Khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa: Gỡ “nút thắt” từ niềm tin

Đừng để tài sản thế chấp là rào cản duy nhất

Ở một doanh nghiệp công nghệ, ông Trần Duy Tăng, Giám đốc Công ty Cổ phần Giải pháp Phần mềm Doanh nghiệp, nói về nghịch lý mà nhiều doanh nghiệp nhỏ đang gặp phải: dòng tiền có thể ổn định, vòng quay vốn có thể nhanh, nhưng thiếu tài sản thế chấp lại khiến họ khó chạm tới tín dụng ngân hàng:

"Doanh nghiệp nhỏ thường dòng tiền nhỏ ổn định, quay vòng nhanh nhưng đổi lại thường không có tài sản đảm bảo trong khi với ngân hàng thì đây là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp có thể tiếp cận được vốn vay".

Không chỉ là yêu cầu về tài sản bảo đảm, áp lực với doanh nghiệp nhỏ còn đến từ việc thích ứng với môi trường quản trị ngày càng đòi hỏi minh bạch, số hóa và chuẩn hóa cao hơn. Điều này, theo nhiều doanh nghiệp, vừa là yêu cầu phát triển, vừa là rào cản nếu thiếu cơ chế hỗ trợ phù hợp:

"Thủ tục vay vốn cần đơn giản hơn, linh hoạt hơn thay vì cứng nhắc như hiện tại là bắt buộc phải có tài sản đảm bảo, mà cần áp dụng thêm các hình thức khác để chứng minh về tài chính".

Với doanh nghiệp sản xuất, nhu cầu vốn không chỉ để mở rộng mà còn để duy trì hoạt động. Bà Nguyễn Mai Phương, Giám đốc Công ty TNHH In và Quảng cáo Inchi Việt Nam, cho rằng bài toán không chỉ nằm ở thủ tục vay, mà ở cách đánh giá sức khỏe tài chính doanh nghiệp:

"Hiện nay nhiều ngân hàng đã có những liên kết online hay liên kết hệ thống với hệ thống báo cáo thuế hay một số hệ thống báo cáo của những phần mềm kế toán. Ngân hàng có thể tự thẩm định được sức khoẻ của doanh nghiệp cũng như báo cáo của doanh nghiệp và khả năng trả nợ của doanh nghiệp".

Từ thực tiễn đó, nhiều doanh nghiệp đề xuất tận dụng dữ liệu số, liên thông dữ liệu thuế, kế toán, dòng tiền để thay đổi cách tiếp cận tín dụng, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào tài sản bảo đảm. Đây cũng được xem là hướng đi để khơi thông vốn cho khu vực doanh nghiệp nhỏ.

Cần chính sách linh hoạt, doanh nghiệp phải minh bạch

Nhưng ở góc nhìn doanh nghiệp khởi nghiệp, câu chuyện còn rộng hơn. Ông Ngô Văn Thà, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Dược liệu Botat, đề xuất mở rộng cơ chế tín chấp, quỹ bảo lãnh cho những dự án khả thi nhưng thiếu tài sản thế chấp.

"Có rất nhiều doanh nghiệp hay mô hình startup chỉ có ý tưởng kinh doanh nhưng không có tài sản thế chấp để vay vốn để hiện thực hoá ý tưởng đó. Cho nên tôi nghĩ rằng trong biện pháp để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa hay siêu nhỏ có thể có được nguồn vốn hoạt động hoặc đầu tư cho các dự án thì tại sao mình không áp dụng các hình thức cho vay không thế chấp?".

Đề xuất này càng đáng chú ý khi khoảng trống tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ vẫn còn rất lớn. Nhưng từ phía ngân hàng, tín dụng không chỉ là mở van vốn, mà còn là bài toán quản trị rủi ro.

Theo chuyên gia kinh tế TS Nguyễn Minh Phong, cải cách thủ tục là cần thiết, nhưng khả năng tiếp cận vốn bền vững vẫn phụ thuộc nhiều vào năng lực và mức độ minh bạch của chính doanh nghiệp.

"Các doanh nghiệp không nên kì vọng đơn phương là mình cứ không thay đổi gì cả mà chờ các ngân hàng cắt giảm thủ tục để mình vay dễ dàng. Như vậy chắc chắn rất khó tiếp cận với vốn. Vấn đề là anh phải tích cực thực hiện tốt công tác kế toán của nhà nước và của ngân hàng mình muốn vay vốn. Và thông tin minh bạch cũng như các phương án vay vốn thật rõ ràng thuyết phục. Thứ hai là anh phải có năng lực thế chấp".

Thông điệp đặt ra khá rõ: để dòng vốn chảy thông suốt hơn, cần cả chính sách tín dụng linh hoạt lẫn sự chủ động nâng chuẩn quản trị, minh bạch tài chính từ chính doanh nghiệp.

Khơi thông vốn vì thế không chỉ là gỡ khó cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, mà còn là mở thêm động lực cho tăng trưởng. Khi vốn đến đúng nơi cần đến, doanh nghiệp có thêm cơ hội bứt phá, còn nền kinh tế có thêm lực đẩy cho tương lai./.