Không chỉ là đổi tên đường

Đó là tổng thể những giải pháp kế tiếp, từ việc định danh tên đường, khai thác, tổ chức giao thông, cho đến việc khảo sát những tác động tiếp diễn đối với đường bên dưới và các nút giao, tuyến kết nối để có giải pháp phù hợp.

Từ chuyện Vành đai 3 Hà Nội: Hạ cấp một tuyến đường, có dễ?

Đề xuất bỏ làn dừng khẩn cấp trên Vành đai 3 trên cao đang đặt ra một vấn đề lớn hơn câu chuyện tăng thêm một làn xe. Nếu làn dừng khẩn cấp được loại bỏ, về bản chất, tuyến đường này sẽ có sự thay đổi về cấp độ khai thác và tiêu chuẩn vận hành.

Nói cách khác, đây không đơn thuần là câu chuyện “thêm một làn đường”, mà đồng nghĩa với việc hạ cấp tuyến đường.

Vành đai 3 trên cao vốn xây dựng, định danh và khai thác như một tuyến cao tốc đô thị, góp phần giải quyết lưu lượng giao thông rất lớn trên trục xuyên tâm của Hà Nội. Tuy nhiên, thực tế khai thác cho thấy tình trạng ùn tắc thường xuyên, không chỉ vào giờ cao điểm.

Khi năng lực mặt đường không đáp ứng được nhu cầu, ý tưởng tận dụng làn dừng khẩn cấp để tổ chức thêm làn xe chạy có thể được xem xét như một giải pháp tăng năng lực thông hành. Thực tế tại các dịp nghỉ lễ gần đây, làn dừng khẩn cấp cũng đã được tận dụng như một làn đường.

Nhưng cần nhìn rõ rằng, làn dừng khẩn cấp có chức năng rất cụ thể: tạo không gian cho phương tiện gặp sự cố dừng lại, hỗ trợ xử lý tai nạn, cứu hộ, cứu nạn và tạo điều kiện để lực lượng chức năng tiếp cận hiện trường. Khi không còn làn này, chỉ một vụ va chạm hoặc một phương tiện hỏng máy cũng có thể khiến khả năng thông hành của cả tuyến bị ảnh hưởng nghiêm trọng hơn.

Bởi vậy, nếu bỏ làn dừng khẩn cấp, cần xác định rõ tuyến đường này sau đó được định danh, quản lý và vận hành như thế nào. Đây là điểm không thể chỉ giải quyết bằng việc thay đổi tên gọi từ “đường cao tốc” sang một loại đường khác, mà phải đi cùng với tiêu chuẩn kỹ thuật, quy chế khai thác và phương án tổ chức giao thông tương ứng.

Nếu xác định đây là một bước hạ cấp tuyến đường, câu hỏi tiếp theo là: hạ cấp để làm gì và sau khi hạ cấp thì tổ chức giao thông ra sao? Tốc độ khai thác được xác định thế nào? Quyền ưu tiên, phương tiện được phép lưu thông, điều kiện dừng đỗ, xử lý sự cố và trách nhiệm cứu hộ sẽ được quy định ra sao? Khi có tai nạn, phương án phân luồng và giải phóng hiện trường có đủ nhanh để không tạo hiệu ứng ùn tắc dây chuyền hay không?

Đó cũng là lý do cần đánh giá cả những tác động tiếp diễn đối với đường bên dưới, các nút giao và toàn bộ mạng lưới kết nối. Vành đai 3 trên cao không tồn tại độc lập. Mỗi thay đổi về năng lực thông hành trên tuyến này đều có thể làm thay đổi dòng phương tiện đi xuống các tuyến phía dưới, tại các điểm lên xuống, nút giao và những trục kết nối với khu vực nội đô.

Xóa làn khẩn cấp Vành đai 3: Giải pháp chờ… Vành đai 4, vậy lối đi cho xe ưu tiên?

Vành đai 3 trên cao nhìn từ metro, đằng sau một vạch sơn mới

Đề xuất bỏ làn dừng xe khẩn cấp trên đường Vành Đai 3 Hà Nội

Dừng xe ở làn khẩn cấp cao tốc để chụp ảnh bị xử phạt ra sao?

Nếu năng lực trên cao được tăng thêm nhưng các nút giao phía dưới không được cải thiện tương ứng, ùn tắc có thể chỉ dịch chuyển từ trên cao xuống mặt đất. Khi đó, bài toán giải quyết ùn tắc trên Vành đai 3 có thể vô tình trở thành bài toán gia tăng áp lực cho các tuyến đường bên dưới.

Vì vậy, trước khi quyết định, cần một nghiên cứu giao thông theo cả mạng lưới, dựa trên dữ liệu thực tế về lưu lượng, tốc độ, điểm ùn tắc, tai nạn, nhu cầu chuyển làn và khả năng tiếp cận của phương tiện cứu hộ. Đồng thời phải mô phỏng các kịch bản trước và sau khi thay đổi phương án khai thác, trong đó tính đến cả giờ cao điểm, ngày lễ, sự cố bất thường và tình huống thời tiết xấu.

Nếu mục tiêu cuối cùng là tăng năng lực thông hành, thì cũng cần đặt câu hỏi liệu bỏ làn dừng khẩn cấp có phải là giải pháp duy nhất hay có thể kết hợp với quản lý tốc độ, điều tiết phương tiện từ xa, phân luồng tại các nút giao, kiểm soát phương tiện hạng nặng và tăng cường hệ thống cứu hộ trên tuyến.

Nếu hạ cấp tuyến đường, đó phải là một quyết định dựa trên đầy đủ dữ liệu và được thiết kế như một giải pháp tổng thể, đồng bộ: từ định danh tuyến, tiêu chuẩn kỹ thuật, khai thác, tổ chức giao thông, cứu hộ cứu nạn đến các tuyến kết nối.

Bởi mục tiêu cuối cùng không chỉ là thêm một làn xe để giải quyết ùn tắc hôm nay, mà phải bảo đảm tuyến đường sau khi thay đổi vẫn vận hành an toàn, hiệu quả và phù hợp với cấu trúc giao thông của Hà Nội trong nhiều năm tới.