Kiểm định khí thải ô tô, nên đạp ga sâu bao nhiêu?

Vì sao phải áp dụng thao tác này? Cơ sở bảo dưỡng, doanh nghiệp vận tải và Cục Đăng kiểm Việt Nam nói gì?

Đạp thốc ga khi đăng kiểm, chủ xe lo ảnh hưởng động cơ

Vừa mới đưa phương tiện đi đăng kiểm, chứng kiến các đăng kiểm viên thực hiện việc kiểm định bằng cách đạp thốc ga, anh Nguyễn Thành Trung (ở Cầu Giấy, Hà Nội) miêu tả, xe rung bần bật, trông rất xót ruột:

"Xe đời cũ, đăng kiểm 6 tháng/lần, đạp như thế thì thực sự xe rung bần bật luôn. Nó quá cao. Khi đạp hết tầm, máy sẽ rung, ảnh hưởng đến cả lốc máy, rất nhiều thứ, xót ruột lắm".

Một số chủ xe cũng băn khoăn về phương pháp đo khí thải mới, khi thấy đăng kiểm viên đạp thốc ga trong thao tác kiểm định:

"Đạp hết ga thì vòng tua sẽ lớn, mặc dù trong thiết kế của nhà sản xuất có ngưỡng an toàn, nhưng tôi thấy không cần đạp như thế".

"Tôi không nghĩ xe của mình không đạt. Bởi vì thường trước khi đi đăng kiểm tôi đã đưa xe đi bảo hành, bảo dưỡng".

Ông Đỗ Văn Bằng, Chủ tịch Hiệp hội vận tải Hà Nội băn khoăn, với những xe đời mới, nhà sản xuất đã khống chế mức ga ở khoảng 2.500 - 3.000 vòng/phút, không thể đạt mức 4.000 - 4.500 vòng/phút như quy trình kiểm định đang thực hiện, thì có được cấp chứng nhận đăng kiểm hay không.

Ngoài ra, theo ông Bằng, quy trình kiểm định bằng phương pháp đạp thốc ga này cũng không thật sự phù hợp với những xe cũ, rủi ro là có thể: "Những phương tiện cũ, nhưng vẫn còn trong niên hạn sử dụng và nhưng xe du lịch, xe con mà không có niên hạn sử dụng, đấy là vấn đề chúng ta phải suy nghĩ".

Doanh nghiệp kiến nghị giảm ga, cơ quan quản lý giữ chuẩn quốc tế 

Tại buổi trao đổi về công tác kiểm tra khí thải, tổ chức chiều 24/3, ông Đặng Văn Chung, Phó Chủ tịch Hiệp hội vận tải ô tô Việt Nam cho rằng, thao tác đạp thốc ga chỉ nên thực hiện với xe trước khi xuất xưởng. Xe thế hệ mới tương đối an toàn, do có bộ điều tốc, tự động cắt giảm nhiên liệu khi động cơ đạt tốc độ tối đa để bảo vệ lốc máy. Nhưng xe đời cũ không có cơ chế này, nhất là xe chạy bằng nhiên liệu diesel. Khi tiến hành kiểm định, có trường hợp, chủ xe  được đề xuất ký cam kết nếu xe phát sinh hư hỏng trong quá trình kiểm định, khiến chủ xe băn khoăn lo lắng.

Bởi vậy, ông Chung kiến nghị, chỉ đạp ga khoảng 1/2 hành trình (tương đương 2.000 - 3.000 vòng/phút) đối với xe thế hệ cũ: "Anh em các doanh nghiệp vận tải khẳng định không thể đạt mức đó. Tác hại, khi đạp thế, rủi ro hỏng, khí thải ra tốn nhiên liệu… Cục Đăng kiểm nên phối hợp với các nhà khoa học nghiên cứu phương pháp kiểm tra khí thải để tránh rủi ro".

Về kiến nghị của Hiệp hội vận tải ô tô Việt Nam, ông Nguyễn Tô An, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, không có cơ sở kỹ thuật để chấp thuận, do kiến nghị chưa phù hợp với nguyên lý hoạt động của động cơ.

Giải thích về phương pháp kiểm tra khí thải phương tiện thông qua đo độ khói động cơ diesel bằng phương pháp gia tốc tự do (còn gọi là đạp thốc hết hành trình bàn đạp ga), ông Nguyễn Tô An cho hay, đây là phương pháp chuẩn mực trên thế giới để đánh giá độ mờ khói của xe diesel khi lưu hành, hiện có hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm Đức, Úc, và hầu hết các nước Đông Nam Á thực hiện.

Nguyên lý của phương pháp này là đạp ga hết hành trình trong vòng dưới 1 giây, đạt khoảng 4.200 vòng/phút, nhằm tạo ra đỉnh khói. Phương pháp này cũng được Việt Nam chuẩn hóa thành tiêu chuẩn từ năm 1991, được áp dụng trong hoạt động kiểm định phương tiện giao thông cơ giới đường bộ hơn 30 năm.

Theo lãnh đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam, quy chuẩn mới chia kết quả đo khí thải thành 5 mức (từ mức 1 đến mức 5), áp dụng theo năm sản xuất và có lộ trình riêng đối với Hà Nội, TPHCM. Với xe động cơ diesel, điểm mới là áp dụng nghiêm ngặt phương pháp “gia tốc tự do” theo chu trình 4 bước. Đăng kiểm viên đạp hết chân ga trong thời gian dưới 1 giây để đưa động cơ lên tốc độ không tải lớn nhất, thay vì đo ở trạng thái tĩnh như trước.

Về việc yêu cầu ký cam kết, theo ông An, chỉ áp dụng duy nhất với trường hợp nghi ngờ số vòng quay thực tế có thể vượt quá giới hạn thiết kế, trong khi cơ sở đăng kiểm chưa có đủ dữ liệu đối chiếu từ nhà sản xuất.

Xe không đạt khí thải tăng sau 20 ngày áp dụng quy trình mới

Cũng theo ông Nguyễn Tô An, qua hơn 20 ngày áp dụng cách kiểm tra khí thải mới, lượng xe không đạt so với giai đoạn trước có dấu hiệu tăng, với xe xăng tăng gấp đôi, xe động cơ diesel tăng hơn gấp ba lần. Chỉ có 1 xe khi đạp vòng quay tối đa rơi vào nguy hiểm với động cơ.

Ông An cho rằng, không phải yếu tố quy trình kỹ thuật, mà vấn đề chủ yếu là do người thực hiện chưa chuẩn: "Trước khi triển khai áp dụng chính thức, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã tổ chức rất nhiều lớp tập huấn cho các đăng kiểm viên, cơ sở đăng kiểm. Nhưng cũng phải thừa nhận, khi thực hiện đăng kiểm khí thải, một số đăng kiểm viên, thậm chí cả lãnh đạo cơ sở đăng kiểm chưa đọc kỹ hướng dẫn của Cục Đăng kiểm, không chịu khó rèn luyện kỹ năng, trau dồi kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, dẫn đến thực hiện không đúng quy trình, thậm chí phát ngôn, trả lời, hướng dẫn không đúng, từ đó dẫn đến những hiểu lầm không đúng".

Để tạo sự thông hiểu, đồng thuận và hợp tác của người dân, doanh nghiệp đối với áp dụng tiêu chuẩn khí thải mới, ông Nguyễn Hữu Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng kiến nghị: "Tôi cũng có một mong muốn, chúng ta cũng ghi nhận và làm sao tạo thuận lợi nhất cho người dân, doanh nghiệp tuân thủ, nghĩ đúng, hiểu đúng, làm đúng, thực hiện nghiêm quy định của Thủ tướng".

Ông Nguyễn Hữu Tiến cũng nhấn mạnh, Bộ Xây dựng sẽ phối hợp với Bộ Tài nguyên Môi trường tiếp tục nghiên cứu xu hướng sắp tới, để đảm bảo việc thực hiện đúng mức phát thải của động cơ liên quan tới quá trình kiểm định khí thải. Đồng thời, Bộ Xây dựng sẽ phối hợp chặt chẽ với Cục Đăng kiểm VN liên quan tới các hoạt động kiểm soát khí thải sau này./.