Không thể chậm hơn, Hà Nội bắt đầu từ những ngày cuối tuần xanh

Tuy nhiên, chính sách này cũng đang đặt ra không ít băn khoăn cho người dân và các nhóm đối tượng chịu tác động trực tiếp.

Những ngày gần đây, thông tin về việc thí điểm vùng phát thải thấp tại một số tuyến phố của Hà Nội đã thu hút sự quan tâm lớn của người dân Thủ đô. Theo kế hoạch, các phương tiện gây ô nhiễm cao sẽ bị hạn chế hoặc cấm lưu thông vào khu vực trung tâm trong khung thời gian cuối tuần.

Tại phường Hoàn Kiếm - khu vực dự kiến triển khai vùng phát thải thấp, chị Lan – một tiểu thương buôn bán quần áo chia sẻ:

“Cuối tuần là lúc đông khách nhất, nếu hạn chế xe vào thì tôi lo lượng khách sẽ giảm. Nhưng nếu môi trường sạch hơn, không khí dễ chịu hơn thì lâu dài cũng tốt cho kinh doanh".

Trong khi đó, đối với các tài xế xe công nghệ là những đối tượng dễ bị ảnh hưởng rõ rệt về thu nhập và lộ trình di chuyển thì việc hạn chế phương tiện vào khu vực trung tâm không chỉ làm thay đổi thói quen hoạt động mà còn đặt ra nhiều áp lực mưu sinh cho họ.  Anh Hùng tài xế xe công nghệ bày tỏ nỗi lo về thu nhập:

“Khách chủ yếu đi vào trung tâm, nếu bị hạn chế thì chúng tôi phải đi vòng hoặc không nhận được cuốc, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập".

Không chỉ những người mưu sinh trong khu vực nội đô, nhiều gia đình ở khu vực ngoại thành cũng gặp những bất tiện nhất định khi thói quen di chuyển cuối tuần bị thay đổi, đặc biệt với các gia đình có con nhỏ hoặc đi theo nhóm.

Chia sẻ về điều này, chị Lan, sống tại Gia Lâm, cho biết: “Cuối tuần gia đình tôi thường lên phố chơi, nhưng nếu phải gửi xe xa rồi đi bộ hoặc chuyển phương tiện thì khá bất tiện, nhất là khi có trẻ nhỏ".

Tuy nhiên, ở góc nhìn tích cực hơn, có ý kiến cho rằng việc hạn chế phương tiện cơ giới sẽ mở ra không gian trải nghiệm tốt hơn cho du khách, đồng thời tạo động lực phát triển các hoạt động du lịch, dịch vụ trong khu vực trung tâm. Một số du khách sẵn sàng chấp nhận những thay đổi nhất định để đổi lại môi trường trong lành và không gian đô thị thân thiện hơn:

“Tôi thấy phố đi bộ rộng hơn, ít xe cộ, không khí dễ chịu thì trải nghiệm du lịch chắc chắn sẽ tốt hơn, mà như thế thì chắc chắn nhiều du khách sẽ đến Hà Nội, kéo theo nhiều thứ phát triển, chúng ta chịu hy sinh một chút nhưng cái lợi sẽ được nhiều hơn".

Để chính sách thí điểm vùng phát thải thấp từ 1/7/2026 thực sự đi vào cuộc sống và đạt hiệu quả như kỳ vọng, theo các chuyên gia, trước hết cần phát triển mạnh hệ thống giao thông công cộng, đặc biệt là xe buýt, metro, và các điểm trung chuyển thuận tiện. Bên cạnh đó, cần bố trí các bãi đỗ xe ngoại vi hợp lý, kết nối bằng phương tiện xanh như xe điện, xe đạp công cộng.

Ngoài ra, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc hạn chế phương tiện mà còn ở cách triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ đi kèm. Đặc biệt, cần có cơ chế phù hợp để giảm tác động đến nhóm thu nhập thấp, người giao hàng, tài xế công nghệ…  là những đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất.

Nhấn mạnh về vấn đề này, ông Nguyễn Công Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, cho rằng: "Nếu muốn thí điểm thành công phải đảm bảo các yếu tố, thứ nhất là cơ chế, thứ 2 là chính sách đồng bộ, thứ 3 là hạ tầng công nghệ, phương tiện… 3 yếu tố này nếu không áp dụng thì sẽ không thành công, cơ chế chính sách là chúng ta khuyến khích người dân vì xác định đối tượng chúng ta đang tập trung là những người yếu thế, thu nhập thấp… phải có cơ chế chính sách đầy đủ, như đổi chiếc xe ngân hàng phải hỗ trợ họ mua trả góp, đưa ra định mức hỗ trợ giá trị xe, chúng ta chấp nhận muốn làm sạch môi trường thì phải đầu tư, nhà nước và nhân dân cùng làm, có như vậy mới đạt được tiêu chí thí điểm giai đoạn 1".

Ở góc độ môi trường, PGS.TS Hoàng Anh Lê, Chủ nhiệm Bộ môn Quản lý Môi trường, Khoa Môi trường, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội cho rằng, chính sách vùng phát thải thấp không chỉ là biện pháp quản lý giao thông mà còn góp phần thay đổi nhận thức và hành vi của người dân trong việc bảo vệ không khí đô thị. Khi hiểu rõ lợi ích lâu dài, người dân có thể chủ động điều chỉnh thói quen di chuyển, chấp nhận những đánh đổi nhất định để hướng tới môi trường sống tốt hơn:

“Người dân khi chấp nhận sống trong vùng phát thải thấp, không sử dụng phương tiện chạy xăng thì họ có thể chuyển đổi sang phương tiện nhiên liệu sạch hơn hoặc sử dụng hệ thống giao thông công cộng.

Đề án phát thải thấp là tiếng chuông để người dân hiểu rõ chính sách của nhà nước cũng như đóng góp của chính mình vào công cuộc nâng cao chất lượng không khí, họ có thể sẵn sàng chi trả một khoản chi phí nào đó, cái đánh đổi lại là chất lượng không khí trong lành, lúc đó sẽ giảm thiểu được chi phí khác, khi người dân hiểu rõ điều đó, đồng lòng hưởng ứng các chính sách của nhà nước thì chất lượng không khí sẽ được nâng lên".

Thí điểm vùng phát thải thấp vào cuối tuần không chỉ là một giải pháp giao thông, mà còn là bước đi thể hiện quyết tâm chuyển đổi sang mô hình đô thị xanh của Hà Nội.

Dù còn những khó khăn ban đầu, nhưng nếu được triển khai đồng bộ và nhận được sự đồng thuận của người dân, đây sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng một Thủ đô đáng sống hơn trong tương lai.