Kiểm định khí thải xe máy: Có lộ trình, nhưng không nên... đủng đỉnh

Việc kiểm soát chặt chẽ nguồn khí thải từ xe máy sẽ góp phần cải thiện đáng kể chất lượng môi trường sống, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và đưa nước ta tiến gần hơn đến mục tiêu phát triển đô thị thông minh, bền vững.

Tuy nhiên, khối lượng công việc cần chuẩn bị khổng lồ mà thời gian không còn nhiều khiến công tác này không thể chậm trễ.

Lộ trình kiểm định khí thải xe máy nếu triển khai chậm trễ, sẽ tác động ra sao? Lộ trình, bước đi nào để thực hiện kiểm định? Làm sao để thúc đẩy nhanh và sớm tiến trình chuẩn bị kiểm định khí thải xe máy?

Diễn đàn 91 với chủ đề: Kiểm định khí thải xe máy: "Có lộ trình, nhưng không nên... đủng đỉnh", phát sóng vào lúc 12h30' ngày 29/01, trực tiếp trên FM91 và vovgiaothong.vn, phát lại thứ Bảy và Chủ nhật cùng tuần.

Cùng với sự tham gia của 2 vị khách mời: Ông Nguyễn Tô An - Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam PGS.TS Nguyễn Thế Lương - Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện tự hành, Đại học Bách khoa

CẦN NGUỒN LỰC KHỔNG LỒ ĐỂ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU KIỂM ĐỊNH XE MÁY

Theo số liệu ước tính của Cục Đăng kiểm Việt nam, cần có khoảng 5.000 tổ chức, cơ sở hoạt động kiểm tra, kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy mới có thể đảm bảo việc đo kiểm khoảng 70 triệu xe trên cả nước.

Trong đó, Riêng Hà Nội và TP.HCM, cần phải có khoảng 1.000 cơ sở kiểm định khí thải, cụ thể là Hà Nội với khoảng 400 dây chuyền và TP.HCM khoảng 600 dây chuyền. Cùng với hệ thống hạ tầng này là đội ngũ đăng kiểm viên kiểm cần khoảng 5.000 người cùng với các thiết bị được trang bị tương ứng.

Theo ông Lê Hoài Nam, Phó Cục trưởng Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và môi trường, muốn chính sách kiểm định khí thải xe máy đạt hiệu quả, công tác chuẩn bị còn rất nhiều việc phải làm:

“Chúng ta cần có những công tác hỗ trợ để sớm hình thành các đơn vị kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy; qua quá trình chuẩn bị thì chúng tôi cũng thấy rằng là đây là một khối lượng công việc rất lớn vì để thực hiện được việc kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy ở hai thành phố lớn với lượng phương tiện rất lớn thì chúng ta cũng cần có số lượng đơn vị đăng kiểm đảm bảo để thuận tiện cho người dân".

Trên địa bàn TP.HCM sau sáp nhập có hơn 11 triệu mô-tô, xe gắn máy phải thực hiện việc kiểm định khí thải theo quy định. Thời gian kiểm định khí thải đối với mỗi phương tiện xe mô-tô, xe gắn máy dự kiến dao động khoảng từ 7-10 phút.

Để đáp ứng nhu cầu kiểm định, Sở Xây dựng TP.HCM đã giao nhiệm vụ các cơ sở đăng kiểm đang hoạt động trên địa bàn thành phố, gấp rút thực hiện việc đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, tăng cường nguồn nhân lực và mua sắm, trang bị các thiết bị đo cần thiết để phục vụ nhu cầu kiểm định khí thải xe mô-tô, xe gắn máy trong thời gian tới.

Ông Trần Võ Anh Minh, đại diện Sở Xây dựng TP.HCM thông tin về công tác này: “Phối hợp với Cục Đăng kiểm Việt Nam để tổ chức các lớp nghiệp vụ đăng kiểm và cấp chứng chỉ đăng kiểm viên hạng 3 cho các nhân viên cơ sở này để đáp ứng yêu cầu trở thành một cơ sở kiểm định khí thải theo đúng quy định pháp luật.

Sau khi thiết lập được mạng lưới các cơ sở kiểm định khí thải sẽ thực hiện công khai danh sách các cơ sở kiểm định, các cơ sở đăng kiểm được cấp phép để người dân tra cứu và lựa chọn địa điểm thực hiện”.

Theo TS Khương Kim Tạo, Nguyên Phó Chánh văn phòng, Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, với lượng xe máy đông đảo tại Việt Nam, việc kiểm soát khí thải hiệu quả không thể trì hoãn nhưng cần một hệ thống giải pháp đồng nhất và đầy đủ rồi mới tính tới chuyện triển khai:

“Vấn đề kiểm soát khí thải của các phương tiện cơ giới, đặc biệt là xe mô tô, xe gắn máy trong thời gian qua chúng ta đã giải quyết bàn rất nhiều lần mà vẫn chưa làm được, hoàn thiện cũng như là thể hiện rằng cái công việc này vô cùng khó khăn, khó khăn nên cho chúng ta khi mà chúng ta đưa ra các cái giải pháp thì làm sao cho nó phải hợp với lòng dân, phối hợp với lại khoa học công nghệ, xu thế phát triển cũng như đảm bảo cái tính khả thi của cái chương trình”.

KIỂM ĐỊNH XE MÁY THEO LỘ TRÌNH, PHÂN LOẠI THẾ NÀO?

Nhiều ý kiến chuyên gia đều cho rằng nên kiểm định xe máy theo lộ trình phân loại, Th.S Đinh Trọng Khang, Phó giám đốc Viện chuyên ngành Môi trường, Viện Khoa học công nghệ GTVT đề xuất, để tránh kiểm định đồng loạt, có thể kiểm định trước hết xe có tuổi đời trên 10 năm, kế đến là xe có tuổi đời trên 5 năm, còn đối với xe dưới 5 năm thì chưa cần phải đưa đi kiểm định khí thải, đồng thời nên giao cho các địa phương chủ động kế hoạch thực hiện kiểm định:

“Có thể giao cho từng địa phương để người ta xây dựng kế hoạch cho phù hợp với kế hoạch phát triển của địa phương, đồng thời người ta cũng nghiên cứu kỹ các đối tượng sẽ thực hiện trên địa bàn để đề xuất các đối tượng để làm sao vừa đạt được mục tiêu giảm ô nhiễm không khí, vừa không ảnh hưởng quá lớn đến xã hội".

TS Đỗ Khắc Sơn, Giảng viên Khoa cơ khí, trường Đại học Giao thông vận tải cho rằng, có thể huy động 300 trung tâm đăng kiểm ô tô hiện có tham gia quy trình kiểm soát khí thải xe máy, cùng với hệ thống đại lý xe máy chính hãng:

"Đăng kiểm ô tô gồm 5 bước và 57 hạng mục kiểm tra, quy trình thực hiện dài, nhưng xe máy chỉ kiểm tra khí thải, chủ yếu 2 chỉ số CO và HC, thiết bị rất đơn giản và kiểm tra rất nhanh. Hầu hết các đại lý chính hãng xe máy đều đạt được, những xưởng nhỏ lẻ bên ngoài cần đầu tư thêm và mở rộng thêm diện tích, đáp ứng các yêu cầu cao hơn, chứ không thể tất cả các cửa hàng sửa chữa xe máy đều có thể kiểm định được khí thải xe máy".

PGS.TS. Trịnh Thị Thắm, Giảng viên cao cấp Khoa Môi trường, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội cũng đề xuất lộ trình thực hiện kiểm định phân theo từng giai đoạn:

“Cần sự mềm dẻo trong lộ trình thực hiện. Giai đoạn 1, không nên áp dụng toàn quốc ngay, hãy bắt đầu từ các quận lõi của Hà Nội và TP.HCM – nơi ô nhiễm nhất. Áp dụng cho các xe có tuổi đời trên 5-10 năm trước. Xe nào đạt chuẩn ở mức nào có tem kiểm định khí thải thì được vào các vùng yêu cầu phát thải thấp ví dụ các quận nội thành. Xe không đạt chỉ được đi ở ngoại thành”.

TS Nguyễn Hữu Đức, chuyên gia giao thông nêu đóng góp trong việc cần ứng dụng những công nghệ mới để tạo ra nền tảng cho một hệ sinh thái kiểm định khí thải hiệu quả:

“Chúng ta có thể áp dụng các công nghệ hiện đại để giám sát chất lượng không khí và cơ sở dữ liệu. Việc kiểm soát khí thải mô tô, xe máy là một trong những điều khó khăn, nó đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, của người dân. Tuy nhiên, nếu với những giải pháp phù hợp, chúng ta hoàn toàn đạt được mục tiêu bảo vệ môi trường và đạt được điều Chính phủ cam kết tại COP 26 là Netzero”.