỉ cần nghe thấy mùi hương ấy, ta biết tâm hồn mình đã thực sự trở về nhà.